اعتماد/ متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

با توجه به ادله و گرایش سیاسی مخالفان به نظر می‌رسد که مخالفت‌ها با لایحه بودجه 98 را نمی‌توان به معنای تقابل با دولت تحلیل کرد

نمایندگان مجلس شورای اسلامی در جلسه علنی نوبت بعدازظهر روز شنبه بعد از استماع نظرات موافقان و مخالفان، کلیات بودجه ۹۸ را با 117 ‏ ‏‬رای موافق، 86 ‏‬رای مخالف و 8 ‏‬رای ممتنع از مجموع 212 ‏ ‏‬نماینده حاضر در مجلس تصویب کردند. مجلس از ساعت 8:30 صبح شنبه کار خود را آغاز کرد و به مدت 3 ساعت در جلسه‌ای غیرعلنی با حضور برخی از وزرا و رییس کمیسیون تلفیق بودجه 98 بودجه سال آینده و مسائل اقتصادی کشور بررسی شد. بعد از جلسه غیرعلنی نوبت صبح با حضور وزرای نفت، کشاورزی، صنعت، معدن و تجارت و رییس سازمان برنامه و بودجه بررسی کلیات بودجه در صحن مجلس آغاز شد. علی اسدی نماینده شهربابک، عین‌‌الله شریف‌‌پور نماینده ماکو، محمدرضا تابش نماینده اردکان، غلامرضا تاجگردون نماینده گچساران و اردشیر نوریان نماینده شهرکرد در موافقت با لایحه بودجه سال ۹۸ سخنرانی و محمدجواد کریمی‌قدوسی نماینده مشهد، محمود صادقی نماینده تهران، محمد حسن‌‌‌نژاد نماینده مرند، غلامرضا کاتب نماینده گرمسار و محمد خدابخشی نماینده الیگودرز نیز در مخالفت با این لایحه هر کدام به مدت 10 دقیقه صحبت کردند. با نگاهی به کلیات و محور مخالفت‌ها و البته جریان‌های سیاسی متبوع مخالفان می‌توان دریافت که این مخالفت‌ها رنگ و بوی سیاسی و تقابل با دولت ندارد.

تقریبا هر 5 مخالفی که از فرصت 10 دقیقه‌ای خود استفاده کردند تا ایرادات لایحه بودجه سال 98 را از تریبون مجلس مطرح کنند بر این نکته تاکید داشتند که بودجه سال آینده بر اساس شرایط ویژه و جنگ اقتصادی که کشور در آن قرار دارد، تهیه و تدوین نشده است. همچنین آنها بر عدم شفافیت لایحه نیز تاکید داشتند و البته بحث اصلاح ساختار نظام بودجه‌ریزی کشور نیز پس از تاکید مقام معظم رهبری در خلال سخنرانی‌های نمایندگان دیده می‌شود. در واقع در میان اسامی مخالفان از جواد کریمی‌قدوسی از منتهاالیه راست تا محمود صادقی منتهاالیه چپ سیاسی و از حمیدرضا حاجی‌بابایی تا الیاس حضرتی به چشم می‌خورد که دلیلی بر همین مدعاست که مخالفت‌ها جناحی و جریانی نبوده است. کما اینکه هم مصطفی کواکبیان به ساختار معیوب بودجه اشاره و هم حمیدرضا حاجی‌بابایی از افزایش درآمدهای مالیاتی که ممکن است منجر به اعتراضات خیابانی مردم شود، گلایه کرده است. هم مهرداد لاهوتی نسبت به افزایش هزینه‌های جاری دولت از سوی کمیسیون تلفیق هشدار داده و هم الیاس حضرتی بر عدم واقع‌گرایی در خلال جنگ اقتصادی تاکید کرده است. آنچه در سخنان موافقان نیز پررنگ به نظر می‌رسد، آیین‌نامه جدید در مورد رد کلیات بودجه است. موافقان ضمن بیان نکته‌های مثبت این لایحه بر این موضوع تاکید داشتند که چنانچه کلیات لایحه بودجه 98 رد شود، لایحه همچون گذشته به کمیسیون تلفیق بازنمی‌گردد بلکه بر اساس آیین‌نامه جدید باید به دولت عودت داده ‌شود. با توجه به این شرایط جدید و البته زمان اندک تا پایان سال جاری احتمالا دولت مجبور خواهد بود که فعلا بودجه 3 دوازدهم را به مجلس ارسال کند و این بدین معناست که 20 درصد افزایش حقوقی که برای سال آینده در نظر گرفته شده ‌بود، محقق نخواهد شد.

پس از استماع نظرات موافق و مخالف لایحه بودجه 98 علی مطهری، نایب‌رییس مجلس از نمایندگان خواست تا نظرشان را در مورد موکول شدن رای‌گیری کلیات به جلسه علنی روز یکشنبه اعلام کنند اما نمایندگان با 102 رای موافق و 107 رای مخالف و یک رای متتنع از مجموع 212 نماینده حاضر با موکول شدن رای‌گیری به روز یکشنبه مخالفت کردند. به گفته علی مطهری، نایب‌رییس مجلس تعدادی از نمایندگان قصد آبستراکسیون داشتند که با بستن گیت‌ها، ماموران مانع خروج برخی نمایندگان از صحن شدند. مطهری در خلال صحبت‌های محمدباقر نوبخت، رییس سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی ضمن تاکید بر جلوگیری ماموران گیت برای خروج از صحن از نمایندگان خواست صحن علنی را ترک نکنند. تعداد نمایندگان در جلسه که به 194 نفر رسیده‌ بود با پیگیری‌های انجام شده از سوی هیات رییسه به 212 نفر رسید و در نهایت کلیات لایحه بودجه 98 در مجلس به رای گذاشته و تصویب شد. لایحه‌ای که با وجود همه نقدهایی که به آن وارد است اما شرایط جدید آیین‌نامه‌ای نمایندگان مجلس را قانع کرد که کلیات آن را تایید کرده و بحث‌های اصلاح ساختاری در نظام بودجه‌ریزی را به بعد موکول و جزییات را هم در روند تصویب نهایی اصلاح کنند.

مخالفان چه گفتند؟
جواد کریمی‌قدوسی، نماینده مشهد و کلات از جمله نمایندگانی بود که در مخالفت با لایحه بودجه 98 صحبت کرد. او ضمن تاکید بر اینکه «لایحه بودجه سال 98 با قانون برنامه ششم توسعه تطبیق ندارد» گفت:«در حوزه قواعد حاکم بر بودجه و مالیه عمومی 73 درصد، در حوزه ارتباط و فناوری 80 درصد، در حوزه اقتصاد کلان 75 درصد، در حوزه ایثارگران که جزو سرمایه‌های اصلی کشور هستند 72 درصد، در حوزه آموزش عالی و فناوری 69 درصد، در حوزه بیمه اجتماعی و عدالت اجتماعی و برنامه‌های رفع آسیب‌های اجتماعی 75 درصد، در حوزه حمل و نقل و مسکن 75 درصد، در حوزه محیط زیست 75 درصد، در حوزه کسب و کار خصوصی 50 درصد، در حوزه کشاورزی 54 درصد، در حوزه فرهنگ و هنر 53 درصد، در حوزه دفاع و امنیت 56 درصد، در حوزه توازن منطقه‌ای و اجرای عدالت و توسعه روستایی و توانمندسازی اقشار آسیب‌پذیر 65 درصد احکام برنامه ششم توسعه در لایحه بودجه دیده نشده است.» نماینده مشهد همچنین به افزایش 3 درصدی وابستگی بودجه 98 به نفت در مقایسه با سال گذشته اعتراض کرد و گفت:«نقش سود شرکت‌های دولتی 50 درصد در لایحه بودجه سال 98 کاهش پیدا کرده در حالی که بودجه این شرکت‌ها 51 درصد رشد داشته است.»

محمود صادقی، نماینده تهران از دیگر مخالفان لایحه بودجه 98 بود. مخالفت صادقی با این لایحه به این دلیل بود که لایحه بودجه 98 بدون در نظر گرفتن شرایط ویژه کشور در سال آینده تدوین شده است. او گفت:«ما به تعبیری در شرایط جنگ اقتصادی هستیم اما لایحه به نوعی تنظیم شده که گویا به دنبال پنهان کردن وقایع کشور است.» به گفته صادقی در این لایحه منابع حاصل از صادرات نفتی بیشتر از واقعیت پیش‌بینی شده، مخارج پیش‌بینی شده بر اساس درآمدهای موهوم تنظیم شده همچنین لایحه از شفافیت کامل برخوردار نیست.

بر اساس برآورد کارشناسان مرکز پژوهش‌های مجلس سال آینده تا حدود 100 هزار میلیارد تومان کسری واقعی بودجه خواهیم داشت که به گفته صادقی دولت سعی کرده، کسری بودجه را در لایحه پنهان کند. محمد حسن‌نژاد، نماینده مرند و عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نیز در مخالفت با کلیات لایحه بودجه 98 صحبت کرد. اعتراض این نماینده مجلس نیز به عدم توجه به اسناد بالادستی در تنظیم لایحه بودجه سال آینده بود. این عضو کمسیون اقتصادی با طرح این پرسش که تکلیف 900 هزار میلیارد یارانه پنهان مشخص نیست، تاکید کرد:‌«کل بودجه کشور را روی یک و نیم میلیون بشکه نفت می‌بندیم و 2 میلیون و 200 هزار بشکه نفت به پالایشگاه‌ها می‌دهیم و اصلا خبر نداریم که چه میزان به فروش می‌رسد و چه میزان خرید داریم و در کجا هزینه می‌شود.» حسن‌نژاد همچنین پیشنهاد داد با توجه به اینکه حقوق و دستمزد کارمندان 95 هزار میلیارد تومان است با واقعی کردن قیمت بنزنین 180 هزار میلیارد یارانه‌ای که دولت برای بنزین هزینه می‌کند را برای 3 برابر کردن حقوق و دستمزد کارمندان اختصاص دهد.
غلامرضا کاتب، نماینده گرمسار از دیگر مخالفان لایحه بودجه این سوال را مطرح کرد که از سال 92 به این سو به صورت میانگین سالانه حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان به بودجه افزوده شده و با این حساب امسال در شرایط جنگ اقتصادی نباید این رقم به ۵۴ هزار میلیارد افزایش می‌یافت؟
او همچنین تاکید کرد که «نباید بودجه را به مسائل امنیتی گره بزنیم و چراکه خدا به ما عقل داده و باید بر اساس منطق تصمیم بگیریم پس به خاطر منفعت ملت و نظام نباید به بودجه‌ای که به نفع کشور نیست، رأی بدهیم.»
محورهای مخالفت محمد خدابخشی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه نیز برای تصویب کلیات لایحه بودجه 98 نیز «عدم انطباق با احکام برنامه ششم»، «عدم مدیریت مناسب منابع ارزی»، «عدم استفاده از فرصت‌های ایجاد شده ناشی از شرایط تحریم»، «عدم توجه کافی به واقعیت‌های اقتصادی موجود در جامعه»، «عدم توجه به گزارش دیوان محاسبات در خصوص حذف تبصره‌ها و احکام فاقد عملکرد در بودجه‌های سنواتی گذشته»، «کم توجهی به وزارت آموزش و پرورش در بودجه 98 و انفعال وزارتخانه در این خصوص» بود.

موافقان چه گفتند؟
غلامرضا تاجگردون، رییس کمسیون تلفیق لایحه بودجه 98 در موافقت با این لایحه صحبت کرد. آنچه تاجگردون در خلال سخنرانی خود بر آن تاکید داشت شرایط آیین‌نامه جدید در صورت رد کلیات لایحه بودجه 98 بود. تاجگردون توضیح داد که اگر لایحه بودجه در صحن علنی مجلس رد شود بر اساس آیین‌نامه جدید دیگر به کمیسیون تلفیق بازنمی‌گردد بلکه به دولت پس فرستاده می‌شود و دولت باید بودجه دیگری ارایه دهد که احتمالا همان بودجه 3 دوازدهم خواهد ‌بود. اما همانطور که تاجگردون تاکید کرد این اتفاق بدون عواقب نخواهد بود و بودجه سه دوازدهم پرداخت حقوق کارمندان در 3 ماهه نخست سال 98 را با مشکل مواجه می‌کند. رییس کمسیون تلفیق لایحه بودجه 98 گفت:«ما به مردم گفته‌ایم 20 درصد افزایش حقوق دارند و نمی‌توانیم فروردین ماه بگوییم، دولت اجازه ندارد و تنها 10 درصد افزایش حقوق خواهند داشت تا در تیر ماه پول به دست دولت برسد. نکته بعدی درباره یارانه‌ها، بهزیستی و کمیته امداد امام(ره) است که 20 درصد افزایش داده‌ایم و بازمی‌گردد.» او همچنین در بخش دیگری از صحبت‌های خود به اظهارنظر برخی نمایندگان درخصوص افزایش قیمت بنزین پاسخ داد و گفت:«صلاح حامل‌های انرژی بدون افزایش قیمت بنزین و فرآورده‌ها نیست و افزایش قیمت‌های نفت، بنزین و گازوییل نیز بدون افزایش نرخ تورم امکان‌پذیر نبوده و نمی‌توان دوگانه حرف زد.»

تاجگردون ادامه داد:« باید مشخص شود که ما باید نفت را بفروشیم یا خیر، کم بفروشیم یا زیاد. قیمت نفت می‌گویند در دنیا 80 دلار است و ما 50 دلار گذاشته‌ایم که این حسن بودجه است. اقتصاد جنگی و بودجه جنگی همین است که اگر 80 دلار شد، نمی‌گوییم نفت ما را 50 دلار بخر پس نرخ آن را کم گرفتیم.» محمدرضا تابش، نماینده اردکان و عضو کمیسیون برنامه و بودجه از موافقان لایحه بودجه 98 اعلام شفاف بودجه دفاعی را یکی از امتیازهای این لایحه خواند و گفت:«برای تقویت بنیه دفاعی منطبق با سیاست‌های کلی، اختصاص 5 درصد بودجه عمومی کشور تنفیذ شده لذا بالغ بر 24 هزار میلیارد تومان لحاظ شده که بسیار شفاف است، هیچ کجای دنیا با این شفافیت بودجه دفاعی خود را اعلام نمی‌کنند.» این عضو کمیسیون برنامه و بودجه افزایش بودجه عمرانی از 62 هزار میلیارد تومان به 66 هزار میلیارد تومان، صدور مجوز 100 هزار میلیارد تومان تهاتر بدهی بخش خصوصی به بانک‌ها و تأمین اجتماعی و گمرک که در لایحه بودجه لحاظ شده را مشکل‌گشا دانست و تاکید کرد در شرایط کنونی و با توجه به تنگناهای موجود، گشایش‌های بسیاری به همراه خواهد داشت.

تابش تاکید کرد که می‌توان هر چه را که خوب می‌دانیم در بودجه لحاظ کنیم اما باید به پیامدهای آن و تورم و گرانی که برای مردم به همراه دارد نیز توجه کرد و با توجه به کاهش روزانه یک میلیون بشکه نفت برای صادرات چاره‌ای جز پذیرش این بودجه نداریم.

