آخرین خبر/ قدم زدن میان غرفه‌های نمایشگاه کتاب همیشه لذت‌بخش است. بودن در میان آن‌همه کتاب همیشه موجب ایجاد حسی بسیار خوب و مثبت می‌شود. دیدن کتاب‌هایی که می‌تواند ما را برای مدتی از این جهان جدا کند و به سفری تازه ببرد، بهترین لحظات را برای ما رقم می‌زند. اما گویا امسال از این لذت محروم خواهیم بود...

خبرهای بد برای نمایشگاه کتاب تهران در سال 99
محسن جوادی، معاون فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از عدم برگزاری نمایشگاه کتاب تهران در سال جاری خبر داد.
رئیس نمایشگاه کتاب تهران ادامه داد: چیزی به عنوان نمایشگاه کتاب تهران که شامل همه بخش‌ها باشد و ناشران به دور هم جمع شوند و مخاطبان از آن بازدید داشته باشند،‌ برگزار نخواهد شد.
جوادی گفت:‌ برنامه‌های دیگری به عنوان جایگزین تدارک دیده خواهد شد که به زودی در این زمینه اطلاع‌رسانی خواهیم کرد.
پیش از این وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تصمیم‌گیری درباره برگزاری نمایشگاه کتاب تهران را به ستاد مقابله با کرونا واگذار و پیشنهاد برگزاری آن برای دوره زمانی مرداد تا مهر را مطرح کرده بود.

چه پیشنهادهایی به عنوان جایگزین‌های نمایشگاه کتاب داریم؟
گفتنی است ایوب دهقان کار،مدیرعامل موسسه فراگیر معاونت امور فرهنگی، در برنامه تقاطع فرهنگ گفته است: ما در سال ۹۹ حتما یک نمایشگاه مجازی خواهیم داشت، اما این رویداد جایگزین نمایشگاه کتاب تهران نخواهد بود.
وی در خصوص موسسه‌های فرهنگی که به تازگی ادغام شده اند گفت: فرایند ساماندهی مؤسسه ها، حدود سه سال در دست بررسی بود و ضمن نقد و بررسی‌های متعدد، در بهمن ۹۸ به صورت جدی مطرح شد.
دهقان کار گفت: این سه مؤسسه تا حد بسیار زیادی فعالیت‌هایی به هم پیوسته و موازی کاری داشتند و امیدواریم با فرایند هم‌افزایی، شاهد خروجی مثبت در حوزۀ فرهنگ و کتاب و ادبیات باشیم.
این مدیر حوزه فرهنگ و ادبیات کشور در بخشی دیگر از این برنامه رادیویی درخصوص مشاغل آسیب دیده کرونا در حوزه کتاب و نشر افزود: اصنافی که دارای کد کارگاهی بودند، فهرست خود را ارائه کردند و ما آن را تحویل دولت دادیم.
مدیرعامل موسسه‌های فراگیر معاونت فرهنگی وزارت ارشاد گفت: همچنین فهرست مخاطبان وزارت ارشاد مانند یک نویسنده یا ناشر مستقل، اخیرا به دولت ارائه شده است و درصدد هستیم حقوق این صنوف ضایع نشود.
دهقانکار درباره نام موسسه‌های ادغامی گفت: آن چه هم اینک بر سر زبان‌ها افتاده، به عنوان موسسه «فراگیر» نامیده می‌شود، ولی قاعدتا این نام موقت بوده و جایگزینی خواهد داشت.
معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به تازگی سه موسسه را با یکدیگر ادغام کرده است.
این موسسه‌ها عبارتند از " موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران"، "بنیاد ادبیات داستانی " و " خانه کتاب ایران " که به علت فعالیت‌های موازی در حوزه نشر به یک موسسه واحد تبدیل شدند.
این طرح که به گفته دهقان کار از سه سال قبل کلید خورد ماه گذشته اجرایی شد.


تخفیف‌ کتاب؛ جذابیت اصلی نمایشگاه‌های کتاب در سراسر دنیا

یکی از شیرین‌ترین دلایل حضور ما در نمایشگاه، چیزی جز تخفیفات نبود. تخفیفاتی گاه چنان بالا که ما را وسوسه می‌کرد حتی کتاب‌هایی را که آن موقع موردنیازمان نبود خریداری کنیم، از ترس این‌که مبادا بعدها با بالا رفتن قیمت کتاب شانس خریدمان کمتر شود. 
پس