اعتماد/ متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

مجید تفرشی| چنان‌که از ابتدا هم قابل پیش‌بینی بود، بریتانیای در آستانه جدایی از اتحادیه اروپا در برابر فشارهای امریکای ترامپ‌زده تاب نیاورد و با برکناری استعفاگونه سفیر لندن در واشنگتن، غائله ظاهرا و دست‌کم موقتا، فیصله یافت.

بسیاری بر اساس روایت غالب رسانه‌ای آغاز ماجرای اخیر بین دو کشور را از روز یکشنبه و افشای چند ‌ایمیل محرمانه «کیم داروک» سفیر بریتانیا در امریکا می‌دانند. در این مکاتبات درز کرده، داروک به صراحت دونالد ترامپ و دولت او را بی‌منطق، ناکارآمد، متزلزل و غیرقابل اعتماد خطاب کرده بود.

ترامپ هم در یک رشته واکنش شفاهی و کتبی متوالی طی روزهای اخیر، بیشترین اهانت‌ها و حملات را نثار داروک، وزارت خارجه و شخص ترزا می، نخست‌وزیر موقت فعلی بریتانیا کرد و به صراحت گفت که دیگر حاضر به همکاری با سفیر فعلی آن کشور نخواهد بود.

اغلب گمان می‌کنند که این حادثه، امری ناگهانی و بدون سابقه قبلی است. حال آنکه ماجرای اختلاف سفیر بریتانیا و رییس‌جمهور امریکا سابقه‌ای نسبتا طولانی داشته و به آغاز ریاست‌جمهوری ترامپ برمی‌گردد. زمانی که در آغاز دوران ریاست‌جمهوری ترامپ، نایجل فاراژ، پیشاهنگ حرکت خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا و چهره نامحبوب طبقه فرهیخته و فرهنگی کشورش در واشنگتن به دیدار رییس‌جمهور همفکر خودش رفت.

پس از این دیدار بود که ترامپ در اظهارنظری عجیب و نامتعارف از نخست‌وزیر بریتانیا خواست که فاراژ را به سفارت واشنگتن انتخاب کند. این اظهارنظر طبعا با مخالفت و اعتراض دولت ترزا می ‌و حتی استهزای افکار عمومی بریتانیا مواجه شد ولی آغاز نوعی ناخشنودی و زخم نهفته بین سفیر و رییس‌جمهور شد. بدیهی است که وقتی رییس‌جمهور امریکا برخلاف همه موازین دیپلماتیک، خواهان رهبر اروپاستیزی در بریتانیا به جای سفیری که سابقه نمایندگی کشورش را در اتحادیه اروپا داشته، جای چندانی برای مماشات و مصالحه باقی نمی‌ماند.

سر کیم داروک 65 ساله، چهره کوچک و ناشناخته‌ای در هرم قدرت دستگاه دیپلماتیک حکومتی بریتانیا نیست. او 43 سال است که در وزارت خارجه بریتانیا قبل از ماموریت واشنگتن، حدود 8 سال، از جولای 2007 تا ژانویه 2015، رییس هیات نمایندگی بریتانیا در اتحادیه اروپا بود و از ژانویه 2012 تا سپتامبر 2015 در سمت مهم مشاور امنیت ملی کشورش خدمت کرده است. سمتی که بعد از او نصیب یک دیپلمات با تجربه و ارشد دیگر (مارک لایال گرانت) شد.

جالب آن است که قبل از ماموریت داروک در واشنگتن، سفیر بریتانیا در امریکا سر پیتر وستماکوت بود که نخستین ماموریت دیپلماتیک خود را در اواسط دهه 1970 میلادی از ایران شروع کرده بود و همسری ایرانی دارد.

زمانی که داروک به ماموریت واشنگتن برگزیده شد، باور جدی در لندن این بود که اولا بریتانیا در اتحادیه اروپا باقی خواهد ماند ثانیا، ترامپ در انتخابات ریاست‌جمهوری امریکا بازنده خواهد شد. شاید این از بدشانسی داروک بود که ناخواسته و ناگزیر آخرین ماموریت زندگی دیپلماتیک خود را در دوران یک رییس‌جمهور نامتعارف و ناآشنا و بی‌اعتنا به پروتکل‌های سیاسی و دیپلماتیک سپری کند.

از روز یکشنبه که مکاتبات محرمانه داروک با وزارت خارجه افشا شد، از یک سو از سوی دولت و وزارت خارجه بریتانیا سعی شد تا اظهارات او و واکنش‌های بیمارگونه ترامپ تحت‌الشعاع ردیابی نحوه درز کردن این مکاتبات و پیگیری‌های قضایی و امنیتی برای یافتن عوامل آن قرار گیرد. اصرار بر این ردیابی البته خود دردسر دیگری را مطرح کرد که ممکن است ماجرا، سناریویی امریکایی برای به دام انداختن و سرنگونی آقای سفیر باشد.

در روزهای اخیر، دو گزینه محتمل برای حل و فصل جنجال دیپلماتیک بین لندن و مهم‌ترین متحد خود مطرح بود. نخست برکناری داروک، که برخلاف اصرار نومحافظه‌کاران و اروپاستیزان، از ابتدا و محکم مورد مخالفت دولت، رسانه‌ها و افکار عمومی قرار گرفت و دوم خویشتنداری 6 ماهه تا پایان سال میلادی و پایان ماموریت و بازنشستگی داروک.

نخست به نظر می‎رسید که راهکار دوم مورد نظر دولت و خود سفیر باشد. ولی اکنون با برکناری استعفاگونه مشخص شده که دولت بریتانیا برخلاف رجزخوانی‌های اولیه و تلاش برای مدیریت بحران، ضعیف‌تر از آن است که حتی بتواند 6 ماه در برابر منویات ترامپ و هیات حاکمه امریکا مقاومت کند. در واقع وقتی که سه‌شنبه شب در مناظره تلویزیونی، از زبان بوریس جانسون، بخت اصلی کسب مقام نخست‌وزیری بریتانیا شنید که در صورت پیروزی قول برکناری سفیر را نخواهد داد، معلوم شد که عملا چه جانسون و چه جرمی هانت در این رقابت پیروز شوند، قرار است داروک برای اثبات خوش خدمتی به ترامپ ذبح شود. رسانه‌های غربی از این اظهارنظر به عنوان «انداختن داروک زیر چرخ‌های اتوبوس» یاد کردند.

باروک در استعفای خود ادامه کارش را ماموریتی ناممکن خواند. هر چند خانم می‌ از این استعفا اظهار تاسف کرد ولی حتما او و دیگر محافظه‌کاران حاکم در بریتانیا با رد کردن یک بحران دیگر ترامپ ساخته، شب راحتی را سپری خواهند کرد.

به نظر می‌رسد، کوتاهی دولت بریتانیا در حمایت از سفیر خود در واشنگتن، تبعات جدی در موقعیت بین‌المللی لندن و آینده مناسبات با امریکا و حتی دیگر کشورها داشته و موجب کاهش جدی آبرو و اعتبار دستگاه دیپلماتیک بریتانیا تحت حکومت محافظه‌کاران خواهد شد.

حکایت استعفا/ برکناری داروک، نشانه دیگری از تداوم افول تدریجی گستره و عمق اقتدار بریتانیا در عرصه بین‌المللی و دامنه فاجعه‌ای است که ترامپ و ترامپیسم نه تنها برای دشمنان و رقبای خود، که حتی برای مهم‌ترین متحد جهانی و فراآتلانتیکی خود رقم زده است.




ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید