گزارشی از روز بزرگداشت فردوسی و زبان فارسی

ايسنا/ همايش «پاسداشت زبان فارسي و بزرگداشت ابوالقاسم فردوسي» برگزار شد. سومين همايش روز پاسداشت زبان فارسي و بزرگداشت حکيم ابوالقاسم فردوسي امروز (چهارشنبه، بيست و پنجم ارديبهشت‌ماه ۱۳۹۸) به همت فرهنگستان زبان و ادب فارسي و با همکاري بنياد سعدي و همراهي سازمان اسناد و کتابخانه ملي ايران با حضور اشرف بروجردي رئيس سازمان اسناد و کتابخانه ملي و غلامعلي حدادعادل رئيس فرهنگستان زبان و ادب فارسي در محل تالار قلم اين سازمان برگزار شد. اشرف بروجردي در ابتداي اين همايش ضمن پاسداشت اين روز، اظهار کرد: مي‌دانيم شاهنامه فردوسي نه تنها ميراث ماندگار فرهنگ ايراني، که شاهکاري بي بديل در حوزه ادبيات کلاسيک جهان است. شاهنامه فردوسي پس از سه حماسه ملل باستاني بين‌النهرين، يونان و هند سروده شده و حماسه ملي ايران است؛ حماسه‌اي که با سي‌واندي سال رنج بردن حکيم توس بازسازي شده و ارزش و اعتباري جهاني يافته است. او با بيان اين‌که فردوسي با آگاهي از سنت گذشته و نياز زمان خود به گردآوري داستان‌ها و اسطوره‌هاي پيشين پرداخت، گفت: شاهنامه فردوسي نگاهي به گذشته از ديدگاه مردمي است که دوران زندگي باستاني را پشت سرگذاشته‌اند و سر آن دارند که با آموختن از ديروزشان، امروز زندگي نوي را آغاز کنند. در اين ميان فردوسي شاهنامه را به مثابه يک دانشنامه ادبي، پيشکش فرهنگ و هويت ايراني کرد. بروجردي در ادامه با اشاره به ساختارهاي بيروني و دروني شاهنامه افزود: در پس شکل بيروني شاهنامه، که تاريخ شاهنشاهي ايران است، ساختاري دروني وجود دارد، و آن توصيف پادشاهان آرماني است، چنان‌که حکيم توس آن را در نظرداشته است. شايد اين بازسازي آرماني يکي از بزرگ ترين آموزه‌هاي شاهنامه براي شاعران و نويسندگان زمانه ما باشد. رئيس سازمان اسناد و کتابخانه ملي شاهنامه را دانشنامه‌اي ادبي، ملي و مجموعه‌اي از معرفت آغازين مردم ايران برشمرد و بيان کرد: اين عصر با توجه به مسائل ملي و فرهنگي عصري که فردوسي در آن مي‌زيسته، به شيوه‌اي ادبي سروده شده است. شاهنامه اثري است که از بينش و فرهنگي قوي سخن مي‌گويد که سهم ارزنده‌اي در پيشرفت کشورداري، سياست و ادب جهاني داشته است. او خاطرنشان کرد: فردوسي با مراحل مختلف تمدن و فرهنگ گذشته آشناست، با هويت ملي و آسيب‌هايي که روبه‌روي فرهنگ زمان او قرار گرفته آشناست، و سال‌ها رنج مي‌برد تا اثري خلق کند که در اعصار و قرون متمادي نشانه و مظهر ايران باشد. بروجردي يکي از راه‌هاي حراست از ميراث فردوسي را حفظ نسخ شاهنامه عنوان کرد و ادامه داد: نسخي که اکثرا در ايران و آسياي ميانه نگاشته شده‌اند اما بخش زيادي از آن‌ها در ايتاليا، بريتانيا، روسيه و... نگهداري مي‌شوند. با وجود اين که نسخ بسياري از ايران خارج شده‌اند اما ايران گام‌هايي را براي جهاني کردن اين ميراث گران‌بها برداشته است. ثبت شاهنامه بايسنقري در حافظه جهاني يکي از اين اقدامات بود. شاهنامه بايسنقري که در دوران تيموريان (سال ۱۴۳۰ ميلادي، ۸۳۷ ق در هرات نوشته شد، اثري منحصر به‌فرد است که ايران توانست درسال ۲۰۰۷ آن را به ثبت جهاني برساند و تنها نسخه اين اثر در موزه کاخ گلستان نگهداري مي‌شود). اين اثر اولين اثر ثبت جهاني‌شده در ايران است. علاوه بر بعد ادبي، شاهنامه بايسنقري از بعد هنري نيز ويژگي‌هاي برجسته بين‌المللي دارد. او افزود: اين اثر با تذهيب‌هاي فراوان خطاطي طلاکوب نگاشته شده است. علاوه بر اين مفصل‌ترين مقدمه از ميان سه مقدمه‌اي که بر شاهنامه نوشته شده مقدمه‌ شاهنامه بايسنقري است. بروجردي با اعلام اين‌که در حال حاضر پنج نسخه نفيس از شاهنامه در اين سازمان نگهداري مي‌شود، اظهار کرد: سازمان اسناد و کتابخانه ملي نيز دغدغه‌اي جدي درگردآوري نسخ شاهنامه دارد و در تلاش است در جهت حراست از اين اثر، امکاني براي جذب نسخ باقي‌مانده شاهنامه درکشور و جلوگيري از خروج آن‌ها داشته باشد. نسخه‌هاي خطي شاهنامه فردوسي در کتابخانه ملي هم از نظر تاريخ کتاب و هم از نظر زيبايي‌شناسي جزء نسخ نفيس محسوب مي‌شوند. در ادامه مراسم غلامعلي حداد عادل اظهار کرد: چند سالي است که شوراي عالي انقلاب فرهنگي روز ۲۵ ارديبهشت را در تقويم ملي ايرانيان روز پاسداشت زبان و ادبيات فارسي و بزرگداشت ابوالقاسم فردوسي ناميده است. فرهنگستان زبان و ادب فارسي نيز سه سالي است که اين روز را به عنوان روز زبان فارسي جشن مي‌گيرد. رئيس فرهنگستان زبان و ادب فارسي افزود: زبان فارسي رکن مهمي از ارکان و هويت ملي ايرانيان است و ملت ايران با زبان فارسي تعريف مي‌شود، ملت ايران نه تنها به زبان و ادبيات فارسي در سراسر جهان شناخته مي‌شود بلکه به زبان و ادبيات فارسي نيز افتخار مي‌کند. ما افتخار مي‌کنيم که صاحب زبان چندهزارساله هستيم؛ زباني که دربرگيرنده زبان فارسي ميانه و زبان فارسي باستان است. او خاطرنشان کرد: زبان فارسي زبان مشترک ايران با دو کشور افغانستان و تاجيکستان است و زبان مشترکي است که زمينه اشتراک فرهنگي در منطقه از جمله آسيا، آسياي ميانه، شبه قاره هند، آسياي صغير و حتي بخش‌هايي از بين‌النهرين را شامل مي‌شود. ما با زبان فارسي با فارسي‌زبانان معاصر ايراني و غيرايراني پيوند برقرار مي‌کنيم، و هم با فارسي‌دانان و فارسي‌نويسان که در طول ۱۰۰۰ سال گذشته بر اين زبان نقش آفريدند. حداد عادل تصريح کرد: زبان مانند يک موجود زنده است. همان‌طور که از يک موجود زنده مراقبت مي‌شود، از زبان نيز بايد نگهداري شود تا پا به پاي تحولات روزگار، توانايي، پويايي و نشاط خود را حفظ کند، بدين منظور فرهنگستان زبان و ادب فارسي در ايران تاسيس شد و اکنون در آستانه سي‌سالگي قرار دارد. او با اشاره به دو رونمايي در مراسم پاسداشت فردوسي و روز زبان فارسي شامل رونمايي از تاليف دوره کامل زبان و ادبيات فارسي و جلد سوم فرهنگ جامع فارسي گفت: بعد از مرحوم علامه دهخدا که حدود ۸۰ سال از دوران فعاليتش مي‌گذرد، فرهنگ‌نامه جامعي براي زبان و ادبيات فارسي تاليف نشده است، کما اين‌که فرهنگ سخن تا حدود زيادي اين نياز را برآورده کرده است، با اين وجود فرهنگستان زبان و ادب فارسي فرهنگ‌نامه‌اي در قالب ۳۵ مجلد با در نظر گرفتن آخرين روش‌هاي پيشرفته در حال تاليف دارد که جلد سوم اين فرهنگ‌نامه امروز رونمايي مي‌شود. حداد عادل همچنين با تشريح فعاليت گروه واژه‌گزيني فرهنگستان زبان و ادب فارسي که در طي ۲۴ تا ۲۵ سال گذشته توانسته است ۶۰ هزار معادل فارسي براي لغات و اصطلاحات خارجي معادل‌سازي، تصويب و منتشر کند گفت: همچنين توسط گروه نشر آثار فرهنگستان زبان و ادب فارسي تاکنون ۲۰۰ عنوان کتاب چاپ شده است. رئيس بنياد سعدي همچنين با گريزي به فعاليت‌ها و تشريح گزارشي در زمينه اقدامات اين بنياد افزود: براساس گزارش بنياد سعدي، آمار دانشجويان و دانش آموزان فارسي‌زبان که ما در کشورهاي دنيا شناسايي کرديم، حدود ۲۱ هزار نفر است. همچنين تعداد مدارس فارسي‌زبان در دنيا بالغ بر ۲۹۱ مدرسه بوده که ۱۵۷ مدرسه متعلق به جمهوري اسلامي ايران است. او افزود: بنياد سعدي در ۶۱ کشور جهان داراي ۷۲ نمايندگي است، که تاکنون ۲۲۳ مدرس و معلم از سوي اين بنياد انتخاب و اعزام شده‌اند و در ۲۳۱ کلاس به غير از دانشگاه‌هاي فارسي‌زبان به تدريس مشغول هستند و به شش‌هزار نفر فارسي‌آموز آموزش مي‌دهند. حداد عادل در پايان با توجه به روز فردوسي و روز زبان فارسي خاطرنشان کرد: در اين هزار سال زبان و ادبيات فارسي از گزند آسيب‌ها مصون بوده و اميدوارم اين‌چنين نيز باقي بماند. در اين همايش ميزگردي با حضور ۱۱ نفر از سفراي کشورهاي افغانستان، تاجيکستان، پاکستان، ترکيه، فلسطين، روسيه، روماني، سروستان، بوسني و هرزگوين، قرقيزستان و گرجستان برگزار شد. هر يک از سفيران درباره زبان فارسي حول محورهاي چگونگي آموختن زبان فارسي، جايگاه زبان فارسي در ميان ساير کشورها و اهميت توجه به زبان فارسي مباحثي را مطرح کردند. همچنين در بخش پاياني اين مراسم با حضور رئيس سازمان اسناد و کتابخانه ملي و رئيس فرهنگستان زبان و ادب فارسي از دوره کامل زبان و ادبيات فارسي و جلد سوم فرهنگ جامع فارسي رونمايي شد. ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد