شرق/ « امام حسین(ع) در قدیمی‌ترین تقویم ملی* » عنوان سرمقاله روزنامه شرق به قلم احمد مسجد‌جامعی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:

بنابر روایتی هزار سال پیش در چنین سالی ابوریحان بیرونی در غزنین -در افغانستان امروز- دار فانی را وداع گفت. او عالمی پرکار و منحصربه‌فرد بود که بر علوم و فنون زمانه تأثیر ماندگاری گذاشت و آثار زیادی بر جای نهاد. تولد او در خیوه کنونی -خوارزم- که به گفته او شاخه‌ای از درخت پارس بود، اتفاق افتاد. یکی از معروف‌ترین آثار او تحقیق ماللهند بدون تردید یکی از مهم‌ترین آثار جهانی در شناخت هند قدیم از حیث اندیشه‌ها، فلسفه‌ها، ادیان و مذاهب است. شیوه ابوریحان در تحقیق و پژوهش و دقت نظر او در انتقال نتیجه، الگویی از شیوه استوار کهن در مطالعات پیشینیان است. او در آغاز همین کتاب در مبحثی به شیوه تحقیق پرداخته و به این نکته که نمی‌توان به روایت به‌صورت صرف تکیه کرد، اشاره کرده است. اطلاعات دانشمندان درباره هند تا پیش از ابوریحان و حتی بعد از او براساس روایات تجار و مسافران بود و آن‌هم در ردیف عجایب و غرایب قرار می‌گرفت و شماری البته داستان و حکایت و قصه از قبیل هزار‌ویک‌شب و کلیله‌ودمنه به همراه داشت. درواقع ابوریحان نخستین کسی است که پا پیش نهاد، خود به هند رفت و از نزدیک شاهد آداب‌ورسوم و فلسفه زندگی در هند شد و آن را به بهترین نحو نوشت. چندان‌که در خود هند هم کتاب او از مهم‌ترین اسناد برای شناخت تاریخ و فرهنگ هند به شمار می‌رود.یکی دیگر از آثار ابوریحان بیرونی که حاکی از اطلاعات وسیع او در شناخت تقویم و تاریخ و گاه‌شماری نزد ملل مختلف دنیاست، آثارالباقیه است که در آن به شیوه خود بر منابع اصلی رجوع کرده و در میان مورخان کهن با توجه به احتمالا منابع غربی نامی از سلسله هخامنش و کوروش آورده است.در فصل مهمی از این کتاب ابوریحان به ایام مشهور در تقویم‌های مسیحی، یهودی و اسلامی پرداخته است که برای شناخت عقیده خود او نیز مفید است؛ به‌ویژه ازاین‌جهت که او به‌عنوان فردی عالم، ورای اختلافات مذهبی بود و سعی می‌کرد ازهرجهت جانب انصاف نگاه دارد. آن‌قدر علاقه ابوریحان به شخصیت‌های بزرگی مانند علی «امیرالمؤمنین» و حسین «سیدالشهدا» در این فصل برجسته است که برخی نسخه‌ها دستخوش تصرفاتی شده و کاتبانی سعی کرده‌اند دیگرانی را هم وارد این عرصه کنند و احیانا مطالبی به آن بیفزایند و بالاخره آن را به نفع عقیده خود تغییر دهند. بااین‌همه هنوز هم عقیده ابوریحان درباره شخصیت‌ها، آداب‌ورسوم و پیروان اهل‌بیت بسیار برجسته و قابل‌ملاحظه است. در این بخش آنچه برجسته می‌نماید، در واقع دو شخصیت است. نخست علی امیرالمؤمنین و دیگری حسین سیدالشهدا و بعد فاطمه زهرا و از میان اهل‌بیت حضرت رضا علیه‌السلام.‌شاید اگر ابوریحان می‌خواست تعلقات مذهبی خود را آشکار کند، بهتر از این نمی‌شد. به‌ویژه که در ذیل ماه شوال از واقعه مباهله سخن گفته است. از یاد نبریم که ابوریحان در عهد چه سلسله‌ای و چه فرمانروایی می‌زیست. سلطان محمود غزنوی، کسی که مشروعیت خود را به خلافت بغداد منسوب می‌کرد و به قول بیهقی می‌گفت: «از بهر عباسیان انگشت در جهان کرده‌ام و قرمطی می‌جویم» و منظور او از قرمطی نه لزوما اسماعیلی‌مذهب بلکه هر شیعه‌ای بود و در این راه از کشتن و شکنجه‌کردن و کتاب و کتابخانه سوزاندن پرهیز نداشت. چنان‌که در 430 قمری وقتی ری را از دست آل‌بویه بیرون آورد، کتاب‌های علمی را به‌عنوان آثار ضاله به آتش کشید. البته از کسی که به قول بیهقی رطل رطل جام‌های شراب سر می‌کشید، بیش از این هم انتظار نیست. در این تقویم علمی ابوریحان که البته قصد مذهبی و دینی نداشته و روزهای مهم هر آیینی از مجوس، یهود و نصارا را می‌گوید، شاید هیچ شخصیتی به اندازه سیدالشهدا دیده نمی‌شود؛ او فقط واقعه را ثبت نکرده بلکه وصفی به دست داده است. ابوریحان در اشاره به حوادث کربلا می‌گوید جنایاتی که اموی‌ها در این واقعه مرتکب شدند، از کشتن و به‌دارکشیدن و در زیر سم اسب انداختن و به‌آتش‌کشیدن به این نحو، هیچ‌جا دیده نشده و در طی آن می‌گوید روز عاشورا زهاد شیعه نماز می‌گزارند و در بغداد و دیگر شهرها اقامه عزا می‌کنند و در آن روز از نوکردن اثاث و ظروف پرهیز دارند.
به تعبیر عمیق او به زیارت «تربت مسعوده» در کربلا می‌روند، بعد در ادامه آن سه بیت از قدیمی‌ترین مرثیه برای سیدالشهدا را نقل کرده که گوینده آن دختر عقیل ابن ابیطالب بوده است.
در ماه صفر اشاره می‌کند که روز اول در این ماه سر سیدالشهدا در دمشق در برابر یزید قرار گرفت و او با چوب‌دستی به دندان امام می‌زد و شعر معروفی را که یزید در انتقام از «بنی احمد» خواند نقل کرده است و در این ماه زیارت اربعین هست و اینکه خاندان سیدالشهدا پس از بازگشت از شام به زیارت حسین سیدالشهدا در کربلا رفتند.در بیست صفر سر امام حسین را به پیکر مطهر آن حضرت ضمیمه کردند. در سیزده ربیع‌الاول آغاز قیام مختار برای انتقام از قاتلان امام حسین در کوفه بود. در ماه شعبان روز سوم ولادت امام حسین را می‌آورد و در چهار شوال مباهله و اینکه پیامبر حسن و حسین را در مقام ابناء خود و فاطمه را در مقام نساء خود و علی بن ابیطالب را در مقام قرین خود در برابر مسیحیان نجران حاضر کرد. ‌به‌این‌ترتیب آن‌طور که ملاحظه می‌شود، ابوریحان در ثبت این تقویم به هیچ‌یک از شخصیت‌های دیگر به‌اندازه امام حسین اهمیت نداده است. حیف است که هزارمین سال درگذشت این عالم برجسته ایرانی تا این حد در سکوت برگزار شود. یاد پیشینیان به خیر که در تقویم ملی نام این تقویم‌نگار برجسته را ثبت کردند.

* این مطلب همزمان در سایت «سخن‌ما» نیز منتشر شده است



ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید

فناورد
فناورد آگهی