شرق/ متن پیش رو در شرق منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

زینب اسماعیلی| آسیاب به نوبت؛ این بار نوبت جان کری است که بابت ملاقات‌هایش با طرف ایرانی زیر ضرب برود. سازمان دیده‌بان قضائی آمریکا برای بررسی ارتباطات جان کری، یک سال پیش از وزارت‌ خارجه آمریکا خواسته بود اسناد و اطلاعاتی به این سازمان ارائه کند؛ اما این اتفاق رخ نداده و حالا پیرو این ماجرا، این سازمان از وزارت خارجه در رابطه با اقدامات جان کری شکایت کرده است. 

 
پیش از این، جواد ظریف، وزیر خارجه ایران، به واسطه ملاقات‌ها و رایزنی‌های دوجانبه با جان کری، از سوی تندروها در داخل ایران با انتقاداتی جدی مواجه شده بود. جان کری، وزیر خارجه سابق آمریکا، متهم است به همکاری با یک دولت خارجی بر سر نجات برجام.جان کری از کهنه‌سربازان ایالات متحده آمریکاست که در جنگ ویتنام حضور داشت، اما همان حضور موجب شد او سال‌ها بعد به منتقدان جنگ و پیروان دیپلماسی بپیوندد. خودش روز آخر مذاکرات هسته‌ای با ایران، وقتی مراسم اعلام توافق تمام شد، در جمع همکارانش به این خاطره پرداخته بود. وندی شرمن، معاون او، این خاطره را روایت کرده است: «در آخرین جلسه و روز پایانی از مذاکرات وین، با خارج‌شدن خبرنگاران از اتاق گفت‌وگو، قرار شد هرکدام از وزرای خارجه ۱+۵ برخاسته و بگویند این مذاکرات برای آنها چه معنایی داشته است. سخنان همه وزرای خارجه ازجمله جواد ظریف بسیار تأثیرگذار بود و آخر از همه نوبت به جان کری، وزیر خارجه آمریکا می‌رسد. جان کری با اشاره به حمله نظامی آمریکا به ویتنام در خلال جنگ جهانی دوم می‌گوید: من وقتی ۲۲ساله بودم به جنگ رفتم. بعد بغض می‌کند. همه حاضران در جلسه سکوت کرده بودند. جان کری با بغض در گلو ادامه می‌دهد: من به جنگ رفتم و همان موقع فهمیدم که نمی‌خواهم هرگز به جنگ دیگری بروم. حاضران در جلسه ازجمله هیئت ایرانی، با اشک در چشمان‌شان او را تشویق کردند». حالا جان کری به دلیل همین تلاش‌هایش در مظان اتهام است. جان کری متهم است در مدتی که از آغاز دولت ترامپ می‌گذرد، همچنان در تلاش بوده تا برجام را حفظ کند. برجام توافقی است که طی یک سال و نیم مذاکره هسته‌ای بین وزرای خارجه ایران و کشورهای 1+5 با حضور مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به دست آمد. بخش زیادی از زمان مذاکره، به صورت دوجانبه بین جواد ظریف و جان کری، وزرای خارجه ایران و آمریکا گذشت.با‌این‌حال دستیابی به توافق در شرایطی که زمان زیادی از عمر دولت اوباما باقی نمانده بود، توافق را در موقعیتی لرزان قرار داد. برجام همان‌گونه که در شعارهای انتخاباتی ترامپ آمده بود، در این دولت به مسلخ برده شد و بعد از چند نوبت تمدید کوتاه‌مدت لغو تحریم‌ها، بالاخره در اردیبهشت سال گذشته آمریکا از آن خارج شد. اروپایی‌ها، روسیه و چین به‌عنوان دیگر شرکای برجام، این اقدام را نپسندیدند و از‌این‌رو اعلام کردند توافق و همکاری با ایران را ادامه می‌دهند. همین ادامه حیات برجام برای بانیان آن کافی بود تا توافق را زنده نگه دارند. اگرچه حالا بانیان توافق هرکدام جایگاه جدیدی یافته بودند. با‌این‌حال جان کری به‌عنوان یک دموکرات فعال در حوزه دیپلماسی، تلاش توافق را هنوز زنده و سرپا نگه دارد. بروز و ظهور این تلاش، ملاقات‌های او در برخی کشورها با همتایان پیشینش به‌ویژه مقامات ایرانی و البته حضور و سخنرانی او در برخی نهادهای فعال دموکراسی بود.

تلاش برای حیات برجام
ملاقات‌های جان کری و وزیر خارجه و ایمیل‌هایشان همچنان در رسانه‌ها رصد می‌شد. در شهریور گذشته، جان کری در مصاحبه‌ای گفته بود در دو سال اخیر با مقام‌های ارشد ایرانی دیدارهایی داشته و در نروژ، مونیخ و چند نشست بین‌المللی دیگر با محمدجواد ظریف، وزیر خارجه ایران، ملاقات کرده است. او گفته در مجموع «سه، چهار بار» با ظریف دیدار کرده است. به گزارش بی‌بی‌سی، او گفته کارش مشاوره‌دادن به جواد ظریف برای مواجهه با سیاست خارجی دونالد ترامپ نبوده است، بلکه خواسته در دیدارهایش متوجه شود «ایران ممکن است چه کاری برای بهبود مناسبات منطقه انجام دهد؟ بحران یمن چطور حل می‌شود؟ برای صلح در سوریه چه کار خواهند کرد؟».کری گفته است از محمدجواد ظریف خواسته موضع جامعه جهانی درباره برنامه موشکی ایران و حمایتش از حزب‌الله را درک کند.او همچنین گفته بود «ایرانی‌ها آماده مذاکره هستند تا این مسائل را حل کنند، اما دولت دونالد ترامپ خط دیگری را دنبال می‌کند». بعدها در برخی اخبار ادعا شد جان کری در ملاقات‌هایش با ایرانی‌ها گفته تا 2020 دوام بیاورند و برجام را حفظ کنند، چون در انتخابات دموکرات‌ها، ریاست‌جمهوری را از جمهوری‌خواهان و ترامپ پس می‌گیرند. کری سال گذشته درباره توافق هسته‌ای با فرانک والتر اشتاین‌مایر، رئیس‌جمهور آلمان و امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، دیدار و به‌صورت تلفنی با فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، رایزنی کرد.

ملاقات‌های عصبانی‌کننده
شهریور بود که ماجرای ملاقات‌های کری و ظریف از سوی ترامپ و پمپئو نیز با واکنش جدی مواجه شد. ترامپ در توییتی مدعی شد «جان کری با رژیم بسیار متخاصم ایران جلسات غیرقانونی داشته است که تنها می‌تواند کارهای بزرگی را به ضرر مردم آمریکا انجام دهد. او به آنها گفت منتظر پایان دولت ترامپ باشند». رئیس‌جمهوری آمریکا که پیش‌تر از جان کری به‌عنوان عامل اصلی «توافق بد ایران» یاد کرده بود، در ادامه توییت خود نوشت:‌ «آیا او (کری) در قانون شفاف‌سازی ارتباط با نمایندگان خارجی ثبت نام کرده است؟ ».

اشاره ترامپ به قانونی است که سال ۱۹۳۸ در آمریکا تصویب شد و براساس آن، لازم است دولتمردان و سیاست‌مداران آمریکایی که برای پیشبرد و حفظ منافع دولت‌های خارجی در ایالات متحده فعالیت می‌کنند، ارتباط و همچنین کمک‌های دریافتی از این دولت‌ها را در مراجع رسمی در وزارت دادگستری ثبت کنند. هدف از ثبت این اطلاعات که در دسترس عموم قرار می‌گیرد، ایجاد شفافیت درباره انگیزه احتمالی این افراد در فعالیت‌ها و اقدامات سیاسی در زمینه پیشبرد منافع دولت‌های خارجی است. آقای کری هنوز دراین‌باره توضیحی نداده است. پیرو عصبانیت ترامپ، مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا نیز به این ملاقات‌ها واکنش نشان داد. آنها در حال اتهام‌زنی به جان کری برای ارتباط با مقام‌های دولت‌های خارجی بودند. اتهامی که از سوی یک سخنگوی جان کری با واکنش مواجه شد: «بیاید، به‌جای منحرف‌کردن افکار، درباره واقعیت‌ها حرف بزنیم، نه واقعیت‌های جایگزین (ساختگی)، وزیر خارجه [سابق] کری با همتایان سابقش از تمام کشورها در تماس است، مانند همه وزرای سابق پیش از خودش. او حتی در یک تماس تلفنی طولانی با وزیر خارجه (فعلی) پمپئو مفصل و با جزئیات کامل فهمش از دیدار با طرف ایرانی را با او در میان گذاشت. هیچ‌چیزی از دولت ترامپ مخفی نگه داشته نشده. آقای کری مانند متحدان آمریکا، معتقد است پایبندی ایران به تعهداتی که براساس برجام داده باید ادامه یابد. توافقی که سال‌ها برای رسیدن به آن مذاکره شده. آنچه او (کری) برایش تلاش می‌کرد کاملا با سیاست آمریکا در آن زمان همخوانی دارد. این دیدارها با همتایان خارجی هیچ ‌چیز عجیبی نیست، چه برسد به اینکه غلط و برخلاف رویه و بی‌سابقه باشد. وزیر سابق خارجه هنری کیسینجر دهه‌هاست همین دیدارها را با همتایان چینی و روسی خود داشته. آنچه بی‌سابقه و خلاف اصول است، ربودن تریبون وزارت خارجه برای بازی‌های سیاسی‌ است». ند پرایس، از مشاوران ارشد سابق دولت آقای اوباما هم ضمن تأکید بر مطلع‌بودن وزارت خارجه فعلی از گفت‌وگوهای کری با وزیر خارجه ایران، گفته: «چطور وقتی سناتور کاتن برای آیت‌الله خامنه‌ای نامه نوشت، آقای پمپئو چیزی نگفت. یا وقتی ‌که جان بینر، رئیس سابق مجلس نمایندگان از یک رهبر خارجی (بنیامین نتانیاهو) دعوت کرد که برای متوقف‌کردن مذاکرات و توافق هسته‌ای به کنگره برود و در حضور همه نمایندگان سخنرانی کند، کسی چیزی نگفت».




ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید