شرق/ « سیاست یک مرجع «زمان‌شناس» » عنوان سرمقاله روزنامه شرق به قلم سیدعلی موجانی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:

آیت‌الله سیستانی، از سلک آن دسته معدود مراجع با‌ تأثیر مهم در عمق سیاست عراق و محیط شیعی است که اساسا بنای ورود به سیاست را ندارند. با‌این‌همه، آیت‌الله به ندرت و فقط در مواردی خاص دیدارها و پیام‌هایی را گاه به‌روشنی و مستقیم و در مقاطعی با واسطه و غیر‌رسمی در سطح رهبران سیاسی و افکار عمومی منعکس کرده‌اند. در آخرین نمونه، اعلان خبر دیدار با رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، آن هم یک هفته پیش از ملاقات، مصداقی است از آنکه آیت‌الله تمایل دارند به‌روشنی و مستقیم، مسیر گفت‌وگو را دنبال کنند. از‌این‌رو برای نگارنده مفروضات شایع و تحلیل‌های رایج رنگ باخته‌اند یا ذیل عزم طرفین جای گرفته‌اند. اکنون با این ارزیابی مناسب است پرسیده شود چرا ارکان دفتر مرجعی «زمان‌شناس» بر آن شده‌اند که رسمی‌ترین دیدار آیت‌الله با عالی‌ترین مقام اجرائی جمهوری اسلامی ایران را رسانه‌ای کنند؟ برای پاسخ مناسب است به قضاوت نماینده ویژه دبیرکل ملل متحد در بحران عراق پس از اشغال این کشور، اخضر ابراهیمی، توجه داده شود که معتقد بود آیت‌الله فقط یک اشاره به امیال دوران شور و نشاط جوانی نخبگان ما داشت: «مردم‌سالاری». ‌به نظر می‌رسد آیت‌الله سیستانی، قدرت حفظ استقلال و تمامیت ارضی آن کشور پس از اشغال را بر دو پایه استوار می‌داند: تمکین به خواست عموم به‌عنوان رمز مانایی حکومت‌ها و گذر از تعصبات و فرقه‌گرایی، به‌عنوان راز حیات جوامع. بر‌اساس‌این آیت‌الله 68 سال پس از آنکه ایران را با خاطره نهضت ملی‌شدن صنعت نفت ترک کرد، میزبان رئیس‌جمهوری کشوری شد که کماکان هزینه، استقلال‌طلبی و نفی قدرت جهانی را در سایه تحریم‌های ظالمانه می‌پردازد. او در این فضا و در پسِ دگرگونی ساختار نظم جهانی و منطقه‌ای، دیده‌بان هوشمند و پرتجربه‌ای است که دریافته اقتضای محیط کنونی، در اتصال و ارتباط ایران با محیط ژئوپلیتیکش است.
به‌ نظر می‌رسد ریشه این نگرش آیت‌الله به تجربه پایان‌یافته مصر باز‌می‌گردد. او که بدون توجه به فاکتورهای کم‌اهمیت بر پایه عناصر اصلی ژئوپلیتیک به تحلیل رویدادها می‌نشیند، با تجاربی که از دوران پرالتهاب و انقلاب‌های خیابانی جهان عرب برگرفته، تحلیلی متفاوت از ضرورت اجتناب‌ناپذیر تعمیق مناسبات منطقه‌ای ایران عرضه خواهد کرد. افزون بر این مؤلفه مهم، یک پیام پیوسته آیت‌الله در سال‌های اخیر، تأکید بر همدلی و همراهی میان ملت‌های مسلمان منطقه است؛ امری که سبب شد تا جمله معروف «نگویید سنی‎ها برادرانمان هستند؛ بلکه آنها نفس و جان ما هستند» را پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر ایشان انتشار دهد. در هفته‌های اخیر خانه محقر و ساده آیت‌الله که پاسبانی سنت حوزه علمیه نجف را مأموریت و مسئولیت خود می‌داند، مراجعات متعدد و متفاوتی از اهل سیاست داشته است. ملاقات با نماینده سیاسی دبیرکل ملل متحد در امور عراق یا یکی از رهبران مؤثر دنیای تشیع، شیخ عیسی قاسم، نمونه‌های چشمگیری است. از بُعد اجتماعی، آیت‌الله پرچم‌های مقابله با خشونت و فساد را که از چند سال قبل در مواجهه با تفکر داعش و قانون‌گریزی مجریان قانون در عراق برافراشتند، هنوز بر زمین ننهاده‌اند و بعید نیست که مرجع زمان‌شناس و مردم‌پذیری مانند آیت‌الله سیستانی که در بیشتر دیدارهای اخیر خود به این دو پیش‌نیاز توجه نشان داده، تمایل داشته باشند تا دریافت‌های خود از این نهضت فرهنگی را با رئیس دولت ایران به اشتراک بگذارند. دیدار دو روحانی، یکی بر مسند اجرائی کشوری شیعی و دیگری درون ردای ربّانی ملتی شیعی، می‌تواند ناظر به یک پدیده مهم دیگر نیز باشد: پیوستگی و تنیدگی عراق عرب و عراق عجم. دو بخش از دنیای تشیع که در پسِ تبعات استعماری جنگ جهانی اول و پس از یک سده جدایی از دل همدلی و همراهی، نشان دادند که اجزای تفکیک‌ناپذیری خواهند بود. در قضاوت برخی رهبران منطقه پیرامونی ما که سرخورده از سیاست‌های متغیر دنیای غرب و آسیب‌دیده مشروعیت از‌دست‌رفته خود میان ملت‌های مسلمان هستند، آیت‌الله سیستانی معبری صادق، مطمئن و مؤثر برای تماس با ایران است. ایرانی که برای آنها همواره ناشناخته مانده و نخواسته یا نتوانسته‌اند با آن به مشارکت منطقه‌ای نائل شوند؛ بنابراین از دیرباز مراجع مقیم در محیط عربی تشیع، نزد آنها نجف نقطه اتصال و تماس با ایران بوده و از ظرفیت آنها چشم نپوشیده‌اند. در یک قضاوت کلی، میزبانی از حجت‌الاسلام‌و‌المسلمین حسن روحانی از سوی آیت‌الله سیستانی در نجف، تماس و دیدار نمادین دو شخصیت با دو تجربه متفاوت نیست؛ بلکه بدون‌شک در دل این گفت‌وگوی خاص، نتایجی نهفته است که تأثیرش در آینده نه‌چندان دور منطقه، خود را بیشتر عیان خواهد کرد.



ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید