اعتماد/ متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و انتشار آن در آخرین خبر به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

آنچه می‌خوانید متن گفت‌وگوی محمد هاشمی رییس اسبق صداوسیماست، در رابطه با خط‌مشی صداوسیما و برنامه‌های سیاسی این رسانه.

آقای هاشمی باتوجه به شناختی که از سازوکار و نحوه عملکرد سازمان صداوسیما دارید، این رسانه تا چه میزان دربرگیرنده سلایق و گرایش‌های گوناگون سیاسی بوده است؟

متاسفانه در برهه‌های خاص زمانی همچون دهه فجر یا سالروز پیروزی انقلاب که بحث انسجام ملی و حضور طیف‌ها و آحاد مختلف مردم در صحنه سیاست از اهمیتی دوچندان برخوردار است، وقتی به برنامه‌های صداوسیما و شبکه‌های مختلف نگاه می‌کنیم، می‌بینیم با وجود اینکه هرکدام از شبکه‌های تلویزیون کارویژه‌ای مشخص و متفاوت از یکدیگر دارند و قاعدتا هر شبکه باید تریبونی برای این گروه‌ها و طیف‌های مختلف باشد اما این تنوع در میهمانان و مدعوین برنامه‌های صداوسیما مشاهده نمی‌شود. به بیان دیگر متاسفانه در اخبار و برنامه‌های سیاسی صداوسیما به همه سلایق و گرایش‌ها توجهی یکسان نمی‌شود. بلکه این سازمان به‌دنبال سلایق سیاسی و گروه‌هایی خاص می‌روند و درحالی که بعضی گرایش‌ها مورد کم‌توجهی قرار می‌گیرند، برخی سلایق نیز مورد توجه قرار نگرفته و به آنها اصلا پرداخته نمی‌شود.

بحث از این رویکرد جانبدارانه صداوسیما بحث تازه‌ای نیست و این انتقاد در تمامی این سال‌ها بارها و بارها به انحای گوناگون مطرح شده اما به نظر می‌رسد تاثیری در عملکرد این رسانه نداشته است. علت چیست؟!

به هر حال صداوسیما برخلاف آنچه باید، به مردم و گروه‌های مختلف جامعه، احزاب، تشکل‌ها و گروه‌های سیاسی و غیرسیاسی در کشور پاسخگو نیست. متاسفانه این سازمان حتی به مجلس و نمایندگان ملت نیز پاسخگو نیست و به‌نحوی صرفا به مراکزی خاص پاسخگو است. درنتیجه، مدیران صداوسیما دلیلی برای درنظر گرفتن این نقدها و گلایه‌ها نمی‌بینند و به آن توجهی نمی‌کنند.

آسیب‌ها و مشکلات ناشی از این بی‌توجهی صداوسیما به انتقادها چیست؟! آیا این مشی و روش رسانه‌ای همچون صداوسیما منجر به بروز مشکلاتی در فضای سیاسی و اجتماعی کشور نمی‌شود؟!

این بی‌توجهی‌ها حتما مشکل‌ساز خواهد بود و هم‌اکنون شاهد مشکلات متعددی که به‌دلیل این رویه صداوسیما به وجود آمده، هستیم. چراکه به هر حال عده‌ای از مردم و جامعه با این رویکرد احساس نزدیکی نمی‌کنند و در نتیجه، خواه‌ناخواه به سمت رسانه‌های بیگانه یا فضای مجازی می‌روند و درواقع این صداوسیما است که با این رویکردها، بخش قابل‌توجهی از جامعه را به‌سمت رسانه‌ها و تلویزیون‌های ماهواره‌ای خارج از کشور یا فضای مجازی هدایت می‌کند. امروز رسانه‌های بیگانه بسیار متنوعی فعال هستند و فضای مجازی نیز گسترش قابل‌توجهی یافته است. این رسانه‌ها تنوع فراوانی دارند و فرهنگ خاصی را ترویج می‌کنند که گاه، ممکن است آسیب‌هایی به همراه داشته باشد. به هرحال اینکه صداوسیما همچون یک رسانه وابسته به یک جناح سیاسی خاص، جانبدارانه عمل می‌کند، منجر به هدایت جامعه به‌سمت رسانه‌های بیگانه می‌شود.

در بخشی از صحبت‌های‌تان اشاره‌ای به گسترش و توسعه فضای مجازی داشتید. موضوعی که بارها ازسوی دیگر تحلیلگران و ناظران نیز موردتاکید قرار گرفته است. به نظر شما آیا فضای مجازی می‌تواند فقدان رویکرد ملی در صداوسیما و توجه به سلایق مختلف سیاسی و غیرسیاسی را جبران کند؟ آیا درصورت جبران این نقیصه، دیگر ایرادی به صداوسیما وارد نیست؟

به هر حال فضای مجازی و تنوع رسانه‌ها در این فضا تاحدودی این معضل را جبران کرده و نسبتا برای جامعه اقناع‌کننده است. مردم به خبر، اطلاعات و سرگرمی نیاز دارند و می‌توانند مطابق نظرات و سلایق‌شان این نیاز را ازطریق فضای مجازی تامین کنند. امروز همچنین می‌بینیم که احزاب، تشکل‌ها و گرایش‌های مختلف سیاسی و همچنین اغلب چهره‌ها و فعالان سیاسی با گرایش‌های مختلف صفحات مجازی شخصی در شبکه‌های اجتماعی گوناگون دارند و از این طریق با جامعه هدف‌شان ارتباط برقرار می‌کنند. درنتیجه آن بخش از جامعه که به آنها گرایش دارد، می‌تواند از همین طریق نیاز خود را برطرف کند اما این اتفاق نه‌تنها این ضعف عملکرد صداوسیما را جبران نمی‌کند، بلکه شکاف‌ها را عمیق‌تر نیز می‌کند. فراموش نکنیم که این رسانه‌های نو در فضای مجازی خود را لزوما متعهد به رعایت تمامی خطوط قرمز نمی‌دانند. ممکن است این رسانه‌های نو و افرادی که از طریق این شیوه‌های جدید با جامعه ارتباط برقرار می‌کنند، لزوما همه ضوابط شرعی و فقهی یا سیاسی را چنانچه مدنظر حاکمیت است، رعایت نکنند و درنتیجه امکان سانسور و کنترل‌شان وجود ندارد. وقتی یک مخاطب ازطریق وب‌گردی نیاز خود را از رسانه‌ها تامین می‌کند، طبیعتا ممکن است به هر اطلاعاتی سرک بکشد و این مساله می‌تواند تبعاتی به همراه داشته باشد که البته این تبعات لزوما منفی نبوده و گاهی نیز مثبت است اما به هر حال آسیب‌هایی نیز درپی خواهد داشت. آنچه مسلم است، صداوسیما به عنوان رسانه ملی عمل نمی‌کند و صرفا به گرایش‌هایی خاص و افرادی خاص تعلق دارد و فقط به آنها تریبون می‌دهد.

با این حساب، به نظر شما صداوسیما باید چگونه باشد و چطور عمل کند؟

بالاخره در جامعه دیدگاه‌ها و گرایش‌های مختلف وجود دارد. جامعه ایران، جامعه‌ای متکثر است و صداوسیما باید پل ارتباطی میان همه مردم و گروه‌های مختلف باشد اما ملاحظاتی که صداوسیما نسبت به برخی گروه‌ها و افراد دارد، باعث می‌شود این نگاه‌ها و سلایق مورد بی‌توجهی قرار گرفته و مطرح نشوند؛ درنتیجه مردم نیز از درک‌شان بی‌بهره بمانند.

به نظر شما علت عدم تغییر مشی صداوسیما چیست؟ آیا آنها نمی‌دانند که با نادیده گرفتن بخشی از جامعه، نتیجه مدنظر خودشان نیز حاصل نمی‌شود؟

مساله این است که شاید در گذشته می‌شد از پوشش بخشی از سلایق و افراد خودداری کرد. این رویه در سال‌های قبل تاحدودی باعث ناشناس و درحاشیه ماندن افراد و گرایش‌های مختلف می‌شد و این سیاست صداوسیما می‌توانست تاحدودی موفق باشد اما در حال حاضر باتوجه به رسانه‌های گوناگون در فضای مجازی و شبکه‌های ماهواره‌ای دیگر امکان کنترل کامل این جریان‌ها و افراد وجود ندارد. اما درباره اینکه چرا صداوسیما همچنان به این رویه ادامه می‌دهد، باید بگوییم که بالاخره آنها وظایف و چارچوبی دارند و طبق آن چارچوب نیز کار می‌کنند. البته این نقصیه صرفا محدود به صداوسیما نیست. بسیاری از دیگر رسانه‌ها و روزنامه‌ها نیز چنین عمل می‌کنند. طبیعتا اگر رسانه یا روزنامه‌ای متعلق به گرایشی خاص باشد و مخاطبانش نیز به آن گرایش تعلق‌خاطر داشته باشند، این رویکرد طبیعی است اما وقتی بحثی ملی مطرح است و رسانه‌هایی در دسترس تمامی مردم جامعه در سراسر کشور قرار دارد، باید تا حد امکان سعی کند همه سلایق را پوشش دهد.

و بحث آخر درباره تجربه شخصی خودتان در تعامل با صداوسیما. آخرین باری که یکی از شبکه‌های تلویزیونی از جنابعالی برای حضور در یک برنامه سیاسی دعوت کرده، کی بوده است؟

برای حضور در برنامه‌های سیاسی که مدت زمان طولانی است، دعوت نشدم. البته گاهی برای برخی برنامه‌های مناسبتی و تخصصی از بنده دعوت شده است. مثلا چندی پیش از یک برنامه شبکه چهار با بنده مصاحبه کردند اما برنامه سیاسی نبود.

برنامه مناسبتی؟! مثلا برای سالگرد آیت‌الله هاشمی؟!

(با خنده) خیر! برای سالگرد آیت‌الله هاشمی هم چندان به سراغ من نیامدند.

مشخصا آخرین بار که به یک برنامه سیاسی دعوت شدید، چه برنامه و چه زمانی بود؟

فکر می‌کنم حدود 3 تا 4 سال قبل که برای حضور در برنامه شناسنامه دعوت شدم که این برنامه هم به آن معنایی که مدنظر شماست، برنامه سیاسی نیست. درواقع بحث روز سیاسی مطرح نبود.



ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید