فرارو/ متن پیش رو در فرارو منتشر شده و انتشار آن به معنی تایید تمام یا بخشی از آن نیست

افزایش قیمت و سهیمه بندی بنزین با مخالفت‌هایی همراه بوده است. هرچند دولت اعلام کرده است تمام در آمد حاصل از این طرح به مردم پرداخت می‌شود، اما با توجه به تجربه تاریخی از افزایش قیمت سوخت به نظر می‌رسد مردم افزایش قیمت‌ سایر کالاها و خدمات را حتمی می‌دانند. اما دولت برای کاهش فشار این طرح بر مردم چه سیاست‌های تکمیلی می‌تواند انجام دهد؟

بامداد جمعه ۲۴ آبان قیمت بنزین سهمیه‌ای (۶۰ لیتر در ماه برای خودرو‌های شخصی) از ۱۰۰۰ به ۱۵۰۰ تومان افزایش یافت و بنزین آزاد نیز ۳۰۰۰ تومان قیمت‌گذاری شد. دولت اعلام کرده است منابع حاصل از آن را که حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان برآورد کرده بین ۱۸ تا ۱۹ میلیون خانوار هدف توزیع خواهد کرد.

همچنین قرار است به تاکسی‌ها و تاکسی‌های اینترنتی سهیمه داده شود. عضو هیأت عامل سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای در این زمینه گفت: «سهمیه سواری‌های کرایه عمومی بین شهری با پلاک «ع» ماهانه ۷۵۰ لیتر برای ناوگان تک‌سوز و ۴۵۰ لیتر برای ناوگان دوگانه سوز اختصاص یافت.» به گفته مهران قربانی «سهمیه شش روز باقیمانده آبان‌ماه و همچنین آذرماه این ناوگان تا ابتدای آذرماه امسال در کارت سوخت آن‌ها شارژ می‌شود.»

هرچند این اقدامات برای کاهش فشار این طرح به مردم در نظر گرفته شده است، ولی بر خی کارشناسان معتقدند تجربه تاریخی مردم نشان می‌دهد افزایش قیمت سوخت تاثیر خود را بر سایر قیمت‌ها می‌گذارد و این هزینه بسیار بیش از سود حاصل از دریافت یارانه خواهد بود.

مبلغ واریزی در طرح حمایتی دولت برای خانوار‌های تک نفره ۵۵ هزار تومان، دو نفره ۱۰۳ هزار تومان، سه نفره ۱۳۸ هزار تومان، چهار نفره ۱۷۲ هزار تومان و پنج نفره و بیشتر ۲۰۵ هزار تومان است.


دولت برای کاهش اثر افزایش قیمت بنزین بر مردم چه اقداماتی انجام دهد؟
دکتر علی دینی ترکمانی، استاد اقتصاد در مورد تاثیر افزایش قیمت سوخت بر مردم به فرارو گفت: به هر حال مردم یک تجربه‌ای پشت سر دارند و بر مبنای آن تجربه ارزیابی آن‌ها این است که این سیاست روی وضع رفاهی آن‌ها تاثیر منفی می‌گذارد. درست است که بر اساس سیاست اعمال شده درآمد قرار است به صورت یارانه نقدی به ۱۸ میلیون خانوار پرداخت شود، ولی ارزیابی مردم این است که تاثیر منفی این سیاست از طریق افزایش مستقیم قیمت بنزین و بعد افزایش غیر مستقیم قیمت‌های دیگر بیش از نفعی است که از دریافت یارانه نقدی می‌توانند ببرند. طبیعی است که مخالف هستند و به نظر می‌رسد این مخالفت و اعتراض قابل درک است.

این کارشناس مسائل اقتصادی در مورد اقدامی که دولت در جهت سیاست تکمیلی می‌تواند انجام دهد گفت: یک راهکار این است که دولت وعده یارانه خیلی بیشتری بدهد. فرض کنید دو یا سه برابر چیزی که از این طریق می‌توان به دست آورد. خب در این صورت مساله تامین مالی و کسری بودجه پیش می‌آید. بنابر این راهکار قابل طرحی است، اما منطقی نیست و طبیعی است که دولت نمی‌تواند چنین کاری انجام دهد.

دینی ترکمان افزود: یک راهکار دیگر که احتمال وقوع دارد و می‌تواند منطقی باشد این است که نرخ را دولت تعدیل کند. واقعیت امر این است که سهمیه ۱۵۰۰ تومان و آزاد ۳۰۰۰ هزار تومان افزایش قابل توجهی است. بنابر این شاید منطقی‌تر این باشد که ۳۰ لیتر با همان قیمت ۱۰۰۰ تومان داده شود و بقیه آزاد شود. برای مثال بشود ۱۵۰۰ تومان. با توجه به اینکه دولت اعلام کرده کل منایع حاصل را به خانوار بر می‌گرداند. بنابر این منطقی است که از طریق گفتگوی ملی قیمت را تعیین کند و ببیند نظر مردم چیست که خب در یکی دو روز گذشته مردم نظر خود را در قالب اعتراض‌ها اعلام کردند.

این استاد اقتصاد ادامه داد: اگر دولت هدف درآمدی ندارد می‌توان گفت هدف افزایش قیمت این است که جلوی قاچاق را بگیرد یا از این طریق مصرف بیش از اندازه بنزین را کنترل کند. تجریه نشان می‌دهد افزایش قیمت تاثیرات مُسکن مانند دارد. خیلی سریع تاثیر خود را از دست می‌دهد. برای مثال میزان مصرف بنزین در اتومبیل شخصی ممکن است کاهش پیدا کند، ولی بعد وقتی قیمت آژانس و اسنب و حمل و نقل عمومی افزایش پیدا کند دوباره ماشین شخصی صرفه پیدا می‌کند و مردم دوباره از ماشین شخصی استفاده می‌کنند.

دینی ترکمانی گفت: در مورد مساله قاچاق، بحث اصلی روی قاچاق سازمان یافته است که باید رسیدگی شود. آن قاچاقی هم که کسی برای تامین نان شب انجام می‌دهد بحث دیگری است که باید بازار کار درست شود. بنابر این با یک نظام سیستماتیک نظام‌مند این سیاست قیمتی راهکار درستی برای مواجه با قاچاق و کاهش مصرف نیست. این هم اگر در نظر بگیریم شیب افزایش قیمت باید منطقی باشد.

این کارشناس اقتصادی در مورد وضعیت تاکسی‌ها و تاکسی‌های اینترنتی گفت: مساله این است که اگر سهیمه تاکسی‌ها هم به صورت یارانه‌ای پرداخت شود متوسط قیمت حمل و نقل خصوصی افزایش پیدا می‌کند. بخشی از حمل و نقل غیر از تاکسی‌ها است. افرادی که شغل ندارند و به خصوص در شهر‌های بزرگ از این طریق امرار معاش می‌کنند. طبیعی است وقتی آن‌ها قیمت را افزایش دهند تاکسی‌ها هم به رغم اینکه قیمت سوخت آن‌ها افزایش نمی‌یابد، اما تمایل وجود دارد که با آن قیمت خود را منطبق کنند بنابر این خواه ناخواه این قیمت افزایش پیدا خواهد کرد. همین الان هم پیدا کرده است. بنابر این منطبق بر تجربه سال‌های گذشته است و لذا این که فکر کنیم با سهیمه این اتفاق نمی‌افتد بحث درستی نیست.

دینی ترکمان گفت: ضمن اینکه بحث سهمیه به خاطر اختلاف قیمتی که وجود دارد راننده‌های تاکسی ممکن است درگیر مخاطرات اخلاقی یا ملاحظاتی بشوند و بخواهد بنزین سهمیه‌ای را در بازار آزاد بفروشد؛ لذا مشکل کمبود وسایل حمل و نقل عمومی پیش می‌آید. اگر تجربه گذشته را مبنا قرار دهیم معمولا این اتفاقات رخ داده است و بعید نیست در روز‌های آینده باز رخ دهد.

این استاد اقتصاد در پایان گفت: همین الان که اعلام شده که کل پول به صورت یارانه نقدی پرداخت می‌شود مردم معترض بوده اند، اگر اعلام کنند این پول بر نمی‌گردد و می‌رود برای زیر ساخت ها، نقد را به نسیه دادن است و طبیعی است که اعتراضات می‌توانست خیلی بیش از چیزی باشد که در این یکی دو روز رخ داده است. بنابر این دولت چاره‌ای ندارد جز اینکه این کار را انجام دهد. دولت می‌خواهد از نظر خودش هم قیمت را تعدیل کند هم رضایت اجتماعی کسب کند. اما به این دلیل که عرض کردم یعنی تجربه تاریخی که مردم دارند یعنی هزینه‌های این سیاست بیش از نفعی است که از یارانه نقدی عاید می‌شود، طبعا مخالف هستند.


ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید