اعتماد/ متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و انتشار آن در آخرین خبر به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

40 سال پس از یک دیدار تاریخی، «شبیه‌سازی» آن حواشی آفرید. صبح روز ۱۸ بهمن ۹۷ جمعی از فرماندهان نیروی هوایی ارتش «شمال شرق کشور» همزمان با روز نیروی هوایی، با حجت‌الاسلام سید احمد علم الهدی نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی و امام‌جمعه مشهد دیدار کردند. عکس منتشر شده از این دیدار نوعی شبیه‌سازی بیعت همافران ارتش با امام خمینی‌(ره) در 19 بهمن سال 57 بود که سلام نظامی به یک امام جمعه را نشان می‌‌داد؛ امام جمعه‌ای که البته همواره در مناسبات قدرت «شمال شرقی ایران» تاثیر بسزایی داشته است. این فریم عکس که تعدادی از فرماندهان نیروی هوایی ارتش جمهوری اسلامی ایران را پشت به دوربین و رو به علم‌الهدی نشان می‌دهد، واکنش‌های زیادی از سوی فعالان سیاسی و مجازی به همراه داشت اما نه بیت امام‌جمعه مشهد، نه ارتش جمهوری اسلامی و نه هیچ نهاد حاکمیتی دیگری در مورد این فریم بیانیه و اطلاعیه‌ای صادر نکردند.

کنشگران سیاسی چه گفتند؟
هم اصلاح‌طلبان و هم اصولگرایان در مورد این عکس اظهارنظر کردند. آنچه در این اظهارنظرها یکسان می‌نمود، نکوهش این شبیه‌سازی فارغ از نگاه‌ سیاسی این افراد بود؛ با این حال بخشی از جریان اصولگرا و نزدیک به جبهه پایداری در رسانه‌های‌شان تاکید داشتند که تصویر منتشرشده بیانگر سلام نظامی به نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی نیست و تنها نشان می‌دهد که در آن زمان سرود جمهوری اسلامی ایران در حال پخش بوده‌ که امری طبیعی است و در اغلب دیدارها اتفاق می‌افتد. آنها با این شیوه به انتقادها پاسخ دادند.

عباس‌ عبدی، تحلیلگر و فعال سیاسی پس از انتشار این عکس نوشت: «بعید است که ۴۰ سال پیش حتی یک نفر از کسانی که در انقلاب بود احتمال این حد از کاریکاتوری شدن انقلاب و نمادهایش به ذهن او خطور می‌کرد. برای درک تغییر فضا کافی است احساسی که از دیدن آن تصویر در ۱۹ بهمن ۵۷ پیدا می‌شد را با حس ناشی از دیدن تصویر جدید مقایسه کنید.» مصطفی تاجزاده از دیگر فعالان سیاسی بود که نسبت به این عکس واکنش نشان داد. تاجزاده نوشت: «دیدار همافران نیروی هوایی با علم‌الهدی به سبک ۱۹ بهمن ۵۷ وهن بنیانگذار نظام است و هم از اعتبار ارتش در افکار عمومی می‌کاهد. آن واقعه استثنایی را نیز به ابتذال می‌کشاند، به ویژه اگر این اقدام به‌صراحت تقبیح نشود.» فیض‌الله عرب‌سرخی دیگر فعال اصلاح‌طلب هم در واکنش به این دیدار نوشت: «این سوال وجود داردکه آیا این تقلید لوث کردن پیمان ارتش با رهبر انقلاب نیست و اساسا این سنت‌شکنی برای کسی احترام ایجاد می‌کند؟»

محمد جواد حق‌شناس، عضو شورای شهر تهران و حزب اعتماد ملی نیز در توییتر خود نسبت به این واقعه واکنش نشان داد و نوشت: «براساس کدام مجوز و با چه معیاری همافران در شهر مشهد به دیدار امام جمعه رفته و در سالروز بیعت همافران با بنیان‌گذار انقلاب چنین نمایشی را به صحنه برده‌اند؟ جایگاه امامان جمعه در سلسله مراتب نظامی کجاست؟ به کجا می‌رویم؟» اما فارغ از فعالان اصلاح‌طلب، اصولگرایان نیز ساکت ننشستند. محمد مهاجری، فعال سیاسی و رسانه‌ای اصولگرا نیز در حساب توییتری خود نوشت: «وقتی تصویر حجت‌الاسلام «احمد» علم‌الهدی با همافرها در مشهد و به تقلید از دیدار همافران با امام خمینی در سال 1357 منتشر شد، به ناگاه یاد این مصرع از مولانا افتادم: ‌هر «احمد» و محمود، رسول مدنی نیست!» حجت‌الاسلام محمدرضا زائری روحانی مشهور و فعال رسانه‌ای نیز از دیگر چهره‌های اصولگرا بود که از سلام نظامی فرماندهان نیروی هوایی به علم‌الهدی، امام جمعه مشهد انتقاد کرد و در کانال تلگرامی خود نوشت: «تکرار یک حرکت نمادین و توزیع بی‌حساب و کتاب یک «نماد» بهترین راه برای ضایع کردن کامل و بی‌معنی ساختن آن است. رمزها و نشانه‌ها وقتی مفهوم واقعی خودشان را دارند که انحصار و محدودیت داشته باشند. برج ایفل تا وقتی که فقط یکی هست و در پاریس هست این معنی را دارد ولی اگر در هر کشور یا هر شهری مثلا یک برج فلزی مثل آن را داشته باشیم دیگر برج ایفل مفهوم فعلی خود را نخواهد داشت. سلام افسران نیروی هوایی به امام در مدرسه علوی نماد پیمان بستن ارتش با انقلاب بود و انحصارش در تجدید عهد سالانه با فرمانده کل قوا نشانه استمرار آن عهد است. ولی وقتی امام جمعه یک شهر هم بایستد تا به او سلام نظامی بدهند
در واقع آن نماد صلابت و نشانه اقتدار را ضایع کرده است. به‌طور طبیعی آقای علم الهدی خودشان متوجه این نکته نبوده‌اند ولی آیا در این کشور کسی نیست- از مسوولان کشور و فرماندهان ارتش- که مفهوم و معنی حساس این تصویر را درک کند و قدری نگران تبعاتش باشد؟» رهبر انقلاب هر ساله در سالگرد بیعت تاریخی همافران ارتش با بنیان‌گذار انقلاب اسلامی (نوزدهم بهمن) با جمعی از فرماندهان و کارکنان نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش دیدار می‌کنند که این دیدار امسال نیز جمعه گذشته برگزار شد. با این حال هیچ مقام رسمی هنوز نسبت به این سلام نظامی یک روز پیش از سالگرد بیعت همافران با امام خمینی(ره) که در مشهد شبیه‌سازی شده، اظهارنظری نداشته است. علی علیزاده، تحلیلگر ساکن انگلیس که تاکنون با صداوسیما نیز مصاحبه داشته است ابتدا توییتی در مورد این اقدام نوشت و سپس آن را حذف کرد و مجددا نوشت: «توییتی نوشته بودم در نقد امام جمعه مشهد و عکس دیدارش با نظامیان. پاک کردم. با وجود حساسیتم قربانی فیک‌نیوز شده بودم. به آیت‌الله علم‌الهدی نقد دارم، اما برایم مسجل شده بخش مهمی از حملات به او جنگ روانی است. همچنان معتقدم کسی در سطح او «موظف» است با داشتن مشاور رسانه‌ای مانع هزینه‌سازی شود.»

40 سال پیش از واقعه
«همافر» دسته‌ای در نیروی هوایی شاهنشاهی بود که به عنوان کادر فنی پیشرفته از سال 1347 تا 1357 جذب شدند. آنها افراد دیپلمه‌ای بودند که پس از جذب شدن از سوی ارتش به ایالات متحده امریکا اعزام می‌شدند تا برخی دوره‌های تخصصی را در آن کشور بگذرانند و با اینکه حقوق و مزایای مکفی داشتند اما بنا بر مقررات نباید به درجه افسری نائل می‌شدند. تبعیض موجود در مقررات استخدامی آنها باعث اعتراض این گروه بود اما نیروی هوایی حاضر به تغییر این شرایط نمی‌شد چرا که هم با قبول درخواست آنها کادر فنی با مشکل روبه‌رو بود و از سویی هم شرایط و ظرفیت برای جذب افسر در نیروی هوایی شاهنشاهی فراهم نبود. همین نارضایتی‌ها باعث شد که «همافران» گارد ارتش شاهنشاهی هم به صف انقلابیون بپیوندند که اتفاقا حضور آنها در میان خیل عظیم مردم قابل چشم‌پوشی نیست.

در روزهای 17 و 18 بهمن اطلاعیه‌هایی در خانه‌های سازمانی کارکنان نیروی هوایی انداخته شد که آنها را برای حضور در راهپیمایی 19 بهمن دعوت می‌کرد. در این اطلاعیه نوشته شده‌بود «نوزده بهمن، خیابان ایران، ساعت 6 صبح» با این حال اداره ضد اطلاعات ارتش نیز ساکت ننشست و در اطلاعیه‌ای دیگر از کارکنان خود خواست در راهپیمایی 19 بهمن شرکت نکنند و در عوض 20 بهمن ماه در حمایت از رژیم شاهنشاهی به میدان بهارستان بیایند.

با این حال همافران نیروی هوایی ارتش روز 19 بهمن در حمایت از انقلاب و اغلب با لباس نظامی در خیابان حاضر شدند و پس از آن با امام خمینی(ره) بیعت کردند. همافران، پس از دیدار با آیت‌الله طالقانی، تصمیم گرفتند تا صبح روز ١٩ بهمن در مدرسه علوی تهران لباس‌های خود را عوض و لباس نظامی به تن کنند و در حضور امام(ره) به صف شوند تا به امام(ره) ادای احترام و اعلام بیعت کنند اما چون در مدرسه رفاه فضای کافی وجود نداشت عده‌ای، نماینده شدند و در محضر امام (ره) حضور یافتند. در این دیدار همافران از امام خمینی اجازه خواستند تا نظامیان رژه را همانند سان‌های رسمی آغاز کنند و سپس اعلامیه کارکنان نیروی هوایی را قرائت کردند. براساس این اعلامیه آنها متعهد شدند که از کودتا جلوگیری و از تجهیزاتی که با پول ملت ایران خریداری شده مراقبت و همچنین «مزدوران سازمان سیا» که در لباس مستشاران امریکایی در ایران باقی ماندند را معدوم کنند. روزنامه کیهان ظهر روز 19 بهمن 1357 تصویر جمعی از همافران نیروی هوایی ارتش در مدرسه رفاه، اقامتگاه اولیه امام با لباس رزمی و از پشت سر منتشر کرد و نوشت: «پرسنل نیروی هوایی با امام خمینی بیعت کردند.» این تصویر از سوی بختیار، آخرین نخست‌وزیر پهلوی مونتاژ خوانده و عکاس آن یعنی «سیاوش پرتوی» نیز دستگیر شد.

این واقعه آنقدر در روند انقلاب و تاریخ ارتش تاثیرگذار بوده که پس از سال 68 این تجدید بیعت تنها با فرمانده کل قوا یعنی مقام معظم رهبری صورت می‌گیرد و از همین روی شاید شبیه‌سازی آن در «مشهد» با حضور نماینده ولی فقیه کمی شبهه‌برانگیر و با حواشی همراه بوده است.



ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید