اعتماد/ متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

با وجود آنکه شاهد بودیم، قیمت دلار و همچنین دیگر کالاها در سال گذشته افزایش یافت، قیمت بنزین ثابت مانده است و بنا بر ادبیات اقتصادی، قیمت نسبی آن کاهش یافت. به همین دلیل، دو اتفاق در حوزه مصرف بنزین پیش آمده است. اول آنکه مردم مشاهده می‌کنند که سفر با خودروی شخصی ارزان‌تر از سفر با خودروهای عمومی است و در نتیجه به نوعی از حمل و نقل درون‌شهری سوق پیدا می‌کنند که به مصرف بیشتر بنزین در داخل می‌انجامد. با کاهش قیمت این محصول نسبت به قیمت همین بنزین در کشورهای همسایه، خروج بنزین از کشور نیز صرفه اقتصادی پیدا کرده و به همین خاطر، انگیزه‌های قاچاقچیان برای خروج بنزین از کشور سبب شده است که ...

بنزین در روز نزدیک به ده میلیون لیتر قاچاق شود، اما از آنجا که واقعا نمی‌توانیم مصرف روزانه کشور را از قاچاق تفکیک کنیم، باید از عبارت افزایش مصرف کل بنزین در کشور صحبت ‌کنیم. مهم‌ترین دلیل افزایش مصرف کل نیز قیمت پایین این محصول است که حتی از آب نیز ارزان‌تر شده و به نظر می‌رسد راه‌حل اصولی در این زمینه افزایش قیمت آن است؛ موضوعی که رخ دادن آن با توجه به نگرانی بابت تورم و همچنین اعتراض مردم نسبت به این قضیه دور از ذهن است. نتیجه آنکه دولت هم به سمت سهمیه‌بندی روی آورده است. با توجه به تجربه پیشین کشور از نظام سهمیه‌بندی بنزین، قابل انتظار است که مصرف‌کنندگانی پیدا شوند که تقاضای بیشتری داشته باشند و در نتیجه بازار سیاه بنزین در کشور نیز شکل می‌گیرد. از سوی دیگر، این نظام سهمیه‌ای موجود ناعادلانه نیز هست، زیرا نزدیک به 45 درصد خانواده‌های کشور خودرو و موتورسیکلت ندارند و از این یارانه و سهمیه‌ها بهره‌ای نمی‌برند.

در مقابل این پیشنهاد، از سمت مرکز پژوهش‌ها طرحی ارایه شد که به سهمیه بنزین برای هر فرد تاکید داشت تا در آن با ایجاد شدن بازار ثانویه بنزین، قیمت نیز تعیین شود. این پیشنهاد از بعضی جهات هنوز ابهاماتی دارد و اگر قرار باشد اجرایی شود، باید نگرانی‌ها را برطرف کند و شاید به چند ماه زمان نیز احتیاج داشته باشد تا زیرساخت آن طراحی شود. اما با توجه به لزوم آنکه دولت راه دیگری پیش‌رو ندارد و باید سریع‌تر از وضعیت فعلی خارج شود، دست به انتخاب سهمیه‌بندی برای خودروها خواهد زد. در حقیقت دولت در اینجا بین بد و بدتر انتخاب کرده است. در این میان بی‌گمان اصلاح نظام قیمت‌گذاری بنزین که بر مبنای قیمت شناور و بر اساس فرمولی با توجه به قیمت جهانی محصولی مثل نفت تعیین شود یک رویکرد اساسی است. همان‌گونه که در تمامی دنیا قیمت بنزین به صورت روزانه و هفتگی تغییر می‌کند، این امر نیز در کشور ما باید رخ دهد. اما باید بپذیریم که زمینه اجتماعی چنین اتفاقی در فضایی رخ خواهد داد که ثبات در اقتصاد حاکم باشد.
*امین جعفرزاده


ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید