«خاله سوسکه» از جنجال‌برانگیزترین مباحث مطرح در ادبیات فولکلور است

خبرگزاري کتاب ايران/ آيين رونمايي از کتاب انيميشن «خاله سوسکه کوچولو» با حضور سيدعلي کاشفي خوانساري، ناصر آويژه؛ بازيگر و کارگردان تلويزيون، هدا صدر و مهرداد اميني کارگردان‌هاي اين مجموعه عصر امروز (شنبه 15 ارديبهشت) در سي‌ويکمين نمايشگاه بين‌المللي کتاب تهران برگزار شد. سيدعلي کاشفي خوانساري، درباره ادبيات فولکلور کودک و نوجوان، گفت: من اين مجموعه را سال‌هاست که مي‌شناسم. اين مجموعه در دو زمينه تخصصي کتاب کودک و نوجوان قابل توجه است. نخست تعامل مستقيم اين مجموعه با بچه‌هاست مانند وجود فضاهاي آموزشي در آن و از معدود جاهايي است که با مخاطبش ارتباط مستقيم برقرار کرده است. دومين مساله تعامل با رسانه‌هاي ديگر مانند رسانه‌هاي صوتي، انيميشن و... است. اين نويسنده در ادامه بيان کرد: قصه اين کتاب به ادبيات عاميانه و فولکلور برمي‌گردد. اين‌گونه آثار معمولاً‌ نويسنده‌اي ندارند و سينه به سينه نقل مي‌شوند و به همين دليل روايت‌هاي گوناگوني از آنها وجود دارد. مثلا اگر در ادبيات عاميانه روايت‌هاي عاميانه خاله سوسکه را دنبال کنيم آنچه صبحي مهتدي مطرح کرده است با روايت‌هاي ديگر فرق دارد. وي در ادامه به تاريخچه ادبيات فولکلور اشاره کرد و گفت: ادبيات کودک و نوجوان در شکل نوين خودش در شکل کتاب‌هاي چاپي، عمدتا با اين گونه قصه‌ها که برگرفته از ادبيات عاميانه و فولکلور است شروع مي‌شود همچنين نخستين نمونه‌هاي ادبيات کودک در کشورهاي اروپايي نيز برگرفته از افسانه‌هاي عاميانه است مانند برادران گريم در فرانسه. در بسياري از کشورهاي عربي و مصر نيز نخستين کتاب‌هايي که در حوزه کودک و نوجوان چاپ شده است برگرفته است از فولکلور و ادبيات عاميانه بوده است. به گفته اين منتقد ادبي، نخستين کتاب‌هايي که در حوزه کودک و نوجوان در ايران به صورت چاپي منتشر شده است به کتاب‌هاي بچه‌خواني معروف بودند و جزوه‌هاي کم‌حجمي بودند که عمدتا در مکتب‌خانه‌ها به همراه ساير متن‌هاي ديني و مذهبي به بچه‌ها آموزش داده مي‌شدند و جزو خواندني‌هاي اوليه بچه‌هاي بودند. انتشار 82 عنوان کتاب با موضوع «خاله سوسکه» کاشفي خوانساري بيان کرد:‌ اولين نسخه چاپي که سراغ داريم «خاله‌ سوسکه» اثر ملاعبدالله است که 132 سال پيش در تهران منتشر شده است. اين کتاب نشان مي‌دهد که در آن زمان ترانه‌هاي منظوم خاله‌ سوسکه وجود داشته است و ملاعبدالله آنها را به صورت مخمس درآورده است. مخمس خاله‌سوسکه همراه با تصويرگري در سال 1307 به صورت چاپي عرضه شد. اين نويسنده و منتقد ادبي افزود: طي تحقيقات صورت گرفته بعد از انقلاب تا به حال 82 عنوان کتاب منتشر شده است که در آنها «خاله سوسکه» وجود دارد و برخي از آنها از نويسندگان معروفي مانند م. آزاد، شکوه قاسم‌نيا، محمدرضا يوسفي، سوسن طاقديس، علي اصغر سيدآبادي و حديث لزرغلامي است که به نظم يا به نثر نوشته شده است. همچنين متن‌هاي جديدي هم براساس اين قصه بازنويسي شده است. «خاله سوسکه» از جنجال‌برانگيزترين مباحث مطرح در ادبيات فولکلور است کاشفي خوانساري با بيان اينکه «خاله سوسکه» از جنجال‌برانگيزترين مباحث مطرح در ادبيات فولکلور است، گفت: در پايان‌نامه‌هاي بسياري به آن پرداخته شده است. اين قصه داراي بحث‌هايي است که جنبه‌هاي مختلف نشانه‌شناسي، حقوق زنان و ... را دربر مي‌گيرد. خسرو صالحي نيز از جمله پژوهشگراني است که کتابي در اين زمينه دارد و درباره قصه خاله سوسکه مباحث روانشناسي و اخلاقي را مطرح کرده است. و معتقد است سوالي که در اين قصه مطرح مي‌شود تحت عنوان اينکه «اگر دعوامون بشه منو با چي مي‌زني؟» در همه روابط انساني مطرح مي‌شود و هر کسي در زمان دوستي با طرف مقابلش سعي مي‌کند بهترين رفتاري که به ذهنش مي‌رسد را نشان دهد اما سوال اينجاست که طرف مقابلش در زبان پايان يک رابطه چقدر مي‌تواند متمدنانه عمل کند. وي افزود: قصه «خاله سوسکه کوچولو» با قصه مرحوم جبار باغچه‌بان که در سال 307 در شيراز به عنوان نخستين نمايشنامه کودک و نوجوان که به شکل کتاب چاپ شد شباهت دارد. جالب است که در ابتداي اين قصه، جبار باغچه‌بان آن را اپراي کوچک ناميده است و تمام صحبت‌ها در اين نمايشنامه بين شخصيت‌هاي داستان براساس آواز و موسيقي است. او اين نمايشنامه را با آواز همسرش و بازي فرزندانش در مدرسه خودش اجرا کرد. در آن متن هم داستان تغيير مي‌کند و خاله سوسکه به جاي شوهر به دنبال يک دوست مي‌گردد و اين پرسش را مطرح مي‌کند که «اگر يک حيوان به من حمله کند تو چکار مي‌کني؟» و برعکس اين کتاب آخرين کسي که خاله سوسکه به آن مي‌رسد و او را به عنوان يک دوست مي‌پذيرد در نمايشنامه باغچه‌بان يک زنبور است. مشابهت‌هايي که بين اين کتاب با نمايشنامه جبار باغچه‌بان وجود داشت براي من بسيار جالب بود. توجه به شاد بودن کودکان در توليد اثر هدا صدر، کارگردان اين مجموعه گفت: از زماني که شروع به توليد کارهايي براي کودکان کردم جاي خالي شادي براي بچه‌هاي ايران را احساس کردم و به همين دليل در توليد کارهايمان روي شاد بودن بچه‌ها با گرايش و توجه خاص به ادبيات عاميانه و قصه‌هاي فولکلور تمرکز کرديم. وي درباره کتاب- انيميشن «خاله‌ سوسکه کوچولو» توضيح داد: اين مجموعه برداشت آزادي براساس داستان فولکلور خاله سوسکه بود که با موضوع دوست‌يابي ساخته شد. دوست‌يابي در مهارت اجتماعي و زندگي براي بچه‌ها اهميت ويژه‌اي دارد و به همين دليل به اين موضوع پرداختيم. صدر افزود: ابتدا طرح کلي مجموعه ريخته شد سپس داستان و شعر آن از سوي ساغر مختاري نوشته شد و سپس انيميشن آن به سبک رئال- انيميشن با کارگرداني من و مهرداد اميني ساخته شد. به گفته صدر اين مجموعه قرار است در سينماي خانگي عرضه شود و کتاب چاپي آن نيز در سي‌ويکمين نمايشگاه بين‌المللي کتاب تهران عرضه شده است. خاله سوسکه از مهم‌ترين مباحثي است که در کشور مطرح است مهرداد اميني از ديگر کارگردانان اين مجموعه نيز گفت: خاله سوسکه از مهم‌ترين مباحثي است که امروزه در کشور مطرح است. چراکه فرهنگ و تربيتي که ما بايد به بچه‌ها منتقل کنيم اين است که به آنها ياد دهيم که چگونه يک دوست خوب را براي خودشان انتخاب کنند و اين مهارتي است که در جامعه ما بسيار لازم و ضروري است. همراهان عزيز، آخرين خبر را بر روي بسترهاي زير دنبال کنيد: آخرين خبر در سروش http://sapp.ir/akharinkhabar آخرين خبر در ايتا https://eitaa.com/joinchat/88211456C878f9966e5 آخرين خبر در آي گپ https://igap.net/akharinkhabar آخرين خبر در ويسپي http://wispi.me/channel/akharinkhabar آخرين خبر در بله https://bale.ai/invite/#/join/MTIwZmMyZT آخرين خبر در گپ https://gap.im/akharinkhabar