روزنامه سازندگی/ متن پیش رو در سازندگی منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

بر اساس آخرین آمار ارائه شده حدود ۶۰ درصد از متقاضیان کنکور ۹۸ درس‌خوانده‌ی رشته‎ی تجربی هستند

مریم لطفی| کمر تابستان شکسته و حالا این روزها بازار انتخاب رشته و حرف و حدیث دانشگاه داغ است. داغِ داغ مانند همین روزهای کشیده و تب‌دار. خیلی از جوان‌ها در تب و تاب قبولی در دانشگاه به‌سر می‌برند و خیلی از خانواده‌ها در گیر‌و‌دار انتخاب رشته‌ی فرزندان‌شان‌اند. گرچه به قول برخی از مسئولان امسال به نسبت سال‌های قبل ماجرا کمی متفاوت‌ شده، رویای قبولی در رشته‌های پزشکی، دندان‌پزشکی و داروسازی بیشتر از سال‌های گذشته جولان داده و امسال حدود ۶۰ درصد از داوطلبان دانشگاه‌ها، از متقاضیان رشته‌های تجربی‌ بودند. موضوعی که برخی از مسئولان را نگران کرده اما به قول برخی از کارشناسان آموزشی با توجه به فضای کلی آموزشی در ایران، نه‌تنها عجیب نیست، که حتی عاقلانه است!

غول کنکور که همیشه بوده و هست. خیلی بزرگتر و جان‌دارتر از اینکه خیلی از دانش‌آموزان پیش از نزدیک شدن به آن تصورش کنند. اما چند سالی‌ست که اتفاق دیگری هم افتاده است. همان ماجرای پذیرش در دانشگاه‌ها با توجه به سوابق تحصیلی. ماجرا از این قرار است که برخی دانشگاه‌‎‌ها و موسسات آموزش عالی بدون کنکور و صرفا بر اساس سوابق تحصیلی دانشجو می‌پذیرند. اما امسال این موضوع تفاوتی با سال‌های گذشته داشت؛ امسال برای اولین‌بار متقاضیان این نوع ثبت‌نام توانستند به سایت دانشگاه‌ها مراجعه و ثبت‌نام کنند. ماجرایی که البته آنطور که دیروز منصور غلامی، وزیر علوم اعلام کرد، با استقبال چندانی مواجه نشد. او در این‌باره به ایسنا گفت: «ما سال‌های قبل نیز پذیرش بدون آزمون و بر اساس سوابق تحصیلی در دانشگاه‌ها را داشتیم اما امسال اولین سالی بود که توصیه کردیم داوطلبان به سایت دانشگاه‌ها مراجعه و از این طریق نسبت به ثبت‌نام بدون آزمون اقدام کنند. به نظر می‌رسد چون این برنامه اولین‌بار اجرا می‌شد و تجربه خوبی در این زمینه وجود نداشت تعداد زیادی از داوطلبان در این شیوه پذیرش ثبت‌نام نکردند».

بیش از نیمی از داوطلبان؛ از رشته تجربی‌
کنکور امسال حواشی دیگری هم داشت؛ آن هم افزایش چشمگیر متقاضیان رشته‌های علوم تجربی به نسبت سایر رشته‌ها بود. همین چند روز پیش بود که رئیس کل سازمان نظام پزشکی در نشست خبری خود از افزایش دو برابری ظرفیت‌های پزشکی خبر داد. موضوعی که خود او نیز به نوعی منتقد او بود. ماجرایی که ابراهیم خدایی، رییس سازمان سنجش آموزش کشور هم نسبت به آن گلایه کرده و به ایسنا گفته: «اگر این موضوع از سوی مجموعه دولت مطرح می‌شد ما باید ورود پیدا کرده و در خصوص آن توضیح می‌دادیم، اما آنچه که مسلم است این است که کسانی که این طرح را مطرح نموده‌اند خارج از زیرمجموعه دولت بوده و یک‌سری استدلال‌هایی نظیر نسبت پایین پزشکان ایران در آسیا و آمار کم پزشکان در مقایسه با استانداردهای جهانی را بیان کرده‌اند. آنچه امروزه در گروه علوم تجربی اتفاق می‌افتد ترکیبی از عوامل اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در این گروه آزمایشی است. یعنی اینکه اولا داوطلبان قبل از دوره دیپلم به سمت گروه تجربی گرایش دارند و صرفا با هدف تحصیل در سه رشته پزشکی، دندان‌پزشکی و داروسازی گروه آزمایشی علوم تجربی را انتخاب می‌کنند که یقینا این هدف به دلیل مسائل اجتماعی و اقتصادی نظیر ارتقای منزلت اجتماعی و تضمین شغل و درآمد اتفاق می‌افتد».

نکته‌ی دیگر در رابطه با افزایش تقاضا در رشته‌ی تجربی را مصطفی آذرکیش، مدیرکل دفتر آموزش‌های کاردانش وزارت آموزش و پرورش در برنامه تلویزیونی پرسشگر که با موضوع چالش‌های آموزش‌های مهارتی به روی آنتن رفت، مطرح کرد؛ آوای خوش اشتغال در رشته‌های پزشکی که گرچه به گوش می‌رسد، اما لزوما با واقعیت منطبق نیست. او در این‌باره گفت: «۲۸.۴۲ درصد دانش‌آموز رشته تجربی داریم، چطور می‌شود که بیشتر از ۶۰ درصد داوطلبان کنکور رشته تجربی‌اند؟ یک علت سیگنال‌هایی است که برای اشتغال در رشته‌های پزشکی می‌رسد، البته آموزش و پرورش در حال کنترل ورود دانش‌آموزان به رشته تجربی است. مولفه‌های تاثیرگذار دیگری داریم. به عنوان مثال غول کنکور یکی از مشکلات بزرگ ماست». جالب اینکه با توجه به آمار منتشر شده، امسال شرکت‌کنندگان رشته‌ی تجربی حدودا چهار برابر رشته‌ی ریاضی و بیش از دو برابر رشته‌ی انسانی بودند. ضمن اینکه متقاضیان رشته‌ی تجربی، ۵۷ درصد از کل داوطلبان کنکور سراسری ۹۸ را به خود اختصاص داده بودند؛ ۶۳۷۰۹۴ نفر از ۱۱۱۸۷۹۳ داوطلب.




خلاء‭ ‬آگاهی‌بخشی‭ ‬داریم
برخلاف مسئولان، برخی از کارشناسان آموزشی وضعیت کنونی متقاضیان دانشگاه را متناسب با شرایط اجتماعی و آموزشی در کشور ارزیابی می‌کنند. البته این ارزیابی به معنای تایید و بدون اشکال بودن آن نیست اما آن را رویدادی عجیب که سنخیتی با اصول آموزشی ایران نداشته باشد هم نمی‌دانند!

یکی از آنها علیرضا رحیمی، دکترای تعلیم و تربیت و کارشناس آموزشی است که چند فرضیه را در رابطه با علل کم‌اقبالی ثبت نام در دانشگاه‌ها براساس سوابق تحصیلی مطرح کرده و به «سازندگی» می‎گوید: «در کل به دلیل مشکلات اجتماعی، روی‌آوری به آموزش عالی تا حدی دارد فروکش می‌کند، تقاضا برای دانشگاه هم مانند هر سیستم اقتصادی تابع یکسری شرایط و قوانین است. شما اگر چوب حراج به یک چیز خیلی خوب هم بزنید، دیگران فکر می‌کنند که عیب و ایرادی دارد. نکته‌ی دیگر اینکه افرادی که می‌خواهند با این شرایط ثبت‌نام کنند، حواسشان به دانشگاه‌های مورد نظر هست. الان خیلی از دانشگاه‌های بزرگ هم چندان اعتبار علمی ندارند، چه رسد به برخی از دانشگاه‌های آزاد یا پیام نور و علمی‌کاربردی که گاهی حتی استاد هم ندارند. ضمن اینکه اغلب این دانشگاه‌ها پولی هستند و خیلی‌ها تلاششان بر این است که بدون پرداخت شهریه درس بخوانند و اگر هم بخواهند شهریه پرداخت کنند ترجیح می‌دهند به دانشگاهی غیرانتفاعی یا پردیس‌ها بروند. به هرحال ترجیحات آدم‌ها در سیستم عرضه و تقاضای موجود می‌تواند بازار را به تعادل برساند؛ به نظر من الان این تعادل برقرار شده و در حالت معقولی قرار دارد».

او همچنین در رابطه با تاثیر پذیرش براساس سوابق تحصیلی بر کنکور می‌گوید: «کنکور ماجرایی چندجانبه است و نمی‌شود به راحتی آن را جابه‌جا کرده یا از اهمیتش کم کرد. هر چیزی که در این مملکت زیادی متمرکز شود همه چیز را خراب می‌کند. نظام متمرکز نظام غلطی است. سال‌هاست نظام متمرکز مارکسیستی از بین رفته و ما هم مدعی هستیم که خودمان چنین چیزی را برچیدیم. در حالی که الان ما هم داریم شبیه به همان سیستم عمل می‌کنیم و این درست نیست». رحیمی به موضوع زیاد بودن داوطلبان رشته‌ی تجربی در کنکور و نگرانی مسئولان از بازار کار آینده هم اشاره می‌‎کند: «تابه حال در کشور ما در رابطه با ارتباط میان بازار کار و آموزش هیچ وقت کار ارزنده‌ای انجام نشده است. در واقع ما برنامه‌ریزی آموزشی به این معنا در ایران نداریم. این نگرانی‌ها هم نگرانی‌های دفعی است. در همه جای دنیا متقاضیان رشته‌های علوم پایه کمتر است. کسانی که در رشته‌های علوم پایه درس می‌خوانند هم آدم‌های خاصی هستند. در کشور ما خیلی‌ها رشته‌ی تحصیلی‌شان را از روی علاقه انتخاب نمی‌کنند و مجبورند به زور رشته‎ای را انتخاب کنند که این موضوع دیگر عجیب نیست! مثلا بچه‌ی من که برای قبولی در دانشگاه ۵۰ رشته را انتخاب می‌کند، همه‌ی این رشته‌ها را دوست ندارد».

او در توضیحات بیشتری می‌گوید: «تعداد دانش‌‌آموزان زیاد است. خیلی‌ها دوست ندارند بروند رشته‌ی علوم انسانی. چون این رشته در مدارس به قدری خفیف شده که خیلی‌ها جرئت نمی‎‌کنند بروند سمت آن. خیلی‌ها به سمت رشته‎ی ریاضی گرایش پیدا می‌کنند اما توانایی آن را ندارند و در نهایت رشته‎ی تجربی را انتخاب می‌کنند. در رشته‌ی تجربی هم چند رشته‌ است که اغلب دانش‌آموزان آن را دوست دارند؛ پزشکی و دندان‌پزشکی و داروسازی و ... بقیه‌ی رشته‌ها می‌‎شود همان رشته‌های زورکی که خیلی‌ها انتخاب می‌کنند».

این کارشناس آموزش بر نقش آگاهی‌بخشی سیستم‌های آموزشی هم تاکید می‎کند: «باید به مردم آگاهی دهیم. اما چه کسی باید این کار را کند؟ به صدا و سیما که نمی‌شود امیدی داشت چون خودش خیلی وقت‌ها نقشی مخرب دارد. یا باید سراغ کانال‌های تلگرامی رفت که آن‌ها هم به فضایی کاسب‌کارانه تبدیل شده‌اند. متاسفانه در ایران کسی براساس بینش منطقی و مطالعات علمی آگاهی‌بخشی نمی‌کند. دانش‌آموزان هم گرفتار این سیاست‌گذاری‌های غلط می‌شوند و از این شاخه به آن شاخه می‌پرند. البته این میان رفتار آنها کاملا عقلانی است و در برابر سیاست‌های غیرعقلانی، می‌شود گفت که موضعی کاملا عقلانی را در پیش گرفته‌اند».






ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید