اعتماد/ متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

شاید کمتر کسی در عرصه سیاسی ایران فکر می‌کرد که یکی از خبرنگاران حاضر در دادگاه هویدا روزی به یکی از تاثیرگذار‌ترین چهره‌های جمهوری اسلامی ایران تبدیل شود. مردی که چهره‌ای متفاوت نسبت به سایر سیاستمداران داشت و از خطه شمالی کشور آمده بود. مهم‌ترین ایستگاه علی لاریجانی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود. پس از استعفای سید محمدخاتمی از وزارت فرهنگ در دولت مرحوم هاشمی‌رفسنجانی، در سال 1371 به عنوان وزیر فرهنگ به مجلس معرفی شد و با اخذ رای اعتماد یک سال وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی شد. پس از پایان دوره اول دولت سازندگی، با حکم مقام معظم رهبری به ریاست سازمان صداوسیما منصوب شد و تا سال 1383 و به مدت 10 سال در این سمت باقی ماند. لاریجانی که به عنوان نماینده مقام معظم رهبری در شورای عالی امنیت ملی مشغول فعالیت بود، از سال 1384 و پس از روی کار آمدن دولت نهم به عنوان دبیر شورای‌ عالی امنیت ملی منصوب شد و تا سال 1386 دبیر شورا ماند اما در 28 مهر 1386 از شورای عالی امنیت ملی استعفا داد. همان زمان شائبه‌هایی درباره اهداف لاریجانی از استعفا از سمتی مهم مطرح شد اما تنها چند ماه زمان کافی بود تا مشخص شود که لاریجانی هدفی بزرگ‌تر از وزارتخانه، صداوسیما و حتی شورای عالی امنیت ملی در سر دارد؛ لاریجانی قصد کرده بود رییس یکی از سه قوه اصلی جمهوری اسلامی ایران شود و به همین منظور در انتخابات مجلس هشتم شرکت کرد. به واسطه حضور غلامعلی حدادعادل دیگر خبرنگار حاضر در دادگاه هویدا در سمت ریاست مجلس هفتم کمتر کسی متصور بود که علی لاریجانی بتواند این صندلی را از آن خود کند اما این اتفاق افتاد و لاریجانی سه دوره است که رییس قوای مقننه جمهوری اسلامی ایران است.

لاریجانی در جام‌جم
یکی از دوران سخت کاری علی لاریجانی مربوط به زمانی است که او رییس سازمان صدا و سیما بود. لاریجانی که به واسطه حضور یک ساله در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تا حدودی با این فضا آشنا بود اما با این وجود در زمان مدیریت10 ساله خود در جام‌جم انتقادات زیادی به عملکرد او وارد شد؛ عملکردی که شاید منجر به شکست او در نهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری شد و او از میان 7کاندید ششم شد. هفت سال از دوران خدمت لاریجانی در صداوسیما با دولت اصلاحات متقارن بود و در آن سال‌ها او نتوانست ارتباط خوبی با جریان اصلاحات برقرار کند؛ اتفاقی که این روزها کاملا برعکس درحال وقوع بوده است. یکی از پر سروصدا‌ترین اظهارات علی لاریجانی در دوران ریاست بر صدا و سیما «کشکی» خواندن تحقیق و تفحص از صدا و سیماست. ماجرا از آن قرار بود که تعدادی از نمایندگان مجلس ششم که مجلسی اصلاح‌طلب بود درخواست تحقیق و تفحص از صدا و سیما را داشتند که از مجموع 200 حساب این سازمان موفق شدند تنها 5 حساب را مورد تحقیق و تفحص قرار دهند. فارغ از نتیجه جالب توجه آن تحقیق، پس از پایان علی لاریجانی این کار را عملی «کشکی» خواند که در آن برهه سیدمحمد خاتمی به عنوان رییس‌جمهور و اکبر اعلمی رییس هیات نظارت بر صداو سیما در بیانیه‌های جداگانه‌ای به این اقدام لاریجانی اعتراض کردند. منتقدان عملکرد لاریجانی در صدا و سیما معتقدند که دولت خاتمی و مجلس ششم در تمام دوران خود نه تنها از رسانه ملی محروم بودند بلکه آن را در مقابل خود می‌دیدند.
عبدالله رمضان‌زاده سخنگوی دولت خاتمی در آبان سال 85 با انتقاد از عملکرد لاریجانی در صدا و سیما گفت: «روزی آقای محمود احمدی‌نژاد که شهردار تهران بودند پل عابر پیاده برقی میدان هفت تیر را افتتاح کردند که حدود ۴۰ میلیون تومان در یک زمان طولانی صورت گرفت که البته همین هم نیازمند انجام تحقیق و تفحص است و همان روز آقای دکتر عارف کارخانه توربین‌سازی نیروگاه‌های ما را در کرج با هزینه‌ای بالغ بر ۲۰۰ میلیارد تومان افتتاح کردند و ایران به جمع ۱۰ کشور صاحب این فناوری پیوست؛ ولی صدا و سیما از پل عابر پیاده ۴۰ میلیون تومانی شهردار احمدی‌نژاد ۱۵ دقیقه در ۵ بخش خبری پخش کرد و پروژه ۲۰۰ میلیارد تومانی را که معاون اول رییس‌جمهوری افتتاح کرد در ۴۵ ثانیه و در ۴ بخش خبری پوشش داد... از این مصادیق بسیار است و به‌طور مثال در عسلویه ۲۰۰ میلیارد دلار هزینه شد که تمام آن در دولت آقای خاتمی اتفاق افتاد ولی چه کسی از آن اطلاع دارد.» این اظهارات رمضان‌زاده تنها بخشی از انتقادات اصلاح‌طلبان نسبت به عملکرد لاریجانی در صدا و سیماست اما لاریجانی در دولت سازندگی نیز به واسطه پخش برنامه‌های مختلف از جمله برنامه «هویت» مورد نقد جدی قرار گرفت. برنامه‌ای که در آن اعترافات تلویزیونی چند متهم پخش شد و مورد انتقاد قرار گرفت. لاریجانی در آن مقطع در پاسخ به انتقادات گفت: «اولا بحثی که ما در این مجموعه مطرح کردیم بر اساس توهین و تهدید نیست. ثانیا بسیاری از شخصیت‌های مطرح شده افراد مذهبی و اندیشمند نیستند هرچند ممکن است به آن تظاهر کنند. ثالثا در مورد اینکه می‌گویند چرا به این افراد مجال صحبت داده نمی‌شود باید گفت مگر اینها تاکنون مجال صحبت نداشتند… یعنی این حضرات فکر می‌کنند ما اطلاع نداریم که از کدام سفارتخانه پول می‌گیرند که این مطالب را بنویسند.»

مرد اول بهارستان
لاریجانی پس از شکست در نهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری، به شورای عالی امنیت ملی رفت اما پس از دوسال و در سال 1386 به قصد حضور در پارلمان از شورای عالی امنیت ملی استعفا داد و به قم کوچ کرد. شهر «قم» به پایگاه جدید علی لاریجانی تبدیل شد و علی لاریجانی از این شهر توانست خود را به عنوان یکی از روسای قوه سه‌گانه معرفی کند. لاریجانی در هشتمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری از قم کاندید شد و به بهارستان راه یافت و در همان گام نخست آمادگی خود را برای ریاست مجلس اعلام کرد. در مقابل لاریجانی غلامعلی حدادعادل قرار داشت که سابقه ریاست بر مجلس هفتم را تجربه کرد ه بود. اما در نهایت این علی لاریجانی بود که رییس مجلس شد. این پیروزی از آن جهت جالب توجه بود که علی لاریجانی که پیش از این سابقه نمایندگی نداشت، رییس مجلس شد و او از مجلس هشتم تا به امروز که سومین سال مجلس دهم در حال سپری شدن است، رییس مجلس مانده است. لاریجانی پس از آن در سال 90 نیز از قم کاندیدا شد و توانست به عنوان نفر نخست راهی بهارستان شود اما در انتخابات اسفند 94 فضای متفاوتی را تجربه کرد. لاریجانی در این انتخابات با وجود دو دوره ریاست در مجلس نه تنها نتوانست به عنوان نفر نخست از شهر قم عازم بهارستان شود بلکه لاریجانی در لیست جریانی قرار گرفت که روزی از جدی‌ترین منتقدان او محسوب می‌شدند. عمر اختلاف اصلاح‌طلبان و لاریجانی به سختی به 10 سال رسید و اصلاح‌طلبان پس از 10 سال تصمیم گرفتند با لاریجانی به واسطه عملکرد او در مجلس‌های هشتم و نهم کدورت‌های سابق را کنار گذاشته و با این فرد تاثیرگذار در سپهر سیاسی ایران وارد تعامل شوند. اصلاح‌طلبان با قرار دادن نام لاریجانی در لیست انتخاباتی خود موسوم به لیست امید، او را در راه رسیدن به بهارستان همراهی کردند و لاریجانی به عنوان نفر دوم از قم عازم صحن سبز شد. به واسطه حضور پررنگ‌تر اصلاح‌طلبان در مجلس دهم در مقایسه با دوره‌های پیشین علی لاریجانی کار دشوار‌تری برای ریاست مجلس داشت. رقیب علی لاریجانی در مجلس دهم محمدرضا عارف سرلیست اصلاح‌طلبان در تهران بود اما در نهایت این علی لاریجانی بود که توانست سیطره خود بر بهارستان را حفظ کند و تا امروز رییس مجلس بماند.

آرامش هشتم، توفان نهم، لغزندگی دهم
مجلس هشتم شیرین‌ترین دوران ریاست لاریجانی بر مجلس بود، زیرا او ریاست یکی از آرام‌ترین ادوار مجلس را تجربه کرد و جز استیضاح کردان وزیر علوم محمود احمدی‌نژاد چالش جدی پیش روی خود نداشت، درست برخلاف مجلس نهم. با تغییر رویه احمدی‌نژاد در دوره دوم، پس‌لرزه‌های پاستور به بهارستان رسید و سکانس دعوای احمدی‌نژاد و لاریجانی در صحن علنی مجلس که بعدها به یک شنبه سیاه معروف شد همچنان در ذهن بسیاری باقی مانده است. در یکشنبه سیاه بهارستان رییس دولت وقت با انتشار تصاویری از برادر علی لاریجانی سعی داشت، جو جلسه استیضاح وزیر کار خود عبدالرضا شیخ‌الاسلام را تحت‌الشعاع قرار دهد اما علی لاریجانی که دیگر تبدیل به یک سیاستمدار پخته شده بود از موضع اقتدار عذر رییس‌جمهور از صحن مجلس را خواست تا یک روز عجیب و تاریخی را برای بهارستان به ثبت برساند. اخراج رییس‌جمهور وقت از مجلس برای لاریجانی بی‌هزینه نبود. پس از جلسه استیضاح شیخ‌الاسلام لاریجانی جهت شرکت در مراسمی عازم قم شد اما در آن جلسه عده‌ای خودسر با مهر نماز به لاریجانی حمله کرده و مراسم سخنرانی او را برهم زدند. برهم‌زدنی که رنگ و بوی انتقام داشت تا انتقاد. یکی دیگر از اقدامات مجلس نهم سوال از رییس‌جمهور وقت بود که علی لاریجانی بنا بر مصلحت کشور سعی داشت تا هیچ‌گاه به صحن نرسد اما زمانی که علی مطهری از نمایندگی استعفا کرد و رییس مجلس را تحت فشار گذاشت، مجبور به برگزاری سوال از رییس‌جمهور شد که این اتفاق نیز روز مهمی برای مجلس شورای اسلامی بود. پس از پایان دولت دهم، نوبت به رای اعتماد به کابینه یازدهم رسید. حسن روحانی رییس‌جمهور شده بود و با توجه به جو سیاسی حاکم بر مجلس و همچنین وزرای پیشنهادی رییس‌جمهور بعید به نظر می‌رسید که تمامی وزرای پیشنهادی موفق به کسب رای اعتماد شوند اما حمایت همه‌جانبه لاریجانی از وزرای پیشنهادی با توجه به منافع و مصالح ملی و همچنین شرایط ویژه‌ای که بر کشور حاکم بود، چاره‌ساز شد و مجلس اصولگرای نهم به کابینه اعتدالی روحانی رای اعتماد دادند. اما شاه‌بیت غزل ریاست لاریجانی در مجلس تصویب برجام بود. دولت یازدهم با 6 قدرت جهانی پای مذاکره نشست و با هنر دیپلماسی توانست تحریم‌ها را لغو و پرونده ایران را از ذیل بند هفت منشور سازمان ملل خارج کند اما برای اجرای این توافق نیاز به تصویب پارلمان بود. تندروها تمام تلاش خود را برای ارایه تصویری خائنانه از برجام به کار گرفته و صحن علنی مجلس را در روز بررسی برجام برهم زدند اما پروپاگاندای تندروها تاثیری بر جو مجلس نداشت و علی لاریجانی در کمال خونسردی و با همکاری سایر نمایندگان برجام را تصویب کرد. تصمیم علی لاریجانی در به رای گذاشتن برجام با انتقاد شدید تندروها همراه بود تا جایی که عنوان شد لاریجانی برجام را در 15 دقیقه به تصویب رسانده است. تصویب برجام سکانس نخست رونمایی از لاریجانی بود که اصلاح‌طلبان نیز با او در یک جبهه قرار گرفتند. به همین دلیل پس از این ماجرا تصمیم گرفتند اختلافات کهنه را کنار گذاشته و به حمایت از او در برابر تندروها روی بیاورند. این حمایت تا جایی پیش رفت که برای انتخابات مجلس دهم علی لاریجانی در لیست امید در شهر قم قرار گرفت. لاریجانی از قم کاندیدا شده بود و با توجه به عملکردش در برابر احمدی‌نژاد و تصویب برجام کار سختی برای رسیدن به بهارستان داشت. از این‌رو اصلاح‌طلبان به سوی او شتافته و با حمایت همه‌جانبه توانستند لاریجانی را به عنوان نفر دوم شهر قم در بهارستان ابقا کنند؛ حمایتی که مورد انتقاد اصولگرایان تندرو و حتی معتدل قرار گرفت اما لاریجانی به آن اظهارات واکنش نشان نداد و سکوت در برابر انتقاد اصولگرایان این شائبه را به وجود آورد که لاریجانی پس از مجلس دهم به فکر ریاست بر قوه مجریه سیزدهم است. چالش‌های لاریجانی و حتی لغزندگی جایگاهش به واسطه حضور پررنگ‌تر اصلاح‌طلبان از همان روز نخست و رقابت بر سر ریاست مجلس آغاز شد. عارف در برابر لاریجانی قرار گرفت اما لاریجانی توانست رییس مجلس شود و سال نخست مجلس دهم را با کمترین حاشیه به سرانجام برساند. هر روزی که سپری می‌شد انسجام اصلاح‌طلبان در مجلس برای کسب کرسی ریاست بیشتر می‌شد و این هماهنگی در انتخابات هیات رییسه سال دوم مجلس دهم به رخ اصولگرایان کشیده شد. رقابت باز هم میان عارف و لاریجانی بود و از قضا این‌بار نیز لاریجانی پیروز این دوئل بود اما نکته‌ای که شاید علی لاریجانی را نیز نگران کرد، اختلاف اندک رای او با رییس فراکسیون امید بود. لاریجانی در دور نخست رقابت را 114 به 101 به عارف باخت اما در دور دوم 148 به 124 بر عارف پیروز شد. دومین چالش جدی لاریجانی در 10 سال ریاست خود در بهارستان نیز بی‌ارتباط با برجام نبود. پس از روی کارآمدن ترامپ و برهم خوردن برجام، موضوع پیوستن ایران به کنوانسیون بین‌المللی مبارزه با پولشویی یا همان fatf تعدادی از نمایندگان تندرو مجلس با جو‌سازی تصویب این لایحه را تحت‌الشعاع قرار دادند. جو‌سازی که تا امروز ادامه داشته و منجر به باز شدن پای مجمع تشخیص مصلحت به این پرونده شده است. علی لاریجانی در ماجرایی شبیه به تصویب برجام با خونسردی تمام fatf را با کمک نمایندگان به تصویب رساند اما این‌بار رقبا که با تمام توان خود اعم از رسانه و پیاده نظام به میدان آمده بودند، مانع از تصویب این طرح در شورای نگهبان و مجمع تشخیص شده‌اند. کشمکش‌ها بر سر تصویب fatf و cft همچنان ادامه دارد و روزی نیست که خبری درباره این لایحه مخابره نشود و با توجه به فرصت قانونی باقی مانده ایران برای پیوستن به fatf به نظر می‌رسد تا سررسید موعد قانونی این چالش میان مجلس، ‌شورای نگهبان و مجمع تشخیص ادامه داشته باشد. حال باید منتظر ماند و به نظاره نشست که آیا علی لاریجانی می‌تواند در این ماجرا نیز پیروز شود یا خیر.

گردش به اصلاحات با دورنمای پاستور
«لاریجانی با یک عکس اصلاح‌طلب نمی‌شود.» این جملات را مصطفی سلیمی عضو شورای عالی سیاستگذاری اصلاح‌طلبان در مصاحبه‌ای با روزنامه آفتاب یزد اعلام کرد و افزود: «گذشته لاریجانی در صداوسیما روشن است و به یاد داریم که او با فیلم‌ها و مستند‌ها چه به روز اصلاح‌طلبان آورد بنابراین او با یک عکس اصلاح‌طلب نمی‌شود.» مصاحبه‌ای که در روزنامه کیهان نیز بازخورد داشت. این روزنامه اصولگرا در بخش خبر ویژه خود بخش‌هایی از این مصاحبه را با تیتر پیام اصلاح‌طلبان به لاریجانی بازنشر کرد و مدعی شد که جریان اصلاحات پذیرای لاریجانی نخواهد بود.

مدتی است تعدادی از فعالان سیاسی اصولگرا مدعی چرخش سیاسی لاریجانی به سمت اصلاح‌طلبان هستند. این افراد دو تحلیل برای این گردش به چپ لاریجانی دارند؛ نخست حمایت اصلاح‌طلبان از لاریجانی در انتخابات مجلس دهم به واسطه عملکرد اصلاح‌طلب پسند رییس مجلس در دوره نهم و دوم خیز لاریجانی برای رسیدن به پاستور در انتخابات سیزدهمین دوره ریاست‌جمهوری در سال 1400. در این میان برخی اصلاح‌طلبان نیز زمزمه حمایت از علی لاریجانی در انتخابات سال 1400 را سر داده‌اند. محمود صادقی و محمدرضا تابش دو چهره‌ای هستند که این موضوع را مطرح کرده‌اند. صادقی در مصاحبه‌ای با خبرگزاری ایسنا اعلام کرد: «فضای سیاسی در ایران بسیار سیال و غیرقابل پیش‌بینی است. به‌طوری که کسی یک یا دو هفته مانده به انتخابات ریاست‌جمهوری فکر نمی‌کرد کاندیدای اصلاح‌طلب به نفع روحانی کنار رفته و همه به او رای دهند هرچند که از رای خود هم دل خوشی نداریم. به هرحال شرایط سیاسی به گونه‌ای است که گاهی برای تصمیم‌گیری به جایی می‌رسیم که چاره‌ای جز رای دادن به یک فرد را نداریم. با این پیش فرض بنده این احتمال را رد نمی‌کنم که در انتخابات ۱۴۰۰ اصلاح‌طلبان در شرایطی قرار بگیرند که ناگزیر به حمایت از فردی با ویژگی‌های لاریجانی شوند.» محمدرضا تابش نیز در اظهارنظری مشابه مدعی شد: «مرز‌بندی میان اصلاح‌طلبان و اصولگرایان وجود دارد و به هر صورت آقای لاریجانی در نحله اصولگرایان معتدل است که شاید بتوان گفت برخی مواضعش با اصلاح‌طلبان سنخیت دارد. در خصوص حمایت از ایشان در انتخابات 1400 باید به تصمیم برسیم.»

با توجه به عملکرد سال‌های اخیر لاریجانی در مجلس که رنگ و بوی اصلاح‌طلبی به خود گرفته نمی‌توان منکر این موضوع شد که او خیلی آرام در حال پیوستن به اصلاح‌طلبان است. از سوی دیگر سابقه او در برخورد با اصلاح‌طلبان نیز از حافظه تاریخی این جریان پاک نخواهد شد اما به هر ترتیب جریان اصلاحات ثابت کرده مدافع جذب حداکثری است و ممکن است با سناریو حمایت از یک کاندیدای معتدل مانند حسن روحانی که با حضور او توانستند در دو انتخابات 92 و 96 پیروز شوند، همین استراتژی را حفظ کرده و در انتخابات 1400 نیز از چهره‌ای معتدل ولو نزدیک به اصولگرایان حمایت کنند. تمامی این اتفاقات در صورتی رخ خواهد داد که لاریجانی قصد پاستور را کرده باشد.
لاریجانی در دولت سازندگی به واسطه پخش برنامه‌های مختلف از جمله برنامه «هویت» مورد نقد جدی قرار گرفت. برنامه‌ای که در آن اعترافات تلویزیونی چند متهم پخش شد و مورد انتقاد قرار گرفت.
یکی از پر سروصدا‌ترین اظهارات علی لاریجانی در دوران ریاست بر صدا و سیما «کشکی» خواندن تحقیق و تفحص از صدا و سیما بود.
عمر اختلاف اصلاح‌طلبان و لاریجانی به سختی به 10 سال رسید و اصلاح‌طلبان پس از 10 سال تصمیم گرفتند با لاریجانی به واسطه عملکرد او در مجلس‌های هشتم و نهم کدورت‌ها را کنار گذاشته و با این مهره تاثیرگذار در سپهر سیاسی ایران وارد تعامل شوند.
با توجه به عملکرد سال‌های اخیر لاریجانی در مجلس که رنگ و بوی اصلاح‌طلبی به خود گرفته نمی‌توان منکر این موضوع شد که او خیلی آرام در حال پیوستن به اصلاح‌طلبان است.

ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید