روزنامه جوان/ متن پیش رو در جوان منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست.


نگاهی به برنامه‌های وزارت نفت برای توسعه میادین نفتی و گازی نشان می‌دهد، شرکت‌های آسیایی و روسی مورد‌توجه قرار گرفته‌اند که البته از سر اجبار بوده است.
به گزارش «جوان»، از سال 92 که دولت یازدهم بر سر کار آمد، لزوم جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی برای توسعه منابع هیدروکربوری بارها تشریح شد و وزیر نفت الگوی جدیدی را برای سرمایه‌گذاری و انعقاد قراردادهای جدید نفتی ابداع کرد و مدام از جذابیتی می‌گفت که بر‌اساس آن شرکت‌های خارجی برای امضای قرارداد با ایران صف می‌کشند.
وزیر نفت معتقد بود قراردادهای سابق ایران جذاب نبوده و برای آنکه شرکت‌های خارجی به ایران بیایند، باید امتیازات بیشتری به آنها داد که منظور از شرکت‌های خارجی، فقط شرکت‌های اروپایی بودند. اما زنگنه نگفت در دوران تحریم چند قرارداد مهم در غرب کارون با شرکت‌های خارجی امضا شد که ثمره آن، امروز تبدیل به دستاورد دولت دوازدهم شده است؟!
به هر شکل زنگنه برای ورود شرکت‌های اروپایی مانند شل، ‌استات اویل، بی‌پی، توتال و انی دست به جذاب‌سازی زد، اما با انصراف رسمی شرکت‌های بی‌پی و استات اویل از سرمایه‌گذاری در ایران سه شرکت دیگر باقی ماندند. شل با وجود حضور در مطالعه برخی میادین ایران و علاقه‌مندی به میدان گازی کیش خبر از خروج خود از خاورمیانه می‌دهد. مدیرعامل شل گفته است، تمرکز این شرکت روی گاز خواهد بود و قرار است از خاورمیانه خارج شود. از سوی دیگر شرکت انی ایتالیا هم که سابقه همکاری خوبی با ایران دارد، گفته است علاقه‌ای ندارد با سرمایه‌گذاری در ایران وارد چالش با امریکا شود.
در میان این شرکت‌ها توتال با ایران قرارداد بست، اما طی این مدت بارها از امکان خروج از این قرارداد گفت و با ارسال پالس‌های مختلف به ایران، وزارت نفت را نگران می‌کند. هرچند که وزیر نفت معتقد است اتفاق خاصی رخ نمی‌دهد، ولی با توجه به اعلام آمادگی چینی‌ها برای خرید سهام توتال در فاز 11 پارس‌جنوبی، گمانه‌زنی‌ها همچنان فضای قراردادی را به خود مشغول کرده است.

بر باد رفته

این پنج شرکت اروپایی که به شدت مورد‌علاقه وزیر نفت هستند از سال 92 تا به امروز ترجیح داده‌اند کنار بنشینند تا تلاش‌های وزارت نفت برای ورود آنها به ایران با ابزار قراردادهای جدید هم راه به جایی نبرد. استراتژی وزارت نفت در حوزه جذب سرمایه‌گذاری روی این موضوع متمرکز بود که باید با دعوت شرکت‌های بزرگ نفتی به ایران، سد سرمایه‌گذاری در ایران را شکاند. وزارت نفت قصد داشت با شل، بی‌پی و... قرارداد امضا کند تا بقیه هم بیایند؛ هدفی که حتی رسماً اعلام می‌شد تا شرکت‌های خارجی در موضعی بالا با قدرت چانه‌زنی بیشتر جهت اخذ امتیازات بیشتر قرار گرفته و پیشنهادات گران‌تری را ارائه دهند که نمونه ساده آن قرارداد فاز 11 پارس‌جنوبی است.
وزیر نفت گفته بود تا پایان امسال 10 قرارداد بزرگ نفتی امضا می‌شود که محقق نشد و فشار سنگینی را به وی وارد کرده است. به همین منظور و روشن شدن شکست استراتژی این وزارتخانه برای جذب غول‌های نفتی، تسریع در انعقاد قرارداد با شرکت‌های آسیایی و روسی به‌عنوان راهکار استفاده شده است.

برگشت به عقب

شرکت‌های روسی در غرب کشور و میادین گازی متمرکز شده‌اند و وزیر نفت برخلاف علاقه شخصی چاره‌ای جز مذاکره با روس‌ها ندارد، زیرا وضعیت نفت به حدی بحرانی است که اگر همین امروز هم قرارداد توسعه‌ای امضا شود، باز هم دیر است. غلامرضا منوچهری، معاون توسعه و سرمایه‌گذاری شرکت ملی نفت ایران از امضای دو قرارداد بزرگ نفتی تا پیش از پایان سال 1396 خبر داده است. اولین قرارداد بزرگ نفتی ایران بین شرکت نفت مناطق مرکزی به‌نمایندگی از شرکت ملی نفت ایران و شرکت «زاروبژنفت» روسیه برای توسعه دو میدان مشترک نفتی در غرب کشور امضا خواهد شد.
با توافق نهایی بین مقامات زاروبژنفت، معاونت توسعه و مهندسی و امور حقوقی شرکت ملی نفت و در نهایت شرکت نفت مناطق مرکزی، رئوس قرارداد توسعه دو میدان مشترک نفتی آبان و پایدار غرب چند هفته قبل در تهران نهایی شده و به امضای طرفین رسیده است.
دیگر شرکت‌های روسی هم در‌صدد امضای قرارداد با شرکت ملی نفت ایران هستند که به این شرکت‌ها باید شرکت‌های چینی را هم اضافه کرد که با تعلل شرکت‌های خارجی برای حضور در غرب کارون، محتمل‌ترین گزینه برای توسعه فاز دوم میدان یادآوران است. شرکت ساینوپک که فاز نخست این میدان را هم توسعه داده است، دو‌سال گذشته قول اجرای فاز دوم یادآوران را از وزارت نفت گرفته بود و حتی منوچهری نیز آن را تأیید کرد، ولی چند ماه بعد گفته شد فاز دوم یادآوران به مناقصه می‌رود. وقتی شرکت‌های غربی نیامدند، حالا قرار است فاز دوم به این شرکا واگذار شود تا وزارت نفت هیچ راهی برای سرمایه‌گذاری از این طریق نداشته باشد.

چه کسی بازخواست می‌شود؟

تبعات تأخیرهای فراوان وزارت نفت برای توسعه میادین نفتی و گازی شاید امروز دیده نشود، اما چند سال بعد که روند تولید نفت ایران همه را شگفت‌زده کرد، باید مسئولانی را که در جذب سرمایه‌گذاری و انتخاب استراتژی‌های غلط دست به اشتباهات فاحشی زدند مورد بازخواست قرار بگیرند که دلیل بی‌توجهی به منافع کشور چه بوده و چگونه توانستند طی پنج سال یک قرارداد شفاف و مشخص هم امضا نکنند؟!
اینکه وزارت نفت در حال زدن به هر دری برای سرمایه‌گذاری جهت برون‌رفت از فشار فعلی است هم نقطه خطر دیگری است که ممکن است قراردادهای عجیبی را به کشور تحمیل کند. امروز وزارت نفت در مذاکره با شرکت‌های خارجی در پایین‌ترین موضع قدرت قرار دارد و برای آنکه از زیر فشارها خلاص شود، دست به هر کاری خواهد زد.

*وحید حاجی‌پور

همراهان عزیز، آخرین خبر را بر روی بسترهای زیر دنبال کنید:
آخرین خبر در تلگرام
https://t.me/akharinkhabar
آخرین خبر در ویسپی
http://wispi.me/channel/akharinkhabar
آخرین خبر در سروش
http://sapp.ir/akharinkhabar
آخرین خبر در گپ
https://gap.im/akharinkhabar