اعتماد/ متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

امریکا از پیمان منع استفاده از موشک‌های میان برد خارج می‌شود

دونالد ترامپ که در طول حدود دوسال گذشته تلاش کرده میراث باراک اوباما را یک به یک از بین ببرد، حالا به نظر می‌رسد نوبت به میراث رونالد ریگان رسیده است. رییس‌جمهوری که نه تنها در میان جمهوریخواهان بلکه در میان رای‌دهندگان دموکرات نیز محبوب بود. دونالد ترامپ رییس‌جمهور ایالات متحده اعلام کرده که قصد دارد از یک معاهده سلاح هسته‌ای با روسیه خارج شود. دونالد ترامپ به خبرنگاران گفت که روسیه قرارداد پیمان هسته‌ای میان دو کشور ملقب به INF که در سال 1987 به امضا رسیده را نقض کرده است. به گزارش بی‌بی‌سی این معاهده راه‌اندازی موشک‌های با برد متوسط بین 500 تا 5500کیلومتر را ممنوع اعلام کرده است. دونالد ترامپ عنوان کرد که اجازه نخواهد داد روسیه با بیرون رفتن از این معاهده از سلاح‌هایی استفاده کند که ما مجاز به استفاده از آن نیستیم.

دونالد ترامپ در یک کمپین انتخاباتی در نوادا عنوان کرد که من نمی‌دانم چرا رییس‌جمهور باراک اوباما در خصوص این معاهده مذاکره نکرد یا از آن بیرون نیامد، زیرا روس‌ها سال‌هاست که آن را نقض کرده‌اند. گفتنی است در سال 2014 باراک اوباما روسیه را متهم به نقض INF کرد. این اتفاق زمانی رخ داد که آنها یک موشک کروز زمین به زمین را آزمایش کردند. باراک اوباما عنوان کرد که رهبران اروپایی به ‌شدت او را تحت فشار قرار دادند تا معاهده را لغو نکند، زیرا آنها معتقد بودند این اقدام از سوی امریکا می‌تواند جهان را وارد یک مسابقه تسلیحاتی گسترده کند.

یک منبع خبری در وزارت خارجه روسیه به خبرگزاری ریانووستی روسیه گفت: این اقدام امریکا در راستای رویایی است که در آن یک جهان یکپارچه وجود دارد و در آن نیز تنها یک ابرقدرت جهانی حکمرانی می‌کند.

اما سوال اینجاست که این پیمان چه اهمیتی دارد که دونالد ترامپ تاکید بر خروج از آن را دارد. این معاهده در سال 1987 میان دو رییس‌جمهور وقت امریکا و شوروی یعنی رونالد ریگان و میخاییل گورباچف به امضا رسید. این معاهده بنا بود، اجازه ندهد طرفین از موشک‌های میان برد با قابلیت حمل کلاهک هسته‌ای استفاده کنند. این تنها قرارداد از زمان جنگ سرد بود که تا به امروز باقی مانده است. پس از سقوط اتحاد جماهیر شوروی در سال 1991 تمام موشک‌های ایالات متحده و شوروی تحت چارچوب INF از بین رفت. ایالات متحده این قرارداد را با روسیه و تعدادی دیگر از کشورهایی که این معاهده را دربرمی‌گرفت، حفظ کرد. در حال حاضر روسیه، اوکراین، بلاروس و قزاقستان به‌طور فعال در پیمان INF به همراه امریکا باقی ماندند.

پیمان INF هردو کشور را مجبور می‌کرد تا انبارهای خود را از موشک‌های بالستیک و کروز زمین به زمین با برد 500 تا 5500 کیلومتر را از بین ببرند. این پیمان تمام موشک‌های هسته‌ای و متعارف را شامل می‌شد. همچنین امضا‌کنندگان این پیمان از تولید و آزمایش این نوع موشک‌ها منع می‌شدند. این نخستین توافق از نوع خود برای کاهش ذخایر موشکی هسته‌ای بود. هرچند این معاهده موجب شد تا موشک‌ها و پرتابگرها از بین بروند اما منجر به از بین رفتن کلاهک‌های هسته‌ای نشد.

هنگامی که این پیمان در سال 1988 به اجرا درآمد، ایالات‌متحده و اتحاد جماهیر شوروی به ترتیب 800 و 1800 موشک و تجهیزات مربوط به پرتاب موشک را از بین بردند. نکته مهم این معاهده یک رژیم بررسی دقیق در این معاهده بود که اجازه می‌داد بازرسی‌های دقیق از مراکز ذخیره این موشک‌ها به صورت فیزیکی صورت گیرد تا نابودی این موشک‌ها تایید شود. هر دو طرف در تابستان سال 1991 ماه‌ها قبل از انحلال اتحاد جماهیر شوروی به‌طور کامل سیستم‌هایی که در معرض این معاهده قرار داشتند را از بین بردند و در سال 2001 فعالیت بازرسی در محل مطابق با معاهده پایان یافت.

این معاهده همچنین یک کمیسیون ویژه برای تایید فرآیند اجرای معاهده ایجاد کرد تا مقررات مطابق این معاهده اجرایی شود. این نشست تاکنون 32 بار برگزار شده که جلسات آخر آن در نوامبر 2016 و دسامبر 2017 صورت گرفت. در سال‌های اخیر هر دو کشور امریکا و روسیه مدعی شده‌اند که طرف مقابل INF را نقض کرده است و بسیاری از تحلیلگران حوزه دفاعی و نظامی معتقدند که قرارداد سی ساله در خطر انحلال قرار گرفته است. این اتهامات ناشی از کاهش و به خطر افتادن روابط دوجانبه روسیه و امریکا پس از الحاق کریمه به خاک روسیه و حوادث اوکراین در سال 2014 رخ داد و این روند با دخالت روسیه در انتخابات 2016 ایالات متحده ادامه پیدا کرد. در سال 2014 وزارت امورخارجه ایالات متحده اعلام کرد که روسیه از تعهد خود برای عدم دستیابی تولید یا آزمایش موشک‌های ممنوعه تحت این معاهده خارج شده است. هرچند که مقامات جزییاتی را در خصوص ماهیت نقض ادعایی را مطرح نکردند. در دسامبر 2017 وزارت امور خارجه ایالات متحده اطلاعاتی را از یک موشک کروز کوتاه برد مطابق با پیمان INF ارایه داد. ایالات متحده مدعی است که به موشک کروز اشاره شده که یکی از سری موشک‌های اسکندر محسوب می‌شود و این معاهده را نقض می‌کند. از سوی دیگر روسیه این ادعاها را رد کرده و از سوی دیگر روسیه نیز معتقد است که امریکا با یک پرتابگر عمودی به نام VLS که مربوط به سامانه دفاع موشکی است این معاهده را نقض کرده، چرا که روسها نیز معتقدند این سامانه پرتابگر قابلیت پرتاب موشک‌های تهاجمی را نیز دارد. اما در این بین مقام‌های ایالات متحده نیز این ادعا را رد می‌کنند. آنها معتقدند که VLS بخشی از یک سامانه دفاع موشکی است که ایالات متحده در دریاهای نزدیک به اروپا مستقر کرده است تا از کشورهای متحد خود در برابر حملات توسط قدرت‌های منطقه‌ای از جمله ایران جلوگیری کند. اما روس‌ها نیز خود می‌دانند که عامل اصلی و انگیزه حضور این سامانه در اروپا روسیه است که کشتی‌های جنگی ایالات متحده می‌توانند موشک‌های کروز تهاجمی روی این سامانه راه‌اندازی کنند. با این وجود در دسامبر 2017 وزارت امورخارجه ایالات متحده هرگونه ادعای روسیه در خصوص رد پیمان INF را رد کرد. طبق گزارشی که شورای روابط خارجی امریکا منتشر کرده، تعداد زیادی از فرماندهان نظامی معتقدند که نقض و انحلال قرارداد INF می‌تواند بسیاری از امکانات ما در اروپا را تهدید کند. در حال حاضر هرچند امریکایی‌ها معتقدند که روس‌ها این معاهده را نقض کرده‌اند اما باز این معاهده‌ای است که در صورت لغو آن می‌تواند عواقب نگران‌کننده‌ای را در پی داشته باشد. شروع رقابت تسلیحاتی در شرایط کنونی جهان می‌تواند بسیار نگران‌کننده‌تر از هر زمانی باشد. اکنون خبر خروج از این توافق زمانی از سوی امریکایی‌ها مطرح می‌شود که جان بولتن مشاور امنیت ملی امریکا به مسکو سفر کرده تا با مقامات این کشور دیدار و گفت‌وگو کند و قطعا این اتفاق نشست بولتون با مقام‌های روسی را به ‌شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد.


ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید