رسالت/ متن پیش رو در رسالت منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

به روزهای پایانی سال رسیده ایم. روزهایی که هر ساله در آئینی اختتامی؛ چهارشنبه سوری های خاطره ساز را در اذهان تداعی می کند. باید گفت چهارشنبه ‌سوری یکی از جشن ‌های ایرانی است که در غروب سه‌ شنبه شب پیش از آخرین چهارشنبه ماه اسفند برگزار می‌شود. مشخصه ای که حالا سال هاست برای سود عده ای و شاید هم تفریح ناسالم عده ای دیگر تغییر شکل داده و به سوری دردسرساز و پرحادثه تبدیل شده است و معلوم نیست سود عاید از فروش آنها به جیب چه کسی می رود که با وجود آمار مجروحان و کشته شدگان و آسیب دیدگان و صحنه های دلخراش هر ساله آن، باز هم پر رونق تر و پر فروش تر از سال قبل پای در بازار می گذارد.
نگاهی به تیتر جراید، سایت های خبری و روزنامه ها در چهارشنبه های آخر سال مؤید این مطلب است که دیگر چهاشنبه سوری ها، خاطر انگیز نیست و باید عنوانش را از سور و جشن چهارشنبه به چهارشنبه سوزی های مولد صحنه های دلخراش تغییر داد.
از مجروحان تا سودجویان ترقه های آخر سال آنچه آمار مصدومان، مجروحان و کشته شدگان در این روزها و روزهای قبل و بعد از آن هم روایت می کند مهر تایید دیگری است که ثابت می کند سودجویان کاری به تبعات و حوادث ناشی از ترقه هایی که وارد بازار کرده یا مواد آن را برای ساخت دستی در اختیار می گذارند، ندارند و تنها به فکر جیب خود و سوء استفاده از آیینی باستانی هستند که اگر روال خود را طی می کرد امروز به جای دلهره آور بودن، شادی آفرین بود. وقتی در روزهای پایانی سال خبرهایی از این دست که «انفجار مواد محترقه دست ساز سبب نابینایی پسر نوجوانی در تبریز شد» یا «انفجار ترقه دست ساز در خیابان سبز آباد بوشهر منجر به سوختگی 100 درصدی سه نفر شد» سرتیتر حوادثی می شود و سالی که می رود با شادی آغاز گر روزهای پر امید شود ، به کام خانواده های بسیاری نه تنها تلخ بلکه زهر می شود.
پیرحسین کولیوند، رئیس اورژانس کشور در 23 اسفند 96 خبر از دو هزار و 82 مجروح در جریان حوادث و آتش سوزی های چهارشنبه آخر سال 96 می دهد، هر چند وی عنوان می کند این آمار به نسبت سال های گذشته 30 درصد کاهش داشته است، اما قرارگیری 67 درصدی رنج سنی 6 تا 18 سال که 79 درصد استفاده کننده و 19 درصد عابر بوده اند خطر مهمی را گوشزد می‌کند ،خطری که سودجویان حتی کاری به رنج استفاده کنندگان مواد محترقه و شور و شوق کودکی ندارند و تنها و تنها به سود جیب خود می اندیشند.
تغییر چهارشنبه سوری به نفع واردکنندگان ترقهاین مسئله که مواد محترقه چهارشنبه سوری حالا چه تحت عنوان استاندارد یا غیر استاندارد از مرزهای رسمی کشور یا قاچاق وارد می شود در برابر سودی که عاید جیب سودجویان می کند خیلی تفاوتی ندارد اما باز همان علامت سؤال در ذهن شکل می گیرد که چرا آیینی کهن و جشنی ملی در چهارشنبه آخر سال که نمادی برای شادی سال آینده بوده بدین شکل تغییر کرده و حالا مواد محترقه و ترقه های دردسر ساز حرف اول را در آن می زند؟
لیلا صدر، پژوهشگر اجتماعی در این خصوص به رسالت می گوید: «اصل چهارشنبه سوری بیش از آنکه آتش بازی مطرح باشد نماد سلامتی و شادابی برای سال آینده مد نظر بوده است. اما حالا ترقه های خطرناک از نارنجک های دستی تا ترقه های سیگاری باب شده امری که نه تنها با اصل و ماهیت اصلی سنت چهارشنبه سوری مغایر است بلکه بیماری و رنج و صدمات و آسیب های جسمی و روحی بسیاری با خود به همراه می آورد.»
این پژوهشگر بر این اعتقاد است که سود حاصل از فروش ترقه یکی از عوامل اصلی بوده که سبب تغییر شکل آیین چهارشنبه سوری از پریدن از آتش تا آتش بازی و ترقه بازی شده است.
محموله های غیر قانونی در چنگال قانون
نگاهی به خبرهای کشف و ضبط محموله های غیر قانونی ترقه در همین روزهای اخیر نظر این پژوهشگر را تأیید می کند. چنانچه همین چند روز پیش خبر کشف بی سابقه ترین محموله مواد محترقه در جنوب پایتخت توسط رئیس پلیس امنیت تهران اعلام شد. در این خبر آمده است: «با بررسی های پلیسی مشخص شد فردی در روستای خانلق فشافویه مشغول تهیه این مواد برای روزهای پایانی سال است. در بررسی خودرو متهم ۲۴ میلیون و ۷۵۰ هزار ترقه پیازی کشف شد.
با هماهنگی قضائی دو انبار متهم در منطقه کهریزک شناسایی شد، در بازرسی از این انبارها ۳۰ میلیون ترقه پیازی کشف شد. همچنین ۱۰ هزار و ۹۶۰ ترقه آبشار نیز در این محل کشف و ضبط شد.»
در خبر دیگری هم می خوانیم: «با هوشیاری و رصد ماموران گمرک گناوه دو کانتینر 40 فوت ترقه کشف شد. بر اساس این گزارش این ماموران با رصد محموله ها
و بررسی میدانی به کمک رصد اطلاعات سامانه جامع گمرکی موفق شدند، دو کانتینر 40 فوت ترقه کشف کنند.»
در همین راستا سرهنگ سهراب بهرامی، رئیس پلیس مبارزه با قاچاق کالا و ارز گفته است: «یک طرح با عنوان مبارزه با قاچاق کالا با اولویت کالا‌های ممنوعه که یکی از آنها مواد محترقه است، در کشور اجرایی شده است و آمارها نشان می‌دهد که کشفیات تاکنون به 10 میلیون عدد موادمحترقه دست ساز در کشور رسیده است.»
از اینکه آئین کهن چهارشنبه سوری برای استفاده از ترقه و مواد محترقه تغییر یافته گفتیم اما سوالی که خیلی باعث آزار است اینکه سود این ترقه فروشی ها به جیب چه کسی می رود؟
گردش مالی ترقه در جیب چشم بادامی ها
در پاسخ به این سؤال باید گفت که بیش از 90 درصد مواد محترقه از کشور چین به ایران وارد می شود و نکته جالب این است که حجم قابل توجهی از این کالا از مبادی غیر رسمی و به صورت قاچاق به کشور وارد می شود و این یعنی گردش مالی و سود بالای فروش ترقه در چهارشنبه های آخر سال تنها جیب چشم بادامی ها را آباد می کند.
واقعیت این است که اگرچه آمار و ارقامی در این زمینه وجود ندارد اما با یک حساب سرانگشتی و ساده می‌توان به سود کلانی که در این رابطه نصیب چینی‌ها می‌شود پی برد. با وجود بازار مکاره‌ و زیرزمینی که در این زمینه هم وجود دارد و با توجه به اینکه ترقه‌های دست‌ساز ایرانی نیز با خطر زیادی همراه هستند، با تبلیغاتی که از ترقه‌های بی خطر چینی می شود، بازار چینی‌ها در ایران رونق گرفته و حال پای چینی‌ها بیشتر در بازار ایران باز شده است.
گزارش ها حاکی از آن است که اگر به طور میانگین فقط در شهرهای بزرگ هر خانواده حداقل 10 هزار تومان برای خرید مواد محترقه هزینه کند سود میلیاردی در جیب واردکنندگان و دلالان این بازار خواهد رفت. با این حال چینی‌ها بزرگ ‌ترین بازار فروش آتش ‌زاها، محترقه و انفجاری را در جهان دارند که شامل کپسول‌های آتش‌زا، دینامیت، سیگارت، لانچرهوایی و صدها اقلام دیگر است که همگی غیرمجاز و خطرناک هستند.
بنا بر گزارشات غیر رسمی و گزارش رسمی مرکز آمار ایران اگر هر خانواده ایرانی فقط یک نوع از مواد محترقه ارزان قیمت، 3 تا 7 هزار تومانی خریداری کنند، گردش مالی این مواد محترقه در روز‌های پایانی سال به بیش از 50 تا 120 میلیارد میلیون تومان می‌رسد؛ امری که در اوضاع بغرنج اقتصادی این روزها درد بزرگی بر دل اقتصاد کشور می نشاند و آن خروج میلیاردها دلار ارز از کشور است.
چهارشنبه سوری از بازخوانی آیینی تا خروج ارز
نکته قابل توجه در این میان نبود فرهنگ درست برگزاری چهارشنبه سوری با وجود آیین باستانی در میان مردم است؛ امری که نشئت گرفته از افسردگی و کاهش شادی و نشاط و نهادینه نشدن آن در میان مردم است؛ امری که صدر، پژوهشگر اجتماعی در خصوص آن عنوان می کند: «متاسفانه عدم فرهنگ سازی مناسب برای شادی و نشاط در میان مردم سبب شده آنها دست به شادی های مخرب مانند ترقه بازی که جایی در آئین کهن ما ندارد، بزنند و آسیب ها و صدمات جبران ناپذیری برایشان به بار بیاید.»
غلامحسین طاهری، نماینده ادوار گذشته مجلس شورای اسلامی هم گفته است:‌«این موضوع باید میان مردم فرهنگ سازی و برای مسئولان نهادینه شود تا افراد و شهروندان منتظر یک روز از سال نباشند که بخواهند از خانه بیرون بیایند و شادی‌های مخرب در قالب چهارشنبه سوری داشته باشند. با به روز کردن قوانین و اجرای درست آنها، با استفاده از مواد آتش‌زای بی‌خطر و همسو با فرهنگ و تاریخ ایرانی و ملی و فراهم آوردن موجبات شادی و نشاط عمومی مردم، می‌توان از ظهور بسیاری از آسیب‌های خطرناک وضعیت موجود در چهارشنبه سوری پیشگیری کرد.»
به باور کارشناسان فرهنگی اگر آیین کهن چهارشنبه سوری بازخوانی و در جهات درستش هدایت شود دیگر شاهد سود های بادآورده چشم بادامی ها، خروج ارزاز کشور و مجروح و آسیب دیدن جسمی و روحی خانواده ها در پایان سال نخواهیم بود.

ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید