سازندگی/ متن پیش رو در سازندگی منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

چند روز پیش، بیرون شهر خندق کندند و آب به سمت دیگری هدایت شد. مردم به چشم دیدند که آب عاقبت تسلیم شده، راهش را گرفته و کم‌کَمَک، آهسته‌آهسته، خیابان‌به‌خیابان و کوچه‌به‌کوچه عقب نشسته و فروکش کرده است. به چشم دیدند که آب، آب سرکش، دیگر آن طغیان قبل را ندارد. سیل تند دویده توی شهر اما پیرانه‌سر باربسته و رفته است.

مریم لطفی| حالا مردم دوباره به شهر عزیمت کرده‌اند. به خانه‌هایی که هنوز رد سیل در آنها باقی است. با این حال می‌گویند که شهر جان گرفته، دارد زنده می‌شود. نه تمام و کمال، کم‌کَمَک. شهری که دوباره می‌شود بدون چکمه در آن قدم زد. می‌توان با موتور و ماشین توی خیابان‌هایش راند، شهری که سیلِ هولناک بیش از ۴ هزار میلیارد تومان خسارت در آن به بار آورده است.

توی خانه‌های ما هم گِل هست!
«آب تا حدودی از شهر رفته اما تموم خونه‌ها پر از گل و رطوبته. مردم معطل موندند چطور این همه لجن رو از خونه‌هاشون بیرون کنن. البته هنوز توی کل‌آباد آب هست و هنوز هم بعضیا دارن آب رو می‌کشن. اما توی عیدگاه مشکل اصلی همین گِلی‌ست که باقی مونده. لجن و پشه آنقدر زیاده که امونمون رو بریده».

اینها را قلیچ‌زاده یکی از محلی‌های آق‌قلا به «سازندگی» می‌گوید، ساکن محله‌ی عیدگاه است که تا ده فروردین تا کمر توی آب بود: «بعضی از مردم هنوز توی کمپن و بعضیا هم برگشتن. مثلا خود ما توی خونه‌مونیم، بیشتر همسایه‌هامون هم برگشتن خونه‌هاشون، اما آنقدر رطوبت زیاده که حتی جای خواب هم نداریم. یه پلاستیک پهن کردیم کف اتاق و روش پتو انداختیم و همونجا می‌خوابیم، همونجا زندگی رو می‌گذرونیم. گمیشان هم مثل اینجاست. بعضی از محله‌ها کامل زیر آب رفته و یه جاهایی هم هنوز آب هست».

قلیچ‌زاده می‌گوید به خاطر دو بچه‌اش است که توی خانه مانده‌اند، خانه‌ای که قبلا آب آن را گرفته‌ بود و حالا رطوبت: «موندیم توی شهر، توی خونه برای اینکه بچه‌ها بتونن برن مدرسه. چند روزه مدرسه‌ها باز شده، من که خودم درس نخوندم، کارگر شدم، دلم می‌خواد حداقل این دوتا بچه‌م درس بخونن. البته هنوز زمینا گله، بچه‌ها با هزار ترس و لرز راهی مدرسه می‌شن. دیروز یکی از همسایه‌ها داشت بچه‌ش رو می‌فرستاد مدرسه که بچه توی گل سر خورد و افتاد زمین، دست‌وپاش زخمی شد. چقدر گریه کرد. خیلی‌ از بچه‌ها هم سر همین چیزا هنوز نمی‌رن مدرسه. پسرم کلاس هشتمه، دیروز می‌گفت شش، هفت نفر از همکلاسیاش نیومده بودن، هر روز کلاسشون همین وضعه».

البته هنوز بعضی از مغازه‌های شهر بسته‌اند؛ می‌گوید: «مغازه‌هایی که قبلا توی آب نبودن، الان بازن. اما بی‌انصافا جنسا رو گرون کردن، از نداری و گرفتاری مردم سوءاستفاده می‌کنن. هیچ کسی‌ هم نیست رسیدگی کنه. همین امروز شنیدم یه نفر یه کیسه دارو انداخته توی خیابون و گفته هر کی هرچی لازم داره برداره! یکی دو ساعت بعد چندتا از بچه‌های خوب محل رفتن همه‌ی داروها رو آتیش زدن. داروها انگار تاریخ گذشته بودن و خدایی هرج و مرج داره بیداد می‌کنه. چیزایی که ما داریم می‌بینیم رو خدا نصیب دشمنمون هم نکنه خواهر».

اما مشکل اصلی شهر هنوز گل‌ولای باقی‌مانده از سیل است: «البته خیلیا اومدن کمک، سپاهیایی که ما اصلا فکر نمی‌کردیم. با هر کی حرف می‌زنم همه می‌گن به‌خدا از سپاه این انتظار رو نداشتیم، اما خیلی بهمون کمک کردن. خیلی از خونه‌ها از گِل و کثیفی تمیز شدن اما هنوزم کار هست، بعضی از خونه‌ها نشست کردن، دیوارای خونه‌ی پدرم همه ترک خورده. ازون طرف آب و برقم یک روز در میون چند ساعت قطع می‌شه، بعد نم‌نمک برمی‌گرده و اولشم فقط گِله، آب گل‌آلود. البته خداروشکر نعمت گازو داریم، دستشون درد نکنه که بازم گاز رو قطع نکردن».

چه کار کنیم با این رطوبت؟
بی‌بی‌خاتون نفس‌نفس می‌زند، صدایش گرفته و بریده‌بریده به «سازندگی» می‌گوید: «الان وضعیتمون افتضاحه دیگه، خونه تو لجنه. لوازم برقیم همه تو سیل رفت، آب برد خیلی از وسایلم رو، فرش و موکت و خیلی از چیزا رو. خونه‌ی ما طبقه‌ی پایینه، واسه همین اینقدر گرفتار شدیم. الانم تموم خونه رطوبته. من یه پتو پهن کردم کف اتاق، بچه‌ی کوچیک دارم، نمی‌تونم همینجوری ولشون کنم توی خونه که!».

بی‌بی‌خاتون می‌گوید میان این همه گرفتاری لباس و وسایل بهداشتی می‌رسد و خیلی لنگ این داستان‌ها نمی‌مانند. اما امان از رطوبت که داد همه‌ی مردم شهر را درآورده است. می‌گوید: «تمام روز در و پنجره رو باز می‌کنم که بو بره بیرون، اما فرق زیادی نمی‌کنه. شب‌ها هم تا جایی که بشه می‌ریم خونه‌ی فامیلا، اونایی که خونشون خیلی خیس نیست، می‌ترسیم بمونیم خونه‌ی خودمون، اینکه دیوارا بریزه یا بچه‌ها توی این کثیفی مریض بشن. الان بیشتر از هرچیزی فرش و موکت لازم داریم. بالاخره چهار تا وسیله از قبل مونده توی خونه، می‌ترسم کلا از شهر بریم بیرون و همون چند تا چیزم دزد برداره ببره! ۲۵ روز توی آب بودیم، کی باورش می‌شه؟ الان بهتر شده اما چی کار کنیم با این بوی لجن؟».

وضع اقتصادی ما ۵ سال عقب افتاد!
جرجانی یکی از کاسب‌های گلستان است، توی آق‌قلا پاساژ دارد. خودش اهل روستای چن‌سولی است اما سال‌هاست آمده شهر. قبل از اینکه شهر دوباره زنده شود هر روز آمده جلوی پاساژ، هر روز کشیک کشیده ببیند خیابان کی دوباره شبیه خیابان می‌شود: «سه روزه آب فروکش کرده و مردم روال عادی زندگی رو از سر گرفتن، بعضی‌ها دارن خونه‌ها و مغازه‌هاشون رو نظافت می‌کنن. به نظرم حدودا ۹۰ درصد مردم برگشتن به شهر. اما همه جا لجن جمع شده، ارتشی‌ها، سپاهی‌ها، بسیجی‌ها و نیروهای کمکی از شهرهای دیگه اومدن برای کمک. اینجا آب کمه، آب تصفیه‌شده یا آب معدنی لازم داریم. مواد غذایی هم دیگه مثل قبل توی شهر توزیع نمی‌شه، هر کی خودش برای خودش خرید می‌کنه».

او هم می‌گوید خیلی از خانه‌ها نشست کرده است، مخصوصا خانه‌‎های سمت کل‌آباد؛ «مردم این محل هنوز نتونستن برگردن خونه‌هاشون. الان مامورای بیمه میان برای بازدید از خونه‌ها و تعیین خسارت. یه هفته‌ای هست که سر و کله‌شون پیدا شده. می‍گن باید به اندازه‌ی سه انگشت ترک دیوار فرورفتگی داشته باشه که شامل خسارت بشه. معلومه دارن اذیت می‌کنن، همکاری نمی‌کنن، معلومه نمی‌خوان پول بدن به مردم».

جرجانی از وضعیت بهداشتی شهر می‌گوید: «امروز بچه‌های بهداشت کوچه به کوچه دارن توی آق‌قلا می‌چرخن ببینن بیماری‌ای چیزی وجود داره یا نه. اما فعلا خداروشکر نشنیدیم که بیماری واگیرداری توی شهر باشه، تا الان چند مورد مارگزیدگی بود که اونم دیگه نیست. اما در کل وضعیت بهداشتی شهر خوب نیست. چند روز پیش هم رئیس قوه‌ی قضائیه اومده بود بازدید، نگفت که این اتفاقا به خاطر بی‌کفایتی مدیرامونه، ما هم دیگه هیچی نگفتیم».

او در مورد کم شدن آب در شهر می‌گوید: «بیرون شهر خندق زدند، فکر کنم چهار روز پیش بود. اگه خندق نمی‌زدن هنوزم آب توی شهر بود، از خندق آب بیرون رفت. تا قبل از اون هنوز تو بعضی از محله‌ها تا نیم متر آب بود. خودمون می‌دیدیم که آب کم‌کم داشت کم می‌شد و فروکش می‌کرد. همه خوشحال بودیم، حتی از اینکه آب داشت یواش و کم‌کم بیرون می‌رفت. از شنبه شهر زنده شده، الان می‌شه راحت رفت‌وآمد کرد، هر ماشینی می‌تونه توی شهر بره. الان ۵۰ درصد مغازه‌ها کارشون رو از سر گرفتن و فکر می‌کنم ۵۰ درصد دیگه هم تا سه چهار روز دیگه کارشون رو شروع کنن. البته زندگیمون یه ماه عقب افتاده، وضعیت اقتصادیمون پنج سال! من خودم پاساژ دارم. به خاطر سیل از یک ماه اجاره گذشت کردم، همه یه ماه توی آب بودیم، مردم از کجا پول بیارن؟!».

او گلایه‌ای جدی هم از فرماندار دارد: «قبل عید رفتیم پیش فرماندار، گفت خیالتون راحت، آب هدایت شده به یه مسیر دیگه، توی شهر نمیاد، مردم هم اعتماد کردن. یک دفعه دیدن خونه‌هاشون یک متر زیر آبه! حالا فرماندار هرجا که باشه مردم بهش بد و بیراه می‌گن. باید توبیخ می‌شد اما کی گوشش به حرفای ما بدهکاره؟!».

خسارت ۴۸۰۰ میلیارد تومانی
گرچه این روزها وضعیت گلستان به نسبت قبل بهتر شده و نرم‌نرمک مردم دارند امیدوارانه زندگی را از سر می‌گیرند، اما خسارات برجای مانده از آن شوخی نیست. چند روز پیش در جلسه‌ی علنی مجلس، شهرام کوسه‌غراوی، نماینده‌ی مینودشت اعلام کرد که سیل گلستان بالغ بر سه هزار میلیارد تومان خسارت بر جای گذاشته است. او آماری هم از میزان تخریب خانه‌ها و منازل ارائه کرد و گفت: «آمار خانه‌های تخریبی بالغ بر ۱۷ هزار است و آمار تخریب مزارع بالغ بر ۳۰۰ هکتار می‌شود».

هفته‌ی پیش هم سرپرست استانداری استان گلستان در جلسه شورای اداری استان خسارت به تاسیسات، ابنیه و اثاثیه مردم این استان را ۴ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان اعلام کرده بود و او هم گفته بود: «بیش از ۱۷ هزار و ۵۰۰ واحد مسکونی شهری و روستایی در معرض سیل قرار گرفته است».

کریم یاوری، مدیرکل حمایت از پایداری مشاغل وزارت کار هم اعلام کرده بود: «در شهر صنعتی آق‌قلا، در بنگاه‌های اقتصادی سه هزار کارگر در اثر حادثه سیل تحت‌تأثیر قرار گرفته‌اند، البته این به معنای بیکاری ۱۰ هزار شاغل نیست بلکه به این معنی است که فعلا امکان اشتغال مجدد آنها فراهم نشده است».

مدیریت ۷۰ میلیون مترمکعب آب
البته خسارات سیل در بخش‌های مختلف گلستان قابل‌ارزیابی است. آن هم در شرایطی که این استان در سال‌های قبل هم تجربه‌ی سیل را داشته، اما نه وسعت آن به این اندازه بوده و نه خسارات ناشی از آن. ابوطالب قزلسفلو، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان در این باره به ایرنا گفته است: «تفاوت سیل امسال گلستان با سال‌های ۸۱ و ۸۴ اینجاست که در حوادث قبلی بارش‌ها سطوح محدودی از استان را تحت‌تاثیر قرار می‌داد یا به روایتی نقطه‌ای بود، ولی این بار در وسعتی حدود یک میلیون هکتار از استان بارش کم‌سابقه به میزان ۱۰۳ تا ۳۵۰ میلی‌متر در یک بازه زمانی ۳۰ ساعته بارید».

عبدالرحیم لطفی معاون فنی و آبخیزداری اداره کل منابع طبیعی استان گلستان هم در این‌باره گفته: «گلستان دارای ۲ میلیون و ۵۰ هزار هکتار مراتع است که از این مقدار یک میلیون و ۷۰۰ هزار هکتار به عملیات آبخیزداری نیاز دارد و منابع طبیعی مطالعات فاز یک برای اجرای طرح‌های مختلف را به طور کامل انجام داده و مطالعات فاز ۲ در حال اجراست. تاکنون طرح‌های آبخیزداری به مساحت ۵۳۰ هزار هکتار اجرا شده، تاکنون ۱۴۵ بند خاکی، ۴۲۰ سازه سنگ ملاتی و بتنی، ۱۲۰۰ سازه گابیونی (فیلتر‌کننده جریان)، ۴۶ مورد سازه سرشاخگی و کنترل‌کننده جریان‌های واریزی اجرا کرده‌ایم».

او همچنین گفت: «با اجرای این طرح‌ها دست‌کم ۷۰ میلیون مترمکعب آب در سیل اخیر مدیریت شد. اجرای این طرح‌ها نقش زیادی در حفاظت از شهر‌های آزادشهر و رامیان در شرق گلستان و نوکنده و بندرگز و کردکوی در غرب استان داشت و این شهر‌ها در امان ماند یا از شدت سیلاب در مناطق سیل‌زده به‌ویژه آق‌قلا جلوگیری کرد و از تلفات بیشتر انسانی کاست. اگر این طرح‌ها اجرا نشده بود، سرعت حرکت ‌رواناب‌ها از بالادست ارتفاعات به حدی شدید می‌شد که خسارات در آق‌قلا و گمیشان به چند برابر افزایش می‌یافت به‌ویژه آنکه شدت بارش‌ها در شرق استان بیشتر هم بوده است. همچنین طرح‌های آبخیزداری، جاده رامیان به شاهرود از مسیر اولنگ را هم حفظ کرد».

خسارت به ۱۸ هزار کلنی زنبور عسل
اما سیل کلنی زنبورهای عسل را هم بی‌نصیب نگذاشت؛ آنطور که مدیر جهاد کشاورزی اسفراین اعلام کرده است، سیل نوروز در استان‌های مازندران و گلستان به ۱۸ هزار کلنی زنبور عسل این شهرستان که در شمال کشور مستقر بود، خسارت زده است. ۱۱هزار و ۵۰۰ کلنی زنبور عسل در این حادثه دچار خسارت ۱۰۰درصد شده‌اند و ۶ هزار و ۵۰۰ کلنی نیز بین ۲۰ تا ۵۰ درصد خسارت دیده‌اند.

جبران خسارات کشاورزی
چند روز پیش رئیس سازمان جهادکشاورزی گلستان اعلام کرد که سیل نوروز ۹۸ تاکنون ۱۹۵۰ میلیارد تومان به بخش کشاورزی گلستان خسارت وارد کرده است. بیش از ۱۰۰ هزار هکتار از اراضی شهرستان‌های کلاله، گنبدکاووس، مینودشت، آق‌قلا، گمیشان، بندرترکمن، کردکوی، گرگان و بندرگز ۱۰۰ درصد خسارت دیدند و ۵۴۰ هزار هکتار از اراضی این استان که زیر کشت پاییزه گندم، جو، سیب‌زمینی و چغندرقند قرار داشت، تحت‌تاثیر طغیان رودخانه‌های قره‌سو و گرگانرود قرار گرفت.

فردای اعلام این خبر، رئیس سازمان برنامه‌ و بودجه با صدور دو دستور تخصیص جداگانه به خزانه، مجوز پرداخت ۲۳۹۶.۵ میلیارد ریال به خسارت‌دیدگان بخش کشاورزی از سیل اخیر را در استان‌های گلستان و مازندران صادر کرد. البته این دستورات در پی مصوبه ۱۱ فروردین ۹۸ هیئت وزیران صادر شده که براساس آن بابت هر هکتار زراعت تا ۲ میلیون تومان، هر هکتار باغ تا ۵ میلیون تومان، هر واحد دامداری تا ۵ میلیون تومان، هر رأس دام سبک تا ۵۰۰ هزار تومان، هر رأس دام سنگین تا ۳ میلیون تومان، هر کلنی زنبور عسل تا ۱۰۰ هزار تومان و هر هکتار آبزی‌پروری تا ۵ میلیون تومان به خسارت‌دیدگان سیل اخیر در استان‌های گلستان و مازندران پرداخت خواهد شد. محمدباقر نوبخت اعلام کرد: «در این مرحله از تخصیص صادر شده سهم استان گلستان ۱۶۰۶.۵ میلیارد ریال و سهم مازندران ۷۹۰ میلیارد ریال خواهد بود».

خسارت ۲۳ میلیاردی شیلات
بنابه گفته‌ی سید‌جواد قدس علوی، مدیرکل شیلات گلستان خسارت سیل به شیلات هم ۲۳ میلیارد تومان اعلام شد. علوی دراین‌باره گفت: «این سیلاب خسارات قابل‌توجهی به امکانات زیربنایی، تاسیسات و محصولات شیلاتی در بخش‌های مختلف از جمله مزارع منفرد، منابع آبی و همچنین مزارع دومنظوره با استفاده از آب چاه‌های کشاورزی وارد کرده است. مبلغ خسارت سیل در مزارع بخش خصوصی در شهرستان‌های مختلف استان حدود ۲۳۰ میلیارد ریال برآورد شده است.




ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید