شرق/ متن پیش رو در شرق منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

فارن افرز| نباید با این تصور پیش برویم که ایران بی‌توجه به هزینه‌ها در توافق هسته‌ای خواهد ماند یا اینکه مقامات روی این ایده حساب کرده‌اند که صرفا منتظر پایان دوران ترامپ بمانند. درواقع، خروج از توافق یا برداشتن قدم‌های کوچک برای تخطی از آن، می‌تواند به ایران کمک کند که اهرم فشاری علیه ایالات متحده برای گفت‌وگوهای آینده بسازد... لازم هم نیست تهران نگران این باشد که خروج از توافق لزوما به جنگ منجر می‌شود: ایران می‌تواند قدم‌هایی کوچک برای نقض توافق بردارد که تأثیر معناداری روی زمان «خروج از توافق» نگذارد، سپس ادعا کند در صورتی که ایالات متحده به مذاکره برگردد، این قدم‌ها به سادگی قابل‌برگشت هستند.درواقع به نظر می‌رسد که مقامات ایران، در فرایند پیچیده تصمیم‌گیری‌شان به تحلیل هزینه‌- فایده پرداخته و تصمیم گرفته‌اند در برجام بمانند. این تصمیم احتمالا پایه‌های اقتصادی دارد، اما ملاحظات راهبردی و منافع دیپلماتیک ماندن در توافق هم از جمله انگیزه‌های آن است.

پول تصمیم می‌گیرد: وضعیت فعلی اصلا برای ایران ایدئال نیست. ایران باید نفت را با تخفیف بفروشد، هزینه حمل‌ونقل و بیمه را بپردازد و هزینه‌های نگهداری را نیز تحمل کند. درآمدش در حساب‌های سپرده ویژه در کشورهای خریدار می‌ماند؛ اما حجم نفتی که به فروش می‌رسد همچنان قابل‌توجه است و بسیار بیشتر از یک‌میلیون‌ بشکه در روز که آستانه تحمل روانی و مالی ایران است. اگر ایران از برجام بیرون بیاید یا آن را نقض کند، بخشی از این فروش را به خطر خواهد انداخت. اگر ایران از رعایت توافق دست بکشد، به احتمال زیاد، از بین خریداران ارشد، ژاپن و کره جنوبی خرید را متوقف خواهند کرد. چنین ضرری برای ایران پذیرفتنی نخواهد بود، به‌خصوص برای صنعت میعانات گازی که روی صادرات به کره‌جنوبی تکیه دارد.منطق مشابهی در اروپا هم اعمال می‌شود. فرانسه، آلمان و بریتانیا مشغول کار با اتحادیه اروپا هستند تا سازوکار پرداختی برپا کنند که تحریم‌های ایالات متحده را دور بزند. آنچه ابزار ویژه مالی خوانده شده، به احتمال قریب‌به‌یقین تجارت انبوه را پوشش نخواهد داد، مثل نفت؛ اما می‌تواند برای شرکت‌ها و بانک‌ها کانالی برای تجارت قانونی و انسان‌دوستانه با ایران فراهم کند. برپایی مسیری برای کالاهای انسان‌دوستانه در ماه‌های پیش‌رو، با نگرانی از کمبودهای دارویی‌درمانی اهمیت فزاینده‌ای خواهد یافت. اگر ایران اجرای توافق را متوقف کند، کشورهای اروپایی به احتمال زیاد این ارتباط را قطع خواهند کرد.

صبر راهبردی: ماندن در توافق هسته‌ای به نفع سیاست منطقه‌ای ایران است. رهبران جهان، درحالی‌که درگیر حفظ توافق هسته‌ای هستند و نگران تحریک مخالفان ایران، تا حد زیادی فعالیت‌های غیرهسته‌ای این کشور را نادیده گرفته‌اند. این وضعیت حالت کنایه‌آمیز و طنزآلودی هم دارد. دولت ترامپ خروج از برجام را تا حدی با این بهانه توجیه کرد که این کار به جهان اجازه می‌دهد بهتر به «کلیت» اقدامات ایران رسیدگی کند، به‌جای آن با به‌خطرانداختن توافق، دولت ایالات متحده تضمین کرده است که توجه جهان و به‌خصوص توجه اروپا اختصاصا روی حفظ آن متمرکز باشد.
حمایت بین‌المللی: در نهایت، ایران با ادامه اجرای توافق از وجهه‌ دیپلماتیکی هم بهره می‌برد. در پنج سال گذشته، حسن روحانی، رئیس‌جمهور و جواد ظریف، وزیر امور خارجه، تلاش کرده‌اند تا چهره بین‌المللی ایران را بهبود ببخشند. توافق هسته‌ای در رأس این تلاش‌ها بود. حملات لفظی ترامپ به ایران و خروجش از توافق باعث شده قدرت‌های جهانی ایران را در آغوشی دیپلماتیک بگیرند. این موضوع بیش از همه‌جا در شورای امنیت سازمان ملل هویدا بوده است. در ماه سپتامبر [اواخر تابستان] و دوباره در ماه دسامبر [اواخر پاییز]، ایالات متحده در محکوم‌کردن توافق هسته‌ای تنها ماند، درحالی‌که نمایندگان اروپا، چین، روسیه و دیگران یک‌صدا از اهمیت آن گفتند و پایبندی ایران را ستودند.قرارگرفتن در موضع بالای اخلاقی، به ایران کمک کرده است که روابط دیپلماتیک و تجاری خود را گسترش دهد. پایبندی‌اش به توافق هم که مرتبا توسط بازرسان بین‌المللی تأیید می‌شود، فراخوان‌ها از سوی ایالات متحده و اسرائیل برای بررسی عمیق‌تر اقدامات هسته‌ای گذشته ایران را خنثی کرده است؛ بااین‌حال، حفظ این مواضع نسبت به منافع اقتصادی ماندن در توافق اهمیت کمتری دارد. داشتن موضع بالا، صورت‌حساب‌ها را پرداخت نمی‌کند.

راهبرد خروج: برخلاف موضع‌گیری‌های علنی رهبران، ایران احتمالا سال ۲۰۱۹ را در توافق هسته‌ای خواهد گذراند، درحالی‌که کج‌دارومریز از میان فشارهای اقتصادی راه خود را طی می‌کند؛ اما اگر توافق دیگر منافع اقتصادی‌اش را نداشته باشد یا اگر جامعه جهانی شروع به برخورد با اقدامات منطقه‌ای ایران کند، محاسبات ایران تغییر خواهد کرد.تصمیم آینده ایالات متحده درباره معافیت‌های خرید نفت در ماه می ‌[اواسط بهار] ممکن است نقطه عطفی باشد. واشنگتن مطمئن است که با افزایش ذخیره جهانی نفت در کنار کاهش تقاضای جهانی، ایالات متحده اهرم لازم را خواهد داشت تا صادرات ایران را محدودتر کند، شاید به کمتر از یک‌میلیون بشکه در روز. اگر این اتفاق بیفتد، ناظران نباید تعجب کنند اگر [آیت‌الله] خامنه‌ای به وعده‌اش [نپذیرفتن هم‌زمان فشار اقتصادی و محدودیت هسته‌ای] عمل کند.



ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید