اعتماد/ متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست.

سارا معصومی| تقابل میان ایران و رژیم صهیونیستی در سوریه سرانجام کلید خورد و ترس‌های بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر رژیم اسراییل از حضور ایران در خاک سوریه به واقعیت بدل شد. آنچه در ٧٢ ساعت گذشته میان ایران و رژیم اسراییل در سوریه گذشت تنها تهران، دمشق و تل‌آویو را به خود مشغول نکرد بلکه زنگ خطر در فضاهای رسانه‌ای و محافل اهالی سیاست در مسکو، واشنگتن، آنکارا، ریاض و حتی پایتخت‌های کشورهای اروپایی را به صدا درآورد. تل‌آویو با استناد به حرکت یک پهپاد منتسب به ایران در حریم هوایی خود، مجوز تجاوز به سوریه را صادر کرد و البته رسوایی امنیتی این تجاوز برای تل‌آویو به مراتب هزینه سازتر از چیزی بود که بنیامین نتانیاهو، تصور می‌کرد.

پهپاد، بهانه‌ای برای حمله
حادثه صبح شنبه برابر با ٢١ بهمن اتفاق افتاد. اسراییلی‌ها اجزای این دومینو را این‌طور کنار هم چیدند: ابتدا پهپادی ایرانی وارد حریم هوایی فلسطین اشغالی می‌شود. در مرحله بعد پهپاد توسط یک بالگرد اسراییلی ساقط می‌شود. اسراییل به تلافی به پایگاه هوایی T٤ در شرق حمص واقع در خاک سوریه حمله می‌کند. درست زمانی که اسراییلی‌ها فکر می‌کنند همه‌چیز طبق نقشه پیش رفته است پدافند هوایی سوریه جنگنده اف-١٦ اسراییلی را ساقط می‌کند. این سقوط و شوک ناشی از آن تل‌آویو را به فکر انتقامی دیگر می‌اندازد و بنابر آنچه مقام‌های نظامی این رژیم می‌گویند بعد از سرنگونی این جنگنده، اسراییل به ١٢ هدف در خاک سوریه حمله کرده که هشت هدف سوری و چهار هدف ایرانی بوده است.
روایت از زبان مقام‌های اتاق عملیات مشترک متحدان در سوریه به گونه دیگری است. در بیانیه‌ای که این اتاق عملیات منتشر کرده ادعاهای تل‌آویو درباره اینکه پهپاد وارد حریم هوایی رژیم صهیونیستی شده، کذب محض خوانده و اعلام شد که هواپیماهای اسراییلی مقر هواپیماهای بدون سرنشینی را در شرق حمص هدف قرار دادند که از آنها برای جمع‌آوری اطلاعات گروه‌های تروریستی و داعش استفاده می‌شد.

تماس با متحد ایران در سوریه
ساعتی پس از هدف قرار گرفتن پهپاد منتسب به ایران و جنگنده اسراییلی، موجی از تماس‌های تلفنی میان تل‌آویو- مسکو، تل‌آویو- واشنگتن، تهران- مسکو، دمشق- تهران و... آغاز شد. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم اسراییل از قریب به یک سال و نیم پیش هشدار به روسیه درباره حضور نظامی ایران در سوریه را آغاز کرده و در شش ماه گذشته دو بار با سفر به سوچی و مسکو با کلیددار کرملین در این باره گفت‌وگوی حضوری داشته است. هرچند که روس‌ها محتوای رایزنی‌های پوتین- نتانیاهو درباره حضور ایران در سوریه را مخفی نگاه داشته‌اند اما بی‌بی می‌گوید که در تمام دیدارهای خود به رییس‌جمهور روسیه که رابطه حسنه‌ای با تهران دارد، تاکید کرده که تل‌آویو حضور نظامی دایمی ایران در سوریه را نمی‌پذیرد و در این مسیر برای حفظ امنیت خود و مقابله با تهدیدهای حضور ایران در بیخ گوشش هرحقی برای خود قائل است. پاسخ پوتین به مهمان اسراییلی تا آنجا که به رسانه‌ها درز پیدا کرده توصیه به احترام گذاشتن به تمامیت ارضی سوریه بوده است. توصیه‌ای که در گفت‌وگوی تلفنی روز شنبه دو مقام نیز تکرار شد. هرچند که سوری‌ها می‌گویند پهپاد برخلاف ادعای اسراییل وارد حریم سرزمین‌های اشغالی نشده و تاکنون هیچ منبع غیراسراییلی نیز چنین چیزی را تایید نکرده اما بی‌بی در تماس با پوتین با ادعای اینکه یک پهپاد از اراضی سوریه به داخل اسراییل، فرستاده شده بود، گفت: «مدت‌هاست درباره خطر گسترش حضور ایران در سوریه هشدار می‌دهم. ایران تلاش می‌کند تا از اراضی سوریه برای حمله به اسراییل و دستیابی به هدفی که به آن اذعان کرده، یعنی نابودی اسراییل، استفاده کند.» پاسخ رییس‌جمهور روسیه به وی نیز براساس بیانیه‌ای که کرملین منتشر کرده این بود که همه طرف‌ها باید از اقداماتی که منجر به درگیری‌های جدید در منطقه می‌شود اجتناب کنند. برخی از رسانه‌های اسراییلی سکوت کرملین درباره پهپاد و ادعای تل‌آویو درباره آن را به باد انتقاد گرفتند و ادعا کردند که بنیامین نتانیاهو به اشتباه بر حمایت‌های کرملین از تل‌آویو در برابر تهران حساب باز کرده چرا که منافع روسیه و ایران در سوریه سال‌هاست که به هم گره خورده است.

شکست نظامی اسراییل
فریاد توخالی پیروزی بنیامین نتانیاهو برای پوشش بر شکست ناشی از سقوط جنگنده اسراییلی توسط سیستم دفاع موشکی اس-٢٠٠ سوریه درحالی که رسانه‌های بین‌المللی از نگرانی برای تعمیق جنگ در سوریه ٧ سال پس از آغاز آن می‌نویسند و رسانه‌های اسراییلی از شکست نظامی تل‌آویو در خاک سوریه، بنیامین نتانیاهو ادعا می‌کند که حملات هوایی اسراییل به سوریه، ضربه محکمی به نیروهای ایران و سوریه بوده است. وی در سخنانی در این باره گفت: به همه ثابت کردیم به هرکسی که به دنبال ضربه زدن به ما باشد، آسیب می‌رسانیم. این سیاست ما همیشگی است.
این ادعای نتانیاهو در حالی صورت گرفته است که رسانه‌های اسراییلی مانند روزنامه هاآرتص در تحلیل حمله موفق پدافند هوایی ارتش سوریه به جنگنده متجاوز اسراییلی، نوشته‌اند هر قدر هم که اسراییل سوریه را هدف قرار دهد این تصویر لاشه جنگنده خواهد بود که در صدر اخبار است. هرچند که خلبان‌های این جنگنده‌ها جان سالم به در برده‌اند اما این نخستین‌بار از ١٩٨٢ است که اسراییل یک جنگنده خود را به این شکل و با هدف قرار گرفتن از دست می‌دهد. یک تحلیل‌‌گر اسراییلی در گفت‌وگو با هاآرتص تاکید کرده که از آنجا که در سال‌های اخیر جنگنده‌های اسراییلی در جریان پروازهای متعدد خود در سوریه و لبنان همواره شکست‌ناپذیر بوده‌‌اند، انتشار تصاویر یک جنگنده ساقط‌شده اسراییلی به عنوان یک پیروزی تاریخی برای سوریه علیه نیروهای صهیونیست به تصویر کشیده خواهد شد. هرچند که نتانیاهو تلاش می‌کند در ملأعام حمله به سوریه را هشدار به تهران و دمشق بخواند اما در پشت پرده از اینکه این حملات در پایتخت‌های ایران و سوریه به هشدار تعبیر شوند، نیز واهمه دارد. برخی از منابع عمدتا اسراییلی مانند یدیعوت آحارونوت می‌گویند که تل‌آویو با ارسال پیامی به مسکو، از روسیه خواسته که به ایران بگوید اسراییل به دنبال درگیری و تنش نیست. اسراییل پیام مشابهی هم به واشنگتن ارسال کرده و خواهان آن شده که امریکا میان این رژیم و لبنان میانجیگری کند.

جنگ، نه خیلی نزدیک نه چندان دور
تنش غیرمستقیم میان ایران و اسراییل به جنگ منتهی خواهد شد؟ پرسشی که با اتفاق روز شنبه از حالت پیش‌بینی یا نگرانی خارج شده و بسیاری را به تحلیل شرایط میدانی برای رد یا اثبات آن واداشته است. تنها دو روز پیش از این حمله گروه بین‌المللی بحران در گزارشی جامع هشدار داده بود که ایران و اسراییل در آستانه جنگی مستقیم در سوریه قرار گرفته‌اند. اسراییل در شش‌ماه اخیر حملاتی را به اهداف منتسب به ایران در نقطه‌های مختلف سوریه انجام داده اما تاکنون به صراحت مسوولیت این حملات را برعهده نگرفته بود اما این‌بار تل‌آویو انجام این حملات توسط خود را تایید کرد تا به ظن خود نشان دهد که انتقام ساقط شدن جنگنده خود را از ایرانی‌ها و سوری‌ها گرفته است. اگر تا روز جمعه تنش میان ایران و اسراییل در سوریه در سایه قرار داشت اما اتفاق روز شنبه این خطر را از سایه بیرون کشیده و این پرسش را در سطح بین‌المللی به راه انداخته که آیا سناریوی جنگی که سوریه، لبنان و شمال اسراییل را در بربگیرد، در حال تحقق است؟ هرچند که تهران و تل‌آویو هر دو چه در بیانیه بهرام قاسمی، سخنگوی وزارت خارجه و چه در سخنان مقام‌های سیاسی و نظامی رژیم اسراییل، ادبیات تندی را به کار گرفتند اما به نظر می‌رسد که خویشتنداری در تشدید تنش در تمام طرف‌های درگیر به چشم می‌خورد. تحلیلگران نظامی اسراییلی در گفت‌وگو با رسانه‌های متفاوت تاکید دارند که اتفاق‌های روز شنبه نمی‌تواند مقدمه‌ای برای جنگ باشد اما می‌تواند آغاز دوره‌ای برای افزایش تنش میان بازیگران متفاوت در سوریه باشد که به خودی خود نگران‌کننده است. در گزارش گروه بین‌المللی بحران تاکید شده که این تنها مسکو است که می‌تواند نقش کاستن از تنش میان تهران و تل‌آویو در سوریه را ایفا کند و اگر کرملین به سرعت وارد چنین فازی نشود، قواعد بازی در سوریه به حمله و ضدحمله بازیگران متفاوت تغییر خواهد کرد. این گروه سه نقطه تمرکز را مشخص کرده که باید مورد توجه قرار گیرند: حضور نیروهای ایران و حامیان غیرسوری آنها در نزدیکی بلندی‌های جولان، ساخت و ساز پایگاه‌های نظامی در سوریه که گفته می‌شود کار ایران است و تمرکز بر اینکه هر نوع تنشی میان تهران و تل‌آویو به خاک سوریه محدود خواهد شد. در بخش‌های عمده این گزارش پیشنهاد شده که روسیه نقش میانجی یا واسطه را میان اسراییل با ایران، حزب‌الله لبنان و سوریه بازی کند. بنابراین گزارش تفصیلی اصرار اسراییل برای آنکه ایران و گروه‌های حامی این کشور را از جنوب سوریه بیرون براند، یکی از سخت‌ترین مسائل قابل تحقق است چرا که مورد پذیرش ایرانی‌ها قرار نخواهد گرفت اما حداقل می‌تواند منجر به این شود که روسیه از ایران بخواهد دست به ساخت و سازهای نظامی در این منطقه نزند.

نارضایتی از حمایت اندک واشنگتن
اسراییل انتظار حمایت تمام‌عیار از خود توسط دونالد ترامپ را دارد و به نظر می‌رسد که کمیت و کیفیت بیانیه کاخ سفید درباره اتفاق‌های روز شنبه، بسیاری از اسراییلی‌ها را راضی نکرده و حتی زبان نقد آنها را گشوده است. وزارت دفاع امریکا چند ساعت پس از ساقط شدن جنگنده اسراییلی با آتش پدافند ارتش سوریه، از حق صهیونیست‌ها برای دفاع از خود حمایت کرد. البته در بخش ابتدایی این بیانیه واشنگتن تاکید کرده که در عملیات ارتش رژیم صهیونیستی در سوریه، نقشی نداشته و در ادامه آمده است: از حق طبیعی اسراییل برای دفاع از خود در برابر تهدیداتی که متوجه تمامیت ارضی و مردمش است، دفاع می‌کنیم.
روزنامه اسراییلی هاآرتص در گزارشی در این باره نوشته است که امریکا ترجیح داد در بیانیه خود تاکید کند که در عملیات اسراییلی‌ها در خاک سوریه نقشی نداشته و تامین امنیت اسراییل را به خودش واگذار کند. نویسنده این مطلب در ادامه نوشته است: حتی پیش از اتفاق‌های دراماتیک در مرز سوریه و اسراییل نیز شک و شبهه‌هایی درباره میزان تمایل امریکا به درگیر شدن با منافع اسراییل در اتفاق‌های مرزهای شمالی وجود داشت. سفر رکس تیلرسون، وزیر خارجه ایالات متحده به منطقه می‌تواند فرصتی برای تغییر سیاست واشنگتن به گونه‌ای باشد که منافع هر دو طرف را تامین کند. نویسنده این مطلب در ادامه تاکید کرده که واشنگتن اهمیت ناچیزی به ممانعت از احداث پایگاه‌های نظامی ایران در سوریه داده است و توافقی که میان ولادیمیر پوتین و دونالد ترامپ برای حل و فصل این موضوع انجام شده بود نیز هیچ ضمانت اجرایی ندارد. اسراییلی‌ها ادعا می‌کنند که در ٥ سال گذشته، قریب به ١٠٠ بار اهدافی را نشانه رفته‌اند که محل تاسیسات نظامی ایرانی‌ها در سوریه بوده است و در شش ماه اخیر نیز این قبیل عملیات‌های اسراییل در سوریه نمود خبری بیشتری پیدا کرده است. سیاست دولت ترامپ نیز مانند دولت باراک اوباما این است که دست اسراییل را برای چنین عملیات‌هایی باز بگذارد اما همزمان دخالتی در این قبیل ماجراجویی‌های تل‌آویو در سوریه نداشته باشد اما اتفاق روز شنبه این انتظار را در اسراییلی‌ها ایجاد کرده که نقش فعال‌تری را در این زمینه بازی کنند. یکی از کارهایی که ترامپ می‌تواند انجام دهد این است که تل‌آویو را در مقاصد سفر منطقه‌ای رکس تیلرسون وزیر خارجه خود که اکنون در منطقه است، بگذارد. تیلرسون می‌تواند با توقف در اسراییل این پیام را بدهد که واشنگتن در تامین امنیت تل‌آویو کنار این رژیم ایستاده است. تا این لحظه خبری از حضور تیلرسون در اسراییل پس از اتفاق روز شنبه نیست و آنطور که کاخ سفید اعلام کرده عمان، آنکارا، قاهره، کویت و بیروت میزبان‌های وی در این تور منطقه‌ای خواهند بود؛ اتفاقی که می‌تواند اسراییلی‌ها را نسبت به حمایت ترامپ از خود در برابر ایران مردد کند.

حمایت رهبر سابق القاعده از حمله اسراییل به سوریه
صالح الحموی، از رهبران سابق القاعده در سوریه که به ندرت در محافل عمومی اظهارنظر می‌کند از حمله اسراییل به سوریه و هدف قرار دادن نیروهای ایرانی و سوری استقبال کرد. وی در حساب توییتری خود نوشت: از هرگونه حمله هوایی یا بمباران دریایی دولت سوریه و حامیانش توسط اسراییل استقبال می‌کنیم. از آنها می‌خواهیم که بر حجم این حملات بیفزایند. به اسراییل می‌گوییم که سکوت شما در برابر رفتار ایران در سوریه به ضرر شما تمام خواهد شد. واکنش شما اجتناب‌ناپذیر است و باید سریعا به حضور ایران در سوریه پایان داد. الحموی از موسسان جبهه النصره در سوریه در سال ٢٠١٢ بود اما در جولای سال ٢٠١٥ از آنها جدا شد و اکنون با احرار‌الشام در ارتباط تنگاتنگ است.


همراهان عزیز، آخرین خبر را بر روی بسترهای زیر دنبال کنید:
آخرین خبر در تلگرام
https://t.me/akharinkhabar
آخرین خبر در ویسپی
http://wispi.me/channel/akharinkhabar
آخرین خبر در سروش
http://sapp.ir/akharinkhabar
آخرین خبر در گپ
https://gap.im/akharinkhabar