رسالت/ متن پیش رو در رسالت منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

می گویند، اقتصاد ایران به نقطه ای رسیده که دیگر از این بدتر نمی شود. دلمان را بی جهت به برجام خوش کرده بودیم و همین که آمریکایی ها از آن خارج شدند، قطار اقتصادمان از ریل خارج شد. گفتیم سفره کارگران ۵۰ درصد کوچک‌تر شده است، گفتند آمریکا از برجام خارج شده و تقصیرها به گردن ترامپ است و شاید اگر خجالت نمی کشیدند مقصر نرخ گوشت ۱۰۰ هزار تومانی را هم ترامپ می دانستند. آش آنقدر شور شده که به تازگی «محمدباقر نوبخت» رئیس سازمان برنامه و بودجه و سخنگوی سابق دولت گفته است: «فشار اقتصادی تقصیر دولت نیست، تحریم‌ها و پدیده نادری به نام ترامپ باعث فشار اقتصادی شد.» حال آنکه تحلیلگران می گویند: این حرفها بهانه ای بیش نیست. ضمن اینکه اگر اقتصاد ایران بیمار نبود یقینا خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریم ها تا به این اندازه اثر گذار نبود.
با این همه اقتصاد ایران در سال ۹۷ روزهای سختی را گذراند، از تحریم و نوسانات و تلاطمات بازارارز تا گرانی های پی در پی سکه، زمین و مسکن و خودرو و حذف برخی کالاهای اساسی از سبد خانوار که نمایانگر سوء مدیریت دولت تدبیر و امید است. لذا این مسائل باعث شد رسالت پای صحبت کارشناسان و صاحب نظران بنشیند تا اوضاع اقتصادی سال ۹۷ را از زاویه نگاه آنان مورد ارزیابی قرار دهد.
میثم موسایی: به جای اقتصاد مقاومتی به دنبال نئولیبرالیسم بودیمدکتر «میثم موسایی»، استاد دانشگاه تهران در این ارزیابی به رسالت گفت: اقتصاد ما آمادگی لازم را برای شوک های بزرگ نداشت و مسئولان ما به جای اینکه دنبال اجرای سیاست های اقتصاد مقاومتی باشند به دنبال انطباق با دنیا، اقتصاد آزاد، وابسته و نئولیبرالیسم بودند.
موسایی ابراز کرد: در چهل سال اخیر اگر بخواهیم دوسال را انتخاب کنیم که در آن وضعیت مناسبی نداشتیم یکی سال ۹۷ است. شاید اگر بخواهیم بعد از جنگ، اقتصاد کشور را مورد ارزیابی و تحلیل قرار دهیم یکی از سا ل‌های مورد بحث بعد از اجرای سیاست های تعدیل اقتصادی بود که تورم نزدیک به ۵۰ درصد رسید و یکی هم همین سال ۹۷ خواهد بود که متاسفانه از نظر کاهش ارزش پول و نوساناتی که اقتصاد دچارش شد یکی از سال های بی نظیر و بدون نمونه در این زمینه است.
این اقتصاددان ادامه داد: کشور در سال ۹۷ به لحاظ اقتصادی وضعیت مناسبی نداشته است چرا که در این سال ارزش پول ملی تقریبا حدود ۴۰ درصد در طی یکسال کاهش پیدا کرد، در واقع بخش قابل توجهی از طبقه متوسط اطراف خط فقر جای گرفتند در حالی‌که پیش از این وضعیت بهتری داشتند.
وی افزود: اقتصاد دچار نوسانات شدید شد و طبقه فقیر هم فقیرتر شدند و در واقع سیاست های اجتماعی دولت در حمایت از قشر کم درآمد و طبقه فقیر کشور کم اثر و در واقع بی اثر شد و باعث شد حتی با وجود یارانه ۴۵ هزارتومانی قدرت خرید مردم تا یک چهارم کاهش پیدا کند.
استاد اقتصاد دانشگاه تهران گفت: در مجموع هر چند رشد اقتصادی سال ۹۷ هنوز اعلام نشده ولی فکر نمی کنم رقم بالایی باشد.
وی با ابراز تاسف از آماده نبودن کشور در مقابل بازگشت تحریم ها عنوان کرد: متاسفانه نتیجه این شد که وقتی اعلام شد تحریم ها از سر گرفته می‌شود تاثیر روانی آن به قدری زیاد بود که تاثیر روانی آن قبل از اجرای آن تاثیر خود را گذاشت.
موسایی افزود: این در واقع ارتباط خیلی نزدیکی با نوع مدیریت اقتصادی کشور دارد که مشخص است آمادگی لازم را برای چنین کاری نداشتند و این برخلاف سیاست ها و برنامه های اقتصاد مقاومتی بود که اعلام شده بود.
وی ادامه داد: متاسفانه اقتصاد کشور دچار نوسانات شدید شد و ریسک سرمایه گذاری بالا رفت و تعداد زیادی از کارگاه ها،
کارخانه ها و واحد‌های تولیدی با رکود بیشتر مواجه شدند، البته خوشبختانه مردم مقاومت کردند و در خیلی جاها نباید نادیده گرفت که همین تحریم و گرفتاری های آن باعث شده که نوآوری های خوبی در بخش های مختلف بروز کند و مردم آبدیده تر شوند و نظام هم در برابر امتیاز دادن به آمریکا ایستاده و سرافراز است و به احتمال بسیار زیاد از این گرفتاری ها و مشکلات با موفقیت و ضرر بسیار کم بیرون خواهیم آمد.
مهدی طغیانی: اقتصاد مقاومتی علی رغم شعارها محقق نشد
دکتر «مهدی طغیانی»، استاد دانشگاه و عضو هیئت علمی دانشگاه اصفهان اقتصاددان دیگری است که در تحلیل و ارزیابی اقتصاد در سال ۹۷ به رسالت گفت: امسال کم و بیش حتی پیش از آنکه سال ۹۷ هم آغاز شود با توجه به شرایطی که رئیس جمهور آمریکا مدام تکرار می کرد اقتصاد کشور تحت تاثیر قرار گرفت.
وی ادامه داد: ترامپ در بحث تمدید و اجرای برجام مدام یادآوری می کرد که این موقت است و من دوره بعد این کار را نمی کنم و چند باری هم این تهدید را تکرار کرد تا بالاخره این تهدید را عملی و از برجام خارج شد.
این استاد اقتصاد ابراز کرد: باید عنوان کرد که امسال ساختار و شاخص های اقتصادی کشور عملا تحت تاثیر این رفتار رئیس جمهور آمریکا شکل گرفت، در نتیجه نرخ ارز دچار مشکل شد و نرخ تورم به تبع آن تغییر کرد.
وی با بیان اینکه معمولا کالاهایی که ما تولید می‌کنیم مستقیم و غیر مستقیم به لحاظ تکنولوژی و مواد اولیه و غیره به واردات وابسته است، ادامه داد: در نتیجه چنین وابستگی تورم هم افزایش پیدا کرد و می توان گفت اقتصاد ایران در سال ۹۷ به شدت تحت تاثیر رفتارهای آمریکا قرار گرفت.
این اقتصاددان با اشاره به سیاست های راهبردی مقام معظم رهبری از سال ۹۲ و در خواست ایشان مبنی بر مقامت اقتصادی کشور گفت: رهبری معظم انقلاب خواسته بودند که اقتصاد ایران در برابر این شوک ها بیمه و مقاوم شود و تحت تاثیر اشک و لبخند دیگران قرار نگیرد.
وی افزود: ولی متاسفانه از سال ۹۲ تا ۹۷ پنج سال گذشت و دولت فعلی توفیق کمی در مقاوم کردن اقتصاد داشت و اگرچه زیاد در شعارها گفتند و تکرار کردند که اقتصاد مقاومتی را جدی گرفتند ولی در عمل این اتفاق نیفتاد و نتیجه اش هم همین شد که شاخص های اقتصادی ما در سال ۹۷ تحت تاثیر اشک و لبخند دیگران دچار نوسان شد، یعنی همان چیزی که رهبری معظم انقلاب پیش بینی کرده بودند محقق شد.
طغیانی ابراز کرد: این آن چیزی است که در سال ۹۷ شاهد آن بودیم و حالا می‌توانیم از آن درس عبرت بگیریم و قدم های جدی در مسیر مقاوم کردن اقتصاد برداریم که یکی از شاخص های آن لزوم شفافیت اقتصادی است و یا اینکه نه می توان مانند گذشته عمل کرد و باز این را شرایط موقتی بدانیم که تمام می شود و با دادن امتیازاتی به حالت سابق برگردیم.
کمیل طیبی: نوسانات شاخص اقتصادی مانع بزرگی برای سرمایه گذاری زیربنایی«کمیل طیبی»، اقتصاددان هم به رسالت گفت: وضعیت اقتصاد سال جاری کشورمان با توجه به اتفاقاتی که افتاده است تحت الشعاع بعضی مسایل سیاسی و مسایل واسطه گری و دلالی بود و نوسانات زیادی را تجربه کردیم و تورم‌هایی را باعث شد که پیامدهای خوبی نداشته و ندارد.
استاد اقتصاد دانشگاه اصفهان گفت: تشدید شدن روند تورمی و نوساناتی که به‌ویژه در بازار ارز و بازار طلا و در واقع بازار دارایی‌ها تجربه کردیم خود به خود زمینه ساز روانی تورم را هم برای مردم به دنبال داشت و اینگونه بود که مشکلات و محدودیت‌های اقتصادی هم بیشتر شد و از این جهت که نوسانات شاخص اقتصادی اتفاق افتاد مانع بزرگی بر سرمایه گذاری زیربنایی قرار گرفت و نرخ رشد اقتصادی را منفی کرد که تداوم آن در سال آینده است.
وی افزود: عوامل متعددی مانند خروج آمریکا از برجام که بیشتر با هدف ضربه زدن به اقتصاد شکل گرفت تا اینکه بخواهد شرایط نااطمینانی در شرایط سیاسی کشور را ایجاد کند باعث بروز مشکلاتی شد و در برهه‌ای از زمان که ما نیاز به سرمایه گذاری داخلی و خارجی داشتیم ثبات و پایداری در بازار ارز و سکه نداشتیم و مشکلات زیادی را به وجود آورد و در مجموع دولت هم نتوانست به خوبی در این عرصه ورود کند.
وی معتقد است: اوضاع نابه‌سانانی که اتفاق افتاد قطعا برنامه‌ها و سیاست‌های اقتصاد مقاومتی مانند توسعه صادرات و بهبود کسب و کار را عقب می‌اندازد و در چنین شرایطی، تحقق اهداف اقتصاد مقاومتی سخت تر شده و مخصوصا چون وحدت رویه‌ای در پیش نبود عملکرد اقتصاد مقاومتی را هم تحت الشعاع قرار داد.
حسین عیوضلو: به فرماندهی مشخص اقتصادی نیاز داریم
«حسین عیوضلو»، مدیر گروه اقتصاد سیاسی دانشگاه امام صادق (ع) هم در ارزیابی اقتصاد ۹۷ به رسالت گفت: یکسری استانداردهای مشخصی در دنیا وجود دارد و نهادهایی باید متکفل و عهده دار این استانداردها شوند و شاخص مقابله با فساد توسط این نهادها سنجیده شود و طبق این استانداردها، تمام تصمیمات اقتصادی باید اعلام شده و به آنها اهمیت داده شود و این مستلزم شناخت استاندارهای دنیا است و بر اساس آنها خودمان را تطبیق دهیم و یا استاندارهای بومی بسازیم.
وی ادامه داد: این مشکل کشور در سطح مدیریت کلان است که ناهماهنگ عمل می‌کند و مخصوصا که شرایط کشور، شرایط خاص و حادی است و در این شرایط باید ببینیم مدیریت کلان کشور آیا جواب می‌دهد یا نمی‌دهد؟
وی تاکید دارد: نظام مدیریتی کشور مختص شرایط عادی است اما شرایط کشور ما عادی نیست و حتی برای اجرای این نظام برای شرایط عادی هم مشکل داریم. ما برنامه‌های مشخصی برای خطرات آینده که بتوانیم مصونیت ایجاد کنیم نداریم و حتی مصاحبه‌های که برخی از وزرا انجام می‌دهند ناامید کننده است و این مفهومش این است که در سطح یک وزارتخانه هم برنامه مشخصی برای مقابله با شرایط موجود و حتی مقابله با تحریم‌ها وجود ندارد و این ناهماهنگی را نشان می‌دهد که حتی در سطح یک وزراتخانه برنامه مشخصی وجود ندارد و وزیر موجود حرفهای مأیوس کننده‌ای بیان می‌کند که ناشی ازعدم برنامه‌ریزی در موضوعات است و نشانگر بی برنامگی و ناهماهنگی است.
هر چقدر این ناهماهنگی بیشتر باشد علائم خوبی برای اقتصاد نخواهد بود؛ بنابراین در شرایط کنونی کشور، نیاز به نظام برنامه‌ریزی معین و متمرکز داریم که بتواند با توجه به شرایط موجود، تصمیم مقتضی را اتخاذ کند. به بیانی دیگر، به فرماندهی مشخص اقتصادی نیاز داریم.
وی ابراز کرد: در سطح کلان سه قوه، ستاد فرماندهی اقتصادی ایجاد شده است ولی اگر در حد جمع بندی جلسه باشد نتیجه بخش نیست و لذا باید ساختار و سازمان مشخص داشته باشد و از کارشناسان برجسته بتوانند برای برنامه ریزی و پیشبرد اهداف کمک بگیرند. در نهایت باید سیگنال‌های خوبی بگیریم که بتوانیم بگوییم آینده اقتصادی کشور بهتر خواهد بود.
عیوضلو معتقد است: ارزیابی اقتصاد کشور بستگی به مسائلی است که پیش خواهد آمد و ما خیلی دورنمای خوبی نمی‌بینیم مگر اینکه مسئولان و کارگزاران اقتصادی یک جمع بندی و برنامه ریزی مناسبی مختص این شرایط داشته باشند.
وی افزود: اما ما برنامه‌ریزی‌های مشخصی را مشاهده نمی‌کنیم، در سطح بودجه یک سری تصمیماتی گرفته شده ولی منابع درآمدی و اصول درآمدها مهم است و چرخش درآمدهای حاصل از فروش نفت هم مهم است که بتواند آینده را بهتر نشان دهد.
وی تاکید می کند: در گرفتن تصمیمات متمرکز اقتصادی در سطح کشور خلأ می‌بینم و لازم است برای اینها تمهیدات مشخصی اندیشیده شود و اگر تمهیدات لازم اندیشیده نشود، آینده اقتصادی مناسبی پیش بینی نمی‌شود.
باید گفت اقتصاد در ایران روزهای خوبی سپری نکرد و این امر تمامی زندگی اقشار مختلف را تحت الشعاع قرار داد چنانچه برخی سرمایه داران از این اوضاع منتفع شده و بیش از گذشته رشد کردند اما اقشار متوسط و ضعیف و حقوق بگیر بیش از پیش پایین کشیده شده و زیر خط فقر رفتند. با این حال سال ۹۷ با تمام خوب و بدهایش تمام شد و حال مسئولان باید به جبران این سختی ها آستین همت بالا بزنند و با سیاستگذاری های درست سال ۹۸ را برنامه ریزی کنند شاید آن شیرینی بعد از این سختی بزرگ دل ملت ایران را شاد کند.


ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید