آفرینش/ « به بهانه تقدیم بودجه 97 به مجلس؛ دانشگاه‌ها و حرکت بر روی ریل رکود! » عنوان سرمقاله روزنامه آفرینش به قلم زهرا کیان بخت است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:

لایحه بودجه 97 دیروز به وسیله رئیس جمهور به مجلس ارائه شد. با توجه به اینکه میزان بودجه درنظر گرفته شده برای هر یک از بخش‌ها، تا حدّ زیادی، تعیین‌کننده این مسأله است که دست نهادهای مزبور، چه قدر در سال آتی، برای انجام برنامه‌های‌شان باز است، ابلاغ و تصویب بودجه، معمولاً محل گلایه‌ سازمانهای مختلف می‌شود. این است که تا سخن از بودجه به میان می‌آید بسیاری از دستگاهها اعلام می‌دارند بودجه اختصاص داده شده به آنها با نیازها و چشم‌انداز کاری سال بعدشان، همخوانی ندارد و آنها را در مضیقه و تنگنای مالی قرار می‌دهد. ولی ماجرای بودجه به همین جا ختم نمی‌شود. در کنار این گلایه‌های همیشگی، مسئولان نهادهای مختلف، در بسیاری از مواقع، اظهار می‌کنند حتی بودجه درنظر گرفته شده برای سال جاری نیز به طور کامل به آنها تخصیص پیدا نکرده و رقمی که به عنوان میزان بودجه برای آنها اعلام شده بود، صرفاً بر روی کاغذ مانده و در عمل، اجرایی نشده است.
پیرو این مطلب، بودجه‌ای که برای آموزش عالی در سال 97 درنظر گرفته شده، رشدی 13 درصدی داشته است؛ رشدی که مسئولان دانشگاه‌های مختلف، نقدهایی به آن وارد کرده و گفته‌اند این میزان رشد، پاسخگوی نیاز دانشگاهها نیست و چیزی حدود هشتاد درصد آن، صرف حقوق و دستمزد کارکنان می‌شود و این، یعنی علیرغم کمبود امکانات و بی‌توجهی به پژوهش که در حال حاضر، یکی از اصلی‌ترین ضعفهای آموزش عالی ماست، برای سال بعد هم، به مانند سالهای گذشته، نباید انتظار تغییرات خاصی را داشته باشیم. چرا که بودجه‌ کافی لحاظ نشده تا بتوان به مدد آن، تحولات موردانتظار را در بخشهای آموزشی و پژوهشی دانشگاه، به اجرا درآورد.
مقایسه‌ای جزئی بین بودجه بسیاری از دانشگاههای خارجی با دانشگاههای خودمان، می‌تواند ما را از اختلاف فاحشی که در این میان وجود دارد، آگاه کند. بگذریم که دانشگاههای خارجی علاوه بر این بودجه هنگفت، خود، صاحب درآمدهایی اختصاصی نیز هستند و تبدیل علم به ثروت، یکی از ویژگی‌های مهم آنهاست. حال آن که دانشگاهها و مراکز آموزش عالی ما با توجه به نوع سیستمی که در آنها جریان دارد و تفکر سنتی و بی‌توجهی به ارتباط با صنعت، جامعه و دنیا، از درآمد خاصی نیز برخوردار نیستند که بتوان گفت درصورت اختصاص نیافتن بودجه مناسب، هزینه‌های خود را از محل این درآمدها تأمین خواهند کرد! اینکه در کشور ما بودجه‌ای که به آموزش عالی اختصاص می‌یابد، متناسب با انتظاراتی که از آن می‌رود، نیست، تکرار مکررات است و نمی‌خواهیم با سخن گفتن از آن، مطلب را بیهوده، طولانی کنیم. اما به نظر می‌رسد رقم اختصاص داده شده به دانشگاهها و گلایه‌ مسئولان دانشگاهی، حداقل می‌تواند ما را به بازبینی درمورد نوع حرکت دانشگاه‌های‌مان وادارد. در حالی که سالهاست کارشناسان و حتی خود مسئولان آموزش عالی، از ناکارآمد بودن سیستم حاکم بر آموزش عالی و کیفیت آموزش و پژوهش در آن، سخن می‌گویند، جالب است که باز هم دانشگاههای ما، به همان روال ناقص قبل، به حرکت خود ادامه می‌دهند و بحث ضرورت درآمدزایی دانشگاهها، تنها در جذب دانشجویان پولی و اخذ شهریه‌های کلان از دانشجویان خلاصه شده و هنوز هم بر اهمیت اشتغالزایی دانشگاه برای دانشجویان و فراهم کردن فرصت برای کار پژوهشی و تحقیقاتی و زمینه ایجاد ارتباط با صنعت، وقعی نمی‌نهیم!
در کنار این مسأله، تعداد دانشگاههای موجود در کشور هم مزید بر علت شده است. در حالی که تعداد دانشگاهها در کشور ما حتی از تعداد دانشگاههای دو کشور پرجمعیت چین و هند هم به طور قابل ملاحظه‌ای بیشتر است و ایران، پنج برابر کشورهای پیشرفته، دانشگاه دارد، عدم توانایی برای ضبط و ربط این تعداد دانشگاه و سروسامان دادن به اوضاع علمی و مهارتی و اشتغالزایی برای فارغ‌التحصیلان، امری بدیهی است. چرا که تفکر ما، عموماً تفکری کمیت‌گرا بوده و صرف وجود دانشگاههای زیاد در کشور را نشانه عدالت آموزشی تلقی می‌کنیم، حال آن که کیفیت آموزش در دانشگاههای ما، دارای وضعیت اسفناکی است! بحث ما تنها بر سر لزوم افزایش بودجه آموزش عالی نیست، بلکه انتظار می‌رود دانشگاههای ما یک بار برای همیشه و به گونه عملی، در برنامه‌ها و نوع حرکت خود و تعریف افق و چشم‌انداز موردنظرشان، تجدیدنظر کنند و بالاخره، روزی برسد که درآمدزایی، حرفه‌ای‌سازی دانشجویان، و ایفای نقش واقعی در متن جامعه، در آنها، محلی از اِعراب داشته باشد!


با کانال تلگرامی «آخرین خبر» همراه شوید