اعتماد/ متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

علیرضا کیانپور| غلامرضا تاجگردون رییس اصلاح‌طلب کمیسیون برنامه و بودجه مجلس ٢٢ اسفندماه ٩٦ هنگامی که به عنوان یکی از طراحان اصلی استیضاح پیشین وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در جایگاه ناطقان مجلس به مخالفت ایستاد، نطقش را با اشاره به «استیضاح‌های مهم بعد از انقلاب» آغاز کرد و از استیضاح «عبدالله نوری، ناطق نوری، عطاءالله مهاجرانی و رضا فرجی‌دانا» به این عنوان نام برد. پایان آن روز البته خیلی‌ها گفتند بیراه نیست، اگر آن جلسه استیضاح ربیعی که درنهایت با تنها یک رای اختلاف شکست خورد را هم به فهرستِ تاجگردون اضافه کنیم اما اتفاقاتی که ٥ ماه پس از آن جلسه تاریخی و در جریان آخرین استیضاح وزیرکار دولت حسن روحانی افتاد و از قضا در نهایت منجر به برکناری ربیعی نیز شد، تا حدی عجیب و کم‌نظیر بود که اگر تاریخ‌نگاران سیاسی بخواهند صرفا یکی از این دو استیضاح ربیعی را در فهرست موارد تاریخی ثبت کنند، با کاری دشوار و پیچیده روبه‌رو خواهند بود؛ چراکه اگر حاشیه‌هایی که درجریان شمارش آرای نمایندگان رخ داد، استیضاح اسفند ٩٦ ربیعی را متفاوت از دیگر استیضاح‌ها، در فهرست «استیضاح‌های مهم بعد از انقلاب» قرار داد، استیضاح مرداد ٩٧ ربیعی نیز به‌دلایلی متعدد از نحوه اعلام‌وصول و حواشی مربوط به آغاز جلسه گرفته تا اتهام‌زنی‌ها و تنش‌های پی‌درپی روند جلسه استیضاح و درنهایت رای مجلس به عزل وزیر، استیضاحی تاریخی بود.

«وزیر بیکاران» بیکار شد
حالا دیگر علی ربیعی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیست. علی ربیعی که خود را «وزیر بیکاران» می‌دانست، حالا نه وزیر بیکاران، بلکه خود، یکی از این بیکاران پرشمار ایرانی است که هر کدام برای خود و خانواده‌شان یک دردسرند و برای دولت حسن روحانی، هزار گرفتاری.

روحانی به‌دنبال «ابر وزیر» کار
رییس‌جمهور حالا در شرایطی که بیش از هر زمان دیگری برای ترمیم تیم اقتصادی دولت تحت فشار مجلس و البته افکار عمومی است، با تصمیمی که روز گذشته با رای ۱۲۹ نماینده موافق استیضاح ربیعی در مقابل ١١١ رای مخالفان این استیضاح رقم خورد، باید فکری به حال مدیریت وزارتخانه عریض و طویل تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز بکند و برای وزارتخانه‌ای که به اعتراف قاطبه کارشناسان به اندازه چند وزارتخانه اختیار و مسوولیت دارد، وزیر جدید پیدا کند. «ابر وزارتخانه»ای که به‌زعم موافقان و مخالفان وزیر پیشین تعاون، کار و رفاه اجتماعی، چیزی در حدود ٣٠ درصد بودجه دولت را در اختیار دارد و اداره آن به‌دلیل گستردگی بسیار، یک «ابروزیر» می‌طلبد.هرچند اکبر رنجبرزاده عضو هیات رییسه که ازقضا یکی از متقاضیان استیضاح ربیعی بود که در جلسه دیروز نطق هم کرد، می‌گوید: «چاره‌ای برای اینکه ساختار بیش از حدگسترده است، وجود ندارد؛ بلکه باید فردی توانمند و آگاه به اقتصاد جایگزین شود.» نماینده اصولگرای اسدآباد در مجلس گفته است: «باتوجه به اینکه این وزارتخانه ٣٠ درصد اقتصاد کشور را در اختیار دارد و صندوق‌های بازنشستگی کشور در حال فروپاشی است، باید فرد مسلط به امور اقتصادی روی کار بیاید.»

اتهام‌زنندگان علیه یکدیگر
کارِ ربیعی در وزارت کار دولت روحانی تمام شده اما آ‌نچنان که رییس مجلس در دقایق پایانی جلسه استیضاح وزیر کار اعلام کرد، کارِ مجلس در راستای رسیدگی به صحت و کذب اتهامات مطرح شده در این جلسه تازه آغاز شده و حالا هیات نظارت بر رفتار نمایندگان دو هفته فرصت دارد تا تمامی موارد اتهامی پرشماری را که در این جلسه از سوی برخی نمایندگان و البته در مقاطعی از جانب وزیر معزول کار مطرح شد، مورد بررسی قرار دهند و به دستور لاریجانی به اطلاع افکار عمومی برسانند. هرچند حواشی این جلسه استیضاح صرفا محدود به این اتهام‌زنی‌ها نبود و باوجود آنکه طرح اتهاماتی علیه برخی نمایندگان و شخص وزیر مهم‌ترین این حواشی و شاید حتی انگیزه و رانه اصلی وقوع این دست مسائل بود اما واقعیت آن‌ است‌ که حواشی این استیضاح تاریخی، از چند روز پیش از جلسه استیضاح آغاز شد و همزمان با آغاز جلسه و پیش از ورود به بحث استیضاح نیز به‌نحوی دیگر شروع شده بود.

استیضاح بدیع
موضوع اعلام‌وصول استثنایی طرح استیضاح وزیرکار ازسوی هیات رییسه مجلس که منجر شد، ربیعی اولین وزیری باشد که پیش از تشکیل جلسه با استیضاح‌کنندگان در کمیسیون، مستقیما در صحن علنی روبه‌روی آنها و سوالات‌شان قرار گیرد، آن حاشیه پررنگی بود که در تمام روزهای گذشته محل بحث و گفت‌وگوی موافقان و مخالفان این طرح استیضاح قرار داشت. موافقان استیضاح البته بیشتر ترجیح می‌دادند از این بحث طفره بروند و نهایتا بگویند که آنها در وقوع این بدعت هیات رییسه بی‌تقصیر بوده‌اند اما مخالفان، تا توانستند حول این موضوع مانور داده و به این اعتبار، استیضاح را غیرقانونی خواندند. هرچند که این بدعت حتی بخشی از استیضاح‌کنندگان را نیز تحت تاثیر قرار داد. تا آنجا که شهروز برزگر ازجمله متقاضیان پرشمار این طرح استیضاح، یک روز پیش ازجلسه، از انصراف خود و ٢٣ نفر از دیگر متقاضیان استیضاح خبر داد.

اعلام تنفس پیش از آغاز کار
با آغاز جلسه صبح روز چهارشنبه که روز موعد استیضاح نیز بود، همین مساله حواشی دیگری را رقم زد و کار به آنجا رسید که باوجود اعلام دستور استیضاح ازسوی علی‌اصغر یوسف‌نژاد عضو اصلاح‌طلب هیات رییسه مجلس و تاکید موکد علی لاریجانی رییس مجلس بر لزوم حضور نخستین نماینده متقاضی استیضاح برای ایراد نطق علیه وزیر، هیچ‌یک از استیضاح‌کنندگان حاضر به حضور در جایگاه ناطق نشدند. این تعلل تا آنجا ادامه یافت که علی لاریجانی پس از اعلام نام ٣ نفر از استیضاح‌کنندگان ازسوی یوسف‌نژاد، جلسه علنی را متوقف کرد و با اعلام تنفس اضطراری، انجام استیضاح یا خروج آن از دستور را در یک جلسه غیرعلنی ٣٠ دقیقه‌ای با نمایندگان به بحث گذاشت.این حواشی البته پس از آغاز مجدد جلسه استیضاح نیز ادامه داشت و این‌بار عدم حضور علی ربیعی که پیشتر به دستور رییس مجلس در آن جلسه ٣٠دقیقه‌ای، صحن را ترک کرده بود، منجر به تنش در جلسه شد و درحالی که علی رستمیان به عنوان نخستین نماینده متقاضی استیضاح، سخنرانی‌اش را آغاز کرده بود، علیرضا محجوب نماینده اصلاح‌طلب تهران که به عنوان دبیرکل خانه کارگر از حامیان همیشگی علی ربیعی بوده و هست، با استناد به آیین‌نامه داخلی مجلس سعی کرد مجددا جلسه را متوقف کند. این‌بار اما تصمیم لاریجانی مبنی بر برگزاری جلسه بدون حضور وزیر مطابق آیین‌نامه بود. هرچند ربیعی دقایقی بعد به صحن آمد تا بهانه‌ای نماند.

دولتمرد تنها
ربیعی البته تنها دولتمرد حاضر در این جلسه نبود. اسحاق جهانگیری معاون اول رییس‌جمهور، محمدجواد آذری جهرمی وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و حسینعلی امیری معاون پارلمانی رییس‌جمهور هم برای حمایت از او به بهارستان آمده بودند و به‌جز آنها هیچ وزیر دیگری نیامد. ٣ نماینده از دولت در استیضاحی تا این حد حساس و سرنوشت‌ساز! واقعیت آن است که عدد کوچکی است و لااقل انتظار ربیعی از دولت، بسیار بیش از این. هرچند این جلسه همزمان بود با جلسه هفتگی هیات دولت اما وقتی حتی با پایان آن جلسه هم باز خبری از وزرا و دولتی‌ها در مجلس نشد، امید ربیعی کمرنگ‌تر هم شد. امید ربیعی اما وقتی کاملا رنگ باخت که حسین مقصودی، یکی از متقاضیان استیضاح علنا از ساخت و پاخت دولت و استیضاح‌کنندگان برای حذف این عضو کابینه سخن گفت. آنجا که این نماینده اصولگرای سبزوار در حضور حسینعلی امیری، نمایندگان مجلس و انبوه خبرنگاران حاضر در صحن، به قسم جلاله گفت که وقتی با معاون پارلمانی رییس‌جمهور درباره استیضاح وزرا صحبت می‌کرده، امیری رسما گفته که دولت ترجیح می‌دهد از میان دوگزینه علی ربیعی و مسعود کرباسیان وزیر امور اقتصادی و دارایی، دومی حفظ شود و بار حذف اولی به دوش مجلس بیفتد. ادعایی که البته با واکنش معاون پارلمانی رییس‌جمهور روبه‌رو شد و این عضو کابینه در نامه‌ای خطاب به هیات رییسه، موضوع را تکذیب کرد اما در تکذیب موضوع نیز جدیتی به آن میزان که انتظار می‌رفت، نبود.

خلاصه استیضاح؛ بی‌اخلاقی
البته این تنها ادعای بی‌پشتوانه‌ای نبود که در جلسه دیروز از تریبون مجلس اعلام شد. از لابی‌گری و برگزاری جلسات خصوصی وزیر با نمایندگان و شام‌ها و ضیافت‌های آن‌چنانی برای منصرف کردن نمایندگان از پیگیری این استیضاح که به‌خصوص در نطق علی رستمیان نماینده سلسله و دلفان، حسین مقصودی، نماینده سبزوار و جغتای، هاجر چنارانی نماینده نیشابور، قاسم جاسمی نمایندگان کرمانشاه نمود یافت تا طرح مدعیاتی درمورد زدوبندهای پشت‌پرده و انتصاب‌های فامیلی و رشوه‌ها و پول‌پاشی‌های بی‌حساب و کتاب که در بخش‌هایی از نطق حسن نوروزی نماینده بهارستان و رباط‌کریم، امیر خجسته نماینده همدان و محمدرضا پورابراهیمی نماینده کرمان و راور مطرح شد، همه و همه تنها بخشی از بی‌اخلاقی‌هایی بود که جلسه استیضاح دیروز را از این جهت در تاریخ سیاسی ایران ماندگار کرد.در این میان اما شاید طرح اتهام محمدرضا پورابراهیمی رییس اصولگرای کمیسیون اقتصادی مجلس علیه مسعود پزشکیان نایب‌رییس اصلاح‌طلب مجلس از جمله مهم‌ترین موارد بود که در نهایت منجر به واکنش رییس مجلس نیز شد. آنجا که پورابراهیمی مدعی شد علت حمایت پزشکیان از ربیعی انتصاب دخترش در یکی از شرکت‌های شستا بوده؛ حال آنکه به‌گفته پزشکیان و متعاقبا علی ربیعی «زهرا پزشکیان» فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد دانشگاه شریف از سال‌ها پیش از آغاز وزارت ربیعی در آن شرکت مشغول به کار بوده و برخلاف شایعات فضای مجازی، نه ١٠ میلیون تومان، بلکه حدود ٤ میلیون حقوق دریافت می‌کرده است.

از همین دست بود ادعای نوروزی سخنگوی اصولگرای کمیسیون قضایی و حقوقی مجلس که با طرح اتهام علیه ربیعی، گفت که «پسر حضرتعالی با پسر آقای تقی‌زاده معاون‌تان در دوبی شرکت دارند، آیا این درست است و رابط‌شان هم آقای عبدالناصر موسوی الجزایری است؟!» و ربیعی نیز در ادامه موضوع را از اساس تکذیب کرد.

درگیری لفظی مقصودی و میرزایی
هنوز کار به این مدعیات نرسیده بود که نوع دیگری از این رفتار غیراخلاقی عملا منجر به درگیری لفظی میان دو نفر از نمایندگان شد. آنجا که حسین مقصودی نماینده اصولگرای سبزوار و جغتای پس از اتمام سخنانش، هنگامی که به سمت صندلی‌اش بازمی‌گشت، نمایندگان مجلس را یکجا مورد اهانت قرار داد و با استفاده از عبارتی رکیک که امکان ذکر آن نیست، واکنش قاسم میرزایی‌نیکو نماینده اصلاح‌طلب دماوند و فیروزکوه را برانگیخت. میرزایی‌نیکو که به‌شدت از این اهانت برآشفته بود، از پیگیری موضوع و طرح شکایت از مقصودی از طریق هیات نظارت بر رفتار نمایندگان خبر داد. اینها و مواردی مشابه منجر به آن شد که در نهایت رییس مجلس با لحنی نسبتا عصبانی دستور رسیدگی فوری تمامی موارد اتهامی در هیات نظارت بر رفتار نمایندگان را صادر کرد و بسیاری از نمایندگان از موافق و مخالف استیضاح، این رفتار را تقبیح کردند .

استیضاح ٣ قوه
معصومه آقاپور علیشاهی عضو هیات رییسه کمیسیون اقتصادی که ناراحتی از این فضا در کلامش موج می‌زد، به «اعتماد» گفت: «متاسفانه امروز شاهد استیضاح یک وزیر نبودیم. بلکه استیضاح ٣ قوه کشور بود و من به هیچ‌کدام از نمایندگان و خودم نمره خوبی نمی‌دهم.» نماینده مردم شبستر به‌ویژه درمورد طرح اتهامات بی‌اساس علیه پزشکیان می‌گوید: «البته این طبیعی است که باید نسبت به تخلفات شفاف‌سازی شود اما آنچه شاهد بودیم، استیضاح قوه مجریه، مقننه و به‌نحوی قوه قضاییه بود. متاسفانه فضای مجلس در جهت تحکیم نظام نبود و صرفا منجر به افزایش فاصله میان مردم و حاکمیت شد. واقعیت آن است که شخص ربیعی و عملکردش در آنچه رقم خورد، سهمی کمتر از ٥٠ درصد داشت.» این نماینده عضو فراکسیون زنان مجلس در عین حال معتقد است تا زمانی که گزینه جدید معرفی نشود، نمی‌توان درباره آینده وزارت کار اظهارنظر کرد و این وظیفه رییس‌جمهور است که گزینه جدید را انتخاب و به مجلس معرفی کند.

نقد فنی استیضاح
جلال میرزایی رییس کمیته سیاسی فراکسیون امید علاوه بر تقبیح بی‌اخلاقی‌های صورت‌گرفته، فقدان مباحث کارشناسی در اظهارات استیضاح‌کنندگان را ضعفی دیگر برای این جلسه استیضاح می‌داند. نماینده اصلاح‌طلب مردم ایلام در مجلس به «اعتماد» گفته است: «اگر در صحبت‌های استیضاح‌کنندگان دقت کنیم، می‌بینیم که جز کلی‌گویی حرفی نمی‌زدند. شأن مجلس ایجاب می‌کند که اگر تخلفی صورت گرفته یا ضعف عملکردی وجود دارد، استیضاح‌کنندگان به‌صورت موردی و جزئی‌نگر ورود و مستند صحبت کنند. همچنین لازم است از ابزارهایی مثل سازمان بازرسی کل کشور، دیوان محاسبات و مرکز پژوهش‌ها استفاده شود. در این جلسه باید حداقل چند گزارش مستند درباره سوءمدیریت ربیعی از جانب مرکز پژوهش‌ها ارایه می‌شد.»همزمان اکبر رنجبرزاده ازجمله نمایندگان اصولگرای متقاضی استیضاح معتقد است این فضای متشنج و توام با اتهام‌زنی تاثیری در نتیجه استیضاح نداشته است. او در عین حال به «اعتماد» گفته است: «شخصا علاقه‌مند نیستم که اسامی افراد مطرح شود؛ آن‌هم وقتی چیزی به اثبات نمی‌رسد. آنچه مسلم است وقتی قرار است از کسی یا موضوعی دفاع کنیم، باید مستند به اسناد متقن باشد.» این عضو هیات رییسه مجلس با وجود تاکید بر اینکه این‌بار قرار است، «موضوع مورد بررسی دقیق قرار گیرد و نتایج آن، ظرف ٢ هفته اعلام شود»، در واکنش به اینکه آیا درصورت اثبات کذب بودن مدعیات مخالفان وزیر، تاثیری در روند استیضاح خواهد داشت، می‌گوید: «نمایندگان بر اساس این مسائل تصمیم نمی‌گیرند. نمایندگان تصمیم‌شان را گرفته بودند و به ربیعی رای ندادند.»

روز سیاه مجلس
حمیدرضا حاجی‌بابایی رییس فراکسیون نمایندگان ولایی مجلس نیز این رویه در برگزاری جلسه را نادرست می‌داند. نماینده اصولگرای همدان به «اعتماد» گفته است: «امروز، روز بدی برای مجلس شورای اسلامی بود. راستش می‌خواستم بگویم «روز سیاه مجلس» اما به این خاطر که از بیان این کلمه ابا دارم، عبارت دیگری به‌کار بردم.» او می‌گوید: «متاسفانه این حواشی ناسالم از ابتدای صبح جلسه استیضاح آغاز شد و تا پایان هم ادامه یافت. نباید با آبروی افراد بازی کرد و حرف‌های بی‌حساب و کتاب زد. باید مستند حرف بزنیم. درمجموع روز خوبی برای مجلس نبود.»


همراهان عزیز، آخرین خبر را بر روی بسترهای زیر دنبال کنید:
آخرین خبر در سروش
http://sapp.ir/akharinkhabar
آخرین خبر در ایتا
https://eitaa.com/joinchat/88211456C878f9966e5
آخرین خبر در بله
https://bale.ai/invite/#/join/MTIwZmMyZT
آخرین خبر در گپ
https://gap.im/akharinkhabar