ایران/ متن پیش رو در ایران منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست.


با رفت و آمد مقام‌های بلند پایه ایران و هند، دو کشور مرحله جدیدی از مناسبات را آغاز کرده‌اند. رابطه‌ای که گرچه طی سال‌ها بر سنت مراودات حسنه و کم تنش به پیش رفته اما اینک برپایه تجربه عصری است که می‌تواند پیامدی فراتر از روابط دو جانبه داشته باشد.
چه گشایش در برقراری روابط سیاسی و اقتصادی ایران با کشورهای مختلف جهان تحت تأثیر دستیابی به توافق هسته‌ای و اجرای آن سبب شده تا ایران در فصل تازه مناسبات دیپلماتیک خود با قدرت های بزرگ منطقه‌ای چون هند، اهداف سیاسی و اقتصادی‌اش را از موضعی برابر و مبتنی بر تأمین منافع اقتصادی میان مدت و بلندمدت خود پیگیری کند و در عین حال توان بازیگری منطقه‌ای‌اش را ارتقا دهد. دور جدید همکاری‌های تهران و دهلی که اوایل خرداد ماه سال گذشته با پیشقدم شدن و سفر نخست‌وزیر هند به ایران آغاز شد، اینک با سفر متقابل رئیس جمهوری ایران ادامه یافته است.
رفت و آمدهایی که در خلال آن هر دو طرف در عین حال که بر ارتقای سطح همکاری‌هایشان در ابعاد مختلف سیاسی، امنیتی، دفاعی و اقتصادی تأکید می‌کنند، به توافق‌های رنگارنگ سیاسی و اقتصادی هم دست یافته‌اند.
با اسماعیل بشری، کارشناس مسائل آسیا پیرامون ابعاد سفر رئیس جمهوری ایران به هند گفت‌و‌گو کردیم:
آقای روحانی برای نخستین بار برای سفری سه روزه به هندوستان سفر کرده‌اند؛ سطح کنونی روابط ایران و هند را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
روابط ایران و هند اکنون در سطح خوبی قرار دارد. هند تمایل زیادی دارد در برخی از پروژه‌های ایران سرمایه‌گذاری کند که مهم‌ترین آن، پروژه بندر چابهار و ایجاد مسیری برای ارتباط با آسیای میانه از طریق این بندر است. قاعدتاً می‌دانیم که هند، رقیبی بزرگ به نام چین دارد. چین پروژه مشابهی را در بندر گواتر پاکستان دنبال می‌کند. هند هم می‌خواهد از طریق چابهار به آسیای میانه دسترسی داشته باشد. از این منظر، همکاری خوبی بین ایران و هند وجود دارد. از طرف دیگر، هند خواستار واردات گاز از کشورمان است. مدت‌ها پیش قرار بود از پاکستان خط لوله‌ای به هند وصل شود اما کش و قوس‌های فراوانی وجود دارد. روی هم رفته هند سعی می‌کند برای خودش در ایران، جا پای خوبی پیدا کند. از طرفی هند کشور بزرگی است و می‌تواند بسیاری از نیازهای ما حتی در حوزه فناوری را تأمین کند و در عین حال یکی از خریداران عمده انرژی ما چه گاز و چه نفت است.
مهم‌ترین مزیت اقتصادی در رابطه دو کشور چیست؟
هند عضو ناظر پیمان شانگهای هم هست و نگاه کاملاً گسترده‌ای به بسط فعالیت‌های اقتصادی در آسیای میانه دارد. بهترین راه پیش روی این کشور برای صادرات به آسیای میانه و مرکزی، ایران است. پاکستان هم به دلیل موقعیت جغرافیایی می‌تواند چنین نقشی را ایفا کند اما رابطه هند و پاکستان بیشتر تنش آلود است تا دوستانه. در نتیجه این کشور برای صادرات کالاهای خود از طریق پاکستان امیدی ندارد و ایران را مسیر مطمئن‌تری برای اهداف صادراتی خود می‌داند. متقابلاً ایران هم مشتاق است با کشورهای مختلف در ارتباط باشد. برای نمونه ما همکاری خوبی با چین داریم و کشور ما برای چین بازار خوبی است و این کشور صادرات خوبی به ایران دارد. چین هم یکی از خریداران انرژی ماست و روی ایران به عنوان یکی از تأمین کننده‌های نفت و گاز حساب می‌کند؛ هند نیز همین نگاه را دارد. چین و هند در عین حال رقیب هم هستند. رقابت این دو کشور در حوزه‌های سیاسی و اقتصادی، به ما این امکان را می‌دهد سرمایه آنان را جذب کنیم.
پروژه چابهار به نوعی دور زدن پاکستان هم تلقی می‌شود؛ این پروژه، بر توازن رابطه منطقه‌ای ایران با پاکستان چه تأثیری دارد؟
یکی از طبیعی‌ترین مسیرها برای صادرات و واردات به آسیای مرکزی، بندر چابهار است. علت مطرح شدن پاکستان، فشارهای بین‌المللی علیه ایران است که در آن سرمایه‌گذاری نشود. اگر ما بتوانیم این موانع را برطرف کنیم، برای همه کسانی که می‌خواهند به بازارهای آسیای مرکزی دسترسی داشته باشند، بندر چابهار گزینه مناسب‌تری است. برای اینکه یک کالایی از طریق پاکستان به آسیای مرکزی برسد، باید از افغانستان هم عبور کند. افغانستانی که درگیر ناامنی است و نمی‌تواند تضمین کندکالاهایی که از این کشور عبور می‌کند به آسیای مرکزی برسد.
اما مسیر ایران بسیار امن است.
به همین دلیل مسیر ایران با اهمیت است. اما به خاطر پاره‌ای ملاحظات، کمتر در ایران سرمایه‌گذاری شده است. حالا که هند چنین تصمیمی دارد، ایران باید استقبال کند.
فراتر از دستاوردهای اقتصادی،ایران در زمینه سیاسی و امنیتی چه هدفی را در توسعه رابطه با دهلی جست وجو می‌کند؟ خاصه اینکه ایران در دوره پسابرجام وارد عصر تازه‌ای از توسعه روابط با بازیگران تأثیرگذار بین‌المللی شده است.
بیشترین زمینه همکاری ما با هند می‌تواند در زمینه اقتصادی باشد. هند کشوری است که یک قدرت بزرگ منطقه آسیاست و داشتن رابطه خوب با این کشور، می‌تواند در رابطه با کشورهای دیگر یک توازن به وجود بیاورد.
هرچند در عین حال سعی می‌کنیم رابطه خوبی هم با پاکستان داشته باشیم. چون این کشور مسلمان است و زمانی ما در پیمان سنتو متحد نظامی پاکستان بودیم و هنوز به پاکستان به چشم یک کشور دوست نگاه می‌کنیم. هرچند ما در مرزهایمان مشکلات امنیتی با پاکستان داریم؛ ولی سعی کردیم همواره با این کشور رابطه متعادلی داشته باشیم و مایل نیستیم که اصلاً کشور همسایه خود را از این نظر آزرده کنیم.
به نظر می‌رسد هند در دکترین جدید امریکا جایگاه بهتری یافته و مقام‌های واشنگتن می‌کوشند برای مهار چین به عنوان یک قدرت بزرگ جهانی و رقیب امریکا، رابطه با هند را تقویت کنند. در چنین شرایطی که دولت ترامپ در مخالفت با ایران، فضاسازی کرده و تلاش می‌کند به زعم خود توان نقش آفرینی منطقه‌ای مان را ضعیف کند، از این منظر تقویت مناسبات سیاسی ایران با هند چه اهمیتی دارد؟
سیاست امریکا در دراز مدت، مهار چین است و این سیاست به انحای مختلف انجام می‌شود؛ برای مثال سعی می‌کند با کشورهای جنوب شرقی آسیا رابطه بهتری ایجاد کرده یا در
شبه جزیره کره جای پای خود را محکم‌تر کند. خب هند یکی از سردمداران کشورهای غیر متعهد دنیاست؛ او امریکا را به چشم یک متحد نگاه نمی‌کند اما به دلیل رقابتی که با چین دارد، رابطه بهتری با امریکا پیدا کرده است. هند قبلاً برای مهار چین از پشتیبانی شوروی سابق استفاده می‌کرد، ولی الان اتحاد شوروی فروپاشیده است و طبیعتاً در مهار چین با امریکا هم‌نظر است.
رفت و آمد سطح بالای مقام‌های ایران و هند تا چه اندازه در تعمیق رابطه دو کشور مؤثر است؟
بسیار مؤثر است؛ زیرا ما با برخی کشورها روابط نسبتاً متلاطمی داریم و از داشتن یک رابطه خوب و نزدیک با کشور بزرگی مانند هند که بازار خوبی هم دارد، می‌توانیم بهره ببریم و هند می‌تواند دریچه‌ای برای تجارت ما باشد؛ باید از این رابطه استفاده کنیم و به همین دلیل هم می‌توان این رابطه را ارتقا داد.


همراهان عزیز، آخرین خبر را بر روی بسترهای زیر دنبال کنید:
آخرین خبر در تلگرام
https://t.me/akharinkhabar
آخرین خبر در ویسپی
http://wispi.me/channel/akharinkhabar
آخرین خبر در سروش
http://sapp.ir/akharinkhabar
آخرین خبر در گپ
https://gap.im/akharinkhabar