نماینده اردکان البته در پایان ضمن تاکید بر لزوم اعمال اصلاحات در جزییات بودجه از همکارانش در پارلمان خواست به کلیات لایحه بودجه 98 رای دهند.

عین‌الله شریف‌پور، عضو هیات رییسه کمیسیون اقتصادی نیز از دیگر نمایندگانی بود که در موافقت با لایحه بودجه سال آینده صحبت کرد.
«پیش‌بینی 400 هزار میلیارد ریال در قالب جدول 21 به منظور تحقق ماده 106 برنامه ششم توسعه با هدف افزایش توان دفاعی کشور و تامین منافع و امنیت ملی»، «پیش‌بینی 500 میلیارد ریال جهت خرید ماشین‌آلات برای شهرداری‌ها و دهیاری‌های کشور، پیش‌بینی افزایش هزار میلیارد تومانی مازاد بر سقف مندرج در بودجه در راستای متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان کشوری و لشگری»، «فروش حامل‌های انرژی در مناطق و بازارچه‌های مرزی»، «پیش‌بینی 14 میلیارد دلار از محل 21 میلیارد دلار درآمد صادرات نفت برای تامین کالاهای اساسی نظیر دارو و نهاده‌های کشاورزی با نرخ دولتی» و... از محورهای سخنرانی این عضو کمیسیون اقتصادی در موافقت با لایحه بودجه سال 98 بود.

اردشیر نوریان، نماینده مردم شهرکرد و از موافقان این لایحه ضمن تاکید بر اینکه بودجه سال آینده بر اساس مقتضیات کشور تدوین شده به انتقاد برخی نمایندگان مبنی بر عدم افزایش قیمت حامل‌های انرژی اشاره کرد و گفت:«دوستان انتقاد می‌کنند که چرا حامل‌های انرژی تغییر مطلوبی در چارچوب لایحه بودجه نداشته و من باید به این دوستان بگویم که چندین بار برای افزایش قیمت حامل‌های سوخت پیشنهاد مطرح شد و همین دوستان بودند که با آن مخالفت کردند.» او همچنین تاکید کرد که در شرایط «جنگ اقتصادی» و «ریختن خون اقتصاد کشور» رد کلیات لایحه بودجه مشکلی را حل نمی‌کند. نوریان همچنین بودجه سال 98 را عملیاتی خواند و «اختصاص 14 میلیارد دلار برای تامین کالاهای اساسی و دارو و حمایت ویژه از صنعت» و «توجه به اقشار کم درآمد و دهک‌های پایین اجتماعی» را در کنار «نوسازی مدارس، بیمه زنان سرپرست خانوار و نگاه واقع‌بینانه به بحث اشتغال و اختصاص منابع 170 هزار میلیارد تومانی برای سرمایه‌گذاری دولت» را از ویژگی‌های مهم و مثبت بودجه خواند. علی اسدی‌کرم، نماینده عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس ضمن تاکید بر اینکه هنوز به بودجه‌ریزی به مبنای عملکرد به معنای واقعی نرسیدیم اما «بهبود نظام بودجه‌‌نویسی، ارتقای سطح کارشناسی، شفافیت در بودجه‌نویسی بر مبنای عملکرد» را از ویژگی‌های مثبت و قابل توجه در عملکرد امسال سازمان برنامه و بودجه خواند. او در موافقت با کلیات لایحه بودجه 98 همچنین تاکید کرد که «همسان‌سازی حقوق بازنشستگان، اجرای طرح تحول سلامت و توسعه و توازن منطقه‌ای» از نکات قابل دفاعی لایحه بودجه 98 است اگرچه «باید تورم را در نظر گرفت تا این افزایش‌ها با توجه به تورم مشکلی برای مردم به خصوص بازنشستگان به وجود نیاورد».

اسدی عدم افزایش قیمت بنزین در سال 98 را نیز موضوع مهمی دانست که باعث می‌شود اذهان عمومی احساس ناامنی اقتصادی نداشته ‌باشند.

ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید