اما در اين ميان مهم ترين و سنگين ترين قرارداد بين چين و پاکستان، در بحث توسعه توان دريايي در سال ۲۰۱۵ ميلادي به ارزش ۵ ميليارد دلار براي ۸ فروند زيردريايي تايپ ۰۳۹A به امضاء رسيده است. اين زيردريايي ها کم کم در دهه آينده ميلادي به پاکستاني ها تحويل مي شود. اين نسل جديد از زير سطحي ها با ترکيبي از اژدر و موشک هاي کروز مجهز شده و از سطح قابل قبولي از پنهانکاري برخوردار خواهند بود.
همچنين يکي ديگر از بخش هايي که پاکستان در حوزه دريايي شديدا در حال سرمايه گذاري در آن است مسئله گشت دريايي و جنگ ضد زيردريايي است. اين کشور در کنار ناوگان هواپيماهاي گشت دريايي P-۳ ساخت آمريکا در حال به خدمت گرفتن يک مدل خاص از هواپيماهاي گشت دريايي و ضد زيردريايي بر اساس هواپيماي مسافربري ATR-۷۲ است. نيروي دريايي پاکستان ۴ فروند از اين پرنده را سفارش داده و اخيرا يکي از اين هواپيماها با انتقال به آلمان در حال طي کردن دوره مجهز شدن به تجهيزات مختلف مثل سيستم هاي رصد الکترواپتيکالي، رادار آرايه فازي براي جستجوي سطحي و سيستم پرتاب اژدر است.
هندوستان؛ تلاش براي مقابله با دو دشمن قدرتمند
هندوستان به عنوان يکي از پر جمعيت ترين کشورهاي جهان در سالهاي اخير چالشهاي نظامي و امنيتي را با پاکستان تجربه کرده و اخيرا نيز روابط دهلي نو و پکن وارد فاز تقابل شده است. گسترش شديد توانايي هاي نظامي، خصوصا دريايي در چين و از طرفي نزديکي آمريکا به هندوستان شرايط دو کشور را هر چه بيشتر به نوعي جنگ سرد نزديک کرده است. هندي ها در سالهاي اخير با يک مشکل بزرگ رو به رو شده اند و آن هم مبارزه در دو جبهه است. چين با استفاده از غيبت آمريکا در حال افزايش روز افزون جا پاي خود در پاکستان بوده و با تقويت ارتش اين کشور در حال ايجاد فضاي فشار روي هند از يک سمت است و به همين دليل هميشه بخشي از ارتش هند بايستي معطوف به پاکستان باشد. چيني ها نيز با توسعه سنگين بخش نظامي و خصوصا دريايي اکثر کشورهاي رقيب در منطقه را به چالش کشيده و در حال حاضر هندوستان نيز برنامه بسيار سنگيني را براي نوسازي قواي دريايي خود در دستور کار قرار داده است.
يکي از بحث هاي مهم براي هندي ها توسعه توان هوادريا، گشت دريايي و جنگ ضد زيردريايي بوده است. به اين منظور هندي ها خريد گسترده اي را از آمريکا انجام داده و در مجموعه ۱۲ فروند هواپيماي گشت دريايي P-۸ ساخت شرکت بوئينگ را سفارش داده اند که عمده آنها تحويل شده است. در عين حال هندي ها قصد خريد ۱۰ فروند ديگر از اين پرنده ها را نيز دارند. ۳ فروند ايلوشين ۳۸ روسي نيز از ديگر دارايي هاي هند در بخش گشت دريايي و جنگ ضد زيردريايي است.
بخش مهم ديگر ناوهاي هواپيمابر هستند که در سالهاي اخير هندي ها سرمايه گذاري بسيار سنگيني را در آن انجام دادند. ناو هواپيمابر INS Vikramaditya در حال حاضر تنها ناوهواپيمابر عملياتي هندوستان است که در حقيقت يک ناو ساخت شوروي سابق از کلاس کيف بود. اين ناو بعد از خريداري توسط هند از روسيه طي يک ارتقاء بسيار سنگين و تغيير ظاهري و نصب سيستم هاي جديد و حضور جنگنده هاي ميگ ۲۹ سري K به عنوان ناوهواپيمابر وارد خدمت هند شد.
در حال حاضر هندي ها ناو INS Vikrant را داخل اين کشور در دست ساخت دارند که وزني در حدود ۴۰ هزار تن داشته و مي تواند بين ۳۰ تا ۴۰ جنگنده را با خود حمل کند. اين ناوهواپيمابر احتمالا بين سالهاي ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ ميلادي وارد خدمت خواهد شد. هندي ها همچنين برنامه اي براي ساخت يک ناوهواپيمابر ۶۵ هزار تني به اسم INS Vishal را دارند که احتمالا در دهه آينده ميلادي وارد خدمت مي شود.
در بخش شناورهاي سنگين سطحي رزمي، هندي ها ترکيبي از توانايي هاي بومي و خارجي را وارد کار کرده اند و در سالهاي آينده حجم بسيار سنگيني از شناورها را وارد خدمت خواهند کرد. يکي از برنامه ها ساخت ناوشکن هاي کلاس Visakhapatnam است که ۴ فروند آنها در حال ساخت است و در دهه فعلي وارد خدمت مي شود. اين شناورها از طراحي پنهانکار بهره برده و وزني در حدود ۷۴۰۰ تن بهره مي برد. سلاح هايي مثل موشک کروز براهموس و موشک ضد هوايي باراک از جمله تسليحات اصلي آن خواهد بود. کل اين برنامه در حدود ۵ ميليارد دلار هزينه در بر خواهد داشت.
برنامه ديگر توسعه نسل جديد از ناوهاي محافظ به اسم کلاس Nilgiri که در حدود ۶۶۰۰ تن وزن داشته و از نظر تسليحاتي نزديک به ناوشکن هاي کلاس Visakhapatnam است. هندي بنا دارند تا ۷ فروند از اين شناورها را ساخته و بين سال هاي ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ وارد خدمت خواهند شد. هزينه ساخت کل اين ناوها در حدود ۶.۳ ميليارد دلار خواهد بود.
بخش زيردريايي از ديگر جمله بحث هاي مهم براي هندي ها به حساب مي آيد. هندي ها در حال حاضر ترکيبي از زيردريايي هاي آلماني، فرانسوي و روسي را در خدمت دارد. جديدترين زيردريايي هاي وارد خدمت شده به ارتش هندوستان کلاس Kalvari هستند که در اصل ساخت فرانسه هستند و در هند به صورت تحت ليسانس ساخته مي شوند. در حال حاضر دو فروند از اين زيردريايي هاي عملياتي شده و ۴ فروند ديگر آن نيز در مراحل مختلف ساخت و آزمايش هاي قبل از ورود به خدمت هستند.
زيردريايي هاي اتمي حامل موشک بالستيک کلاس Arihant يکي ديگر از شناورهاي مهم هند است که مي تواند موشک هاي بالستيک تا برد ۳۵۰۰ کيلومتر را حمل کند. هندي ها برنامه اي براي ساخت سه فروند ديگر از اين زيردريايي ها را دارند. در بخش زيردريايي هاي اتمي تهاجمي هندي ها به دنبال اجاره کردن يک فروند زيردريايي کلاس آکولاي جديد از روسيه هستند که در کنار يک زيردريايي ديگر از همين کلاس که چند سال قبل کرايه کرده بودند وارد خدمت کنند. برنامه هايي براي توسعه نسل جديد از زيردريايي هاي تهاجمي بومي اتمي نيز در هند در جريان است.
اما بخش مهمي از برنامه هاي زير دريايي هند پروژه اي موسوم به ۷۵I است که بر اساس آن هند به دنبال خريد و توليد تحت ليسانس ۶ فروند زيردريايي جديد در داخل کشور است. مدل هايي از آلمان، فرانسه، روسيه و اسپانيا و کره جنوبي در حال حاضر در اين رقابت حضور دارند و هنوز دولت هند تصميم نهايي را در اين خصوص اتخاذ نکرده است. اين پروژه در حدود ۷ ميليارد دلار براي هند هزينه در بر خواهد داشت.
با اين اوصاف مشخص است که منطقه اقيانوس هند بيش از پيش مورد توجه قدرت هاي بزرگ و منطقه اي است و حضور پر رنگ تر چين در اين منطقه، خصوصا با برخي اخبار مربوط به توسعه يک پايگاه نظامي در سواحل جنوبي پاکستان، احتمال افزايش سطح حضور قدرت هاي فرامنطقه اي خصوصا آمريکا در اين نقطه از جهان نيز افزايش پيدا خواهد کرد. نيروهاي مسلح کشورمان نيز در سال هاي اخير و با توجه به دستورات صادر شده از طرف فرمانده معظم کل قوا برنامه جامع و وسيعي را براي توسعه سواحل مکران و حضور پر رنگ در آب هاي اقيانوس هند تدارک ديده که اعلام حرکت اخير سپاه نيز به همين منظور و در اين راستا تلقي مي شود.
البته توسعه قدرت دريايي مسئله اي است که نيازمند توجه دولت، مجلس و تمامي نهادهاي بالا دستي کشور بوده و بدون وجود يک نظم سيستمي رسيدن به يک قدرت دريايي منسجم براي حضور در آب هاي فراسرزميني ممکن نيست. از جمله مسائل مهم در اين بخش توجه به بحث بودجه مربوط به توسعه توان دفاعي کشور، تامين زيرساخت ها در سواحل درياي عمان و هزينه در بخش هاي مربوط به تحقيق و توسعه است که به شکلي که بايد و شايد در سالهاي اخير به دلايل گوناگون مورد توجه دولت ها قرار نگرفته است. در هر صورت آينده اين منطقه و نياز به حضور در آب هاي آزادي امري است که توجه و حمايت بيشتر قوه مجريه و مقننه را طلب مي کند؛ امري که لازمه اي مهم براي توسعه آينده توان دريايي کشور خواهد بود.
