اعتماد/ متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

غیبت محمد بن سلمان، ولیعهد جنجالی سعودی از جلسه‌های کابینه و دیدارهای دیپلماتیک در عربستان سعودی، گمانه‌زنی‌های جدیدی را در مورد وضعیت و جایگاه او در دربار سعودی ایجاد کرده است. روزنامه گاردین در این مورد می‌نویسد که پادشاه سعودی تصمیم گرفته است تا برخی از عناوین و مسوولیت‌های پسرش را از او سلب کند. به نوشته گاردین به نقل از یک منبع آگاه پادشاه عربستان هفته پیش به گروهی از وزرای بلندپایه کابینه عربستان خبر داده است که بخشی از مسوولیت‌های محمد بن سلمان محدود شده است. معلوم نیست این اقدام یک محدودیت موقت باشد یا نه. بر اساس این گزارش سلمان بن عبدالعزیز، پادشاه عربستان از پسرش خواسته است که با وجود کاهش مسوولیت‌ها همچنان در جلسات کابینه شرکت کند، اما در هفته‌های اخیر، ولیعهد از جلسات کابینه هم غیبت کرده است. روزنامه گاردین خبردار شده است که دست کم در دو نشست هفتگی اخیر کابینه عربستان، که به ریاست پادشاه برگزار شده است، محمد بن سلمان حضور نداشت. بر اساس گزارش‌ها در هفته‌های اخیر محمد بن سلمان به جز جلسات کابینه از جلسه با مدیران ارشد اقتصادی و مالی عربستان، ملاقات با مفتی اعظم عربستان، دیدار با رییس سازمان بهداشت جهانی، دیدار با سعد حریری، نخست‌وزیر لبنان و همچنین دیدارهای سفرای چین و هندوستان، غایب بود.

خبرگزاری رسمی عربستان سعودی، واس که معمولا خبرهای رسمی دربار این کشور را کامل پوشش می‌دهد در هیچ یک از گزارش‌های دو هفته گذشته خود از دیدارهای رسمی دربار، تصویری از محمد بن سلمان منتشر نکرده است و تنها در گزارش گفت‌وگوی تلفنی ولیعهد سعودی با شینزو آبه نخست‌وزیر ژاپن، تصویری آرشیوی از او منتشر شده است. منابع آگاه به روزنامه گاردین گفته‌اند هر چند این مساله به صورت علنی اعلام نشده است، اما عملا مسوولیت‌های پیشین محمد بن سلمان در مورد سرمایه‌گذاری‌های خارجی به صورت غیر رسمی به یکی از مشاوران نزدیک پادشاه، مساعد العیبان واگذار شده است، مسوولیتی که تا پیش از این کاملا تحت نظارت محمد بن سلمان ولیعهد انجام می‌شد. «اعتماد» پیش از این در مورد تلاش احتمالی محمد بن سلمان به یک کودتای آرام در حین سفر پدرش به مصر برای شرکت در نشست سران اتحادیه عرب و اروپا خبر داده‌بود. درست بلافاصله بعد از آغاز این سفر، محمد بن سلمان بدون اطلاع پدرش برادرش را از سفارت واشنگتن عزل کرد و به مقام معاونت وزارت دفاع منصوب کرد و یکی از نزدیکان خود را به عنوان سفیر در عربستان منصوب کرد. اقدامات بدون هماهنگی ولیعهد باعث شد تا تیم محافظان پادشاه در سفر به شرم‌الشیخ مصر به سرعت تغییر کند و تعدادی از افراد معتمد برای جلوگیری از سوءقصد به جان پادشاه از سوی وفاداران به ولیعهد جایگزین تیم قبلی شوند. به نوشته رسانه‌ها رابطه میان پادشاه عربستان و پسرش از زمان رسوایی ترور جمال خاشقجی، روزنامه‌نگار منتقد سیاست‌های پادشاهی عربستان درون یک ساختمان دیپلماتیک عربستان در خاک ترکیه و واکنش‌های بین‌المللی به آن به هم خورده است.

گروه دخالت فوری
همزمان با گزارش گاردین در مورد احتمال کنار گذاشته‌شدن ولیعهد سعودی از برخی مسوولیت‌هایش، روزنامه نیویورک‌تایمز در امریکا به نقل از دو مقام آگاه از تحقیقات دستگاه‌های اطلاعاتی و امنیتی این کشور نوشته است که تیم ترور مسوول قتل جمال خاشقجی، بیش از یک سال قبل از قتل او تشکیل شده‌بود. بر اساس این گزارش به دستور مستقیم شخص محمد بن سلمان، ولیعهد جنجالی پادشاهی عربستان سعودی، این تیم ترور با مسوولیت تهدید و تعقیب مخالفان پادشاهی در خارج از کشور تشکیل شد. اقدامات این گروه شامل تعقیب، شنود، گروگان‌گیری، بازداشت و شکنجه شهروندان سعودی در خارج از کشور می‌شد. بر اساس اطلاعاتی که در اختیار روزنامه نیویورک تایمز قرار گرفته است، این گروه با عنوان «گروه مداخله فوری» از سال 2017 چندین عملیات علیه مخالفان دولت انجام داده است. بر اساس این گزارش یکی از اهداف این گروه استاد زبان‌شناسی تبعه عربستان بود که به دلیل انتشار یک پست وبلاگ در مورد زنان عربستان توسط این گروه بازداشت شد. به گفته مقام‌های امنیتی امریکایی این استاد دانشگاه سال گذشته به دلیل شکنجه‌های روانی که توسط ماموران دولت عربستان شده‌بود، قصد داشت خودکشی کند. هر چند برخی مقام‌های سعودی پذیرفته‌اند که در زمان قتل خاشقجی دستوری به سازمان‌های امنیتی مبنی بر بازگرداندن مخالفان از خارج وجود داشت، اما تاکنون هیچ مقام سعودی ایجاد یک تیم ضربت برای بازداشت و بازگرداندن اجباری افراد را تایید نکرده است. بروس ریدل، کارشناس پیشین دستگاه اطلاعاتی امریکا به نیویورک‌تایمز می‌گوید: «از شواهد می‌توان فهمید که تیم مامور قتل جمال خاشقجی، تا پیش از قتل او در کنسولگری استانبول، در خاک عربستان بدون هیچ مزاحمی فعالیت می‌کرد، چرا که میزان بی‌توجهی آنها به جزییات و شلختگی در اجرای عملیات نشان می‌دهد که این تیم امنیتی به اجرای عملیات در نقاطی که به‌شدت تحت نظر و رصد رسانه‌ها و خارجی‌ها باشد، عادت نداشتند.» «گروه مداخله فوری» به صورت مستقیم توسط محمد بن سلمان ولیعهد تشکیل شده‌بود و توسط سعود القحطانی، یکی از مقام‌های اطلاعاتی و رسانه‌ای نزدیک به او اداره می‌شد. عبدالعزیز مطرب و ثائر غالب الحربی، از افسران پیشین گارد به صورت میدانی این تیم را اداره می‌کردند. مقام‌های سعودی ادعا کرده‌اند مطرب و حربی، اکنون در عربستان به دلیل مشارکت در قتل جمال خاشقجی در حال محاکمه هستند و سعود القحطانی نیز در حصر خانگی قرار دارد و ممنوع‌الخروج شده است. به گزارش نیویورک تایمز، سعود القحطانی و عبدالعزیز مطرب، سال گذشته هنگامی که صدها شاهزاده و مقام پیشین سعودی در هتل ریتز کارلتون بازداشت شده‌بودند، در این هتل مستقر شده‌بودند و مسوول بازجویی‌ها و شکنجه افراد بازداشت شده‌بودند. به نوشته نیویورک تایمز، دستگاه‌های اطلاعاتی امریکا هنوز شاهد معتبری پیدا نکرده‌اند که عملیات ترور جمال خاشقجی به دستور مستقیم محمد بن سلمان انجام شده‌باشد، اما در کنار هم قرار دادن قطعات پازل عملیات مشابه در طول سال‌های گذشته نشان از یک الگوی مشترک از عملکرد تیمی دارد که تحت نظارت ولیعهد عربستان سعودی عمل می‌کرد. دستگاه‌های اطلاعاتی امریکا به این نتیجه رسیده‌اند که ممکن است شخص محمد بن سلمان به صورت مستقیم دستور قتل خاشقجی در عملیات استانبول را نداده‌باشد و مستقیما از لفظ ترور یا قتل استفاده نکرده‌باشد، اما دستوراتی برای ساکت کردن یا بازگرداندن این روزنامه‌نگار منتقد صادر کرده است که متضمن «کشتن او در صورت لزوم» می‌شد.

دستگاه‌های اطلاعاتی امریکا معتقدند که اقدام محمد بن سلمان برای بازداشت تعدادی از شاهزادگان و ثروتمندان سعودی در سال 1396 در واقع به پوششی برای بازداشت فعالان سیاسی و منتقدان و انتقال افراد زندانی در بازداشتگاه‌های پنهانی عربستان در هتل ریتزکارلتون تبدیل شد. به گفته مقام‌های اطلاعاتی امریکایی تیمی که از آن با عنوان «گروه دخالت فوری» یاد شده است، در بازداشت چندین فعال حقوق زنان در عربستان سعودی در ماه‌های بهار و تابستان امسال هم نقش داشت. بر اساس گزارش‌ها بسیاری از این فعالان، ابتدا به صورت رسمی بازداشت ‌نشده‌اند و بخشی از دوران اسارت خود را در یک کاخ متروک در بندر جده نگهداری و بعد از مدتی به زندان منتقل شده‌اند. به گفته خواهر یکی از بازداشت‌شدگان، این زنان در اتاق‌هایی در قصر نگهداری می‌شدند که شیشه‌هایش پوشانده شده‌بود و در مدت بازداشت در بازجویی‌ها با اقداماتی مانند کتک زدن، شوک الکتریکی، غرق کردن مصنوعی و تهدید به تجاوز و قتل شکنجه می‌شدند.

ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید