روزنامه شهروند/ متن پیش رو در شهروند منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

عباس عبدی| سیل اخیر یک واقعیت را نشان داد و این‌که بخش مهمی از دنبال‌کنندگان اخبار سیل لبه تیز انتقادات خود را متوجه دولت و به ‏معنای کلی‌تر حکومت و نهادهای مربوط کردند. برخی از پژوهش‌ها نشان داده است که بیش از نیمی از کانال‌های تلگرامی به ‏طور مستقیم از عملکرد دولت در بحران سیل انتقاد کرده‌اند و تنها ٥‌درصد آنان به بازتاب وعده‌های دولت در جریان سیل ‏پرداخته‌اند. همچنین بیش از ٧٠‌درصد کاربران چنین نقدهایی کرده‌اند. پرسش این است که چرا چنین شرایطی وجود دارد؟
در درجه نخست بخشی از این وضعیت غیرطبیعی نیست. در هر حال مردم و جامعه دنبال محملی هستند تا به تحلیل و چرایی ‏وضعیت خود بپردازند. به‌طور طبیعی دولت مهمترین هدف در راه تحقق این امر خواهد بود. ولی همه ماجرا این نیست. ‏عوامل دیگری نیز در تشدید این مسأله وجود دارند‎.


اول از همه عدم حضور تمام و کمال دولت در عرصه پاسخگویی و رسانه‌ای است. سیل اخیر موضوعی است که طبق مطالعات موجود ‏بالای ٩٥‌درصد مردم پیگیر اخبارش بوده‌اند، بنابراین شایسته بود که دولت حضوری لحظه‌ای و موثر در عرصه رسانه و پاسخگویی در پدیده سیل می‌داشت.

عامل دوم حجیم بودن حکومت در ایران است. حکومتی که همه کارها را در ذیل خود تعریف می‌کند، بسیار بزرگ و قدرتمند ‏خواهد شد، ولی به موازات بزرگتر بودن، نشانه خوبی برای هدف قرار گرفتن است. هرچه بزرگتر باشید، نشانه‌روی علیه ‏شما، راحت‌تر و کم‌خطاتر است‎.‎ در همین زمینه حذف نهادهای مردمی از مشارکت در امور مدنی مثل کمک و امدادرسانی‌های مشابه در زلزله و سیل و... نمونه ‏مناسب در تأیید این ادعا است. به میزانی که نهادهای مردمی برکنار از این امور باشند، دولت در انجام این وظیفه ناتوان خواهد ‏شد. در حقیقت انجام چنین اقداماتی به تنهایی از عهده هیچ دولتی برنمی‌آید و نیازمند نیروهای داوطلب و نیکوکار است‎. عامل مهم بعدی فقدان رسانه رسمی معتبر است. در همین داده‌های پژوهشی می‌بینیم؛ کانال‌هایی که تا حدی رسمی هستند، خیلی ‏کمتر از مردم و کاربران عادی علیه دولت نقد کرده‌اند. چرا؟ به دلیل این‌که آنان باید مسئولانه‌تر بنویسند. حال اگر چندین رسانه ‏معتبر رسمی داشتیم یا برنامه‌های صداوسیما نزد مردم معتبر بود، هیچ‌گاه مردم برای پیگیری اخبار سیل به صورت افراد ناشناخته در ‏فضای مجازی غرق نمی‌شدند که راحت‌ترین کار آنان حمله به دولت و حکومت باشد‎.‎ عامل دیگر فقدان اعتماد مردم به نهادهای عمومی است. هنگامی که اعتماد زایل شود کارهای خوب نیز بد ارزیابی خواهد شد و ‏کارهای بد، بدتر! بسیاری از این انتقادات درباره سیل به نوعی تلافی جامعه درباره انتقادات دیگر و به طول کلی کمبود اعتماد ‏است‎. با این حد از بدبینی انجام وظیفه به نسبت سخت خواهد شد، لذا پیشنهاد می‌شود دولت در کنار کمک به سیل‌زدگان بکوشد ‏ارتباط خود را با جامعه قوی‌تر کرده و به بازسازی اعتماد خود مشغول شود و حضور نهادهای مدنی و مردمی را برای مشارکت ‏به رسمیت بشناسد و اندازه خود را کوچک کند تا به راحتی هدف قرار نگیرد‎.‎





ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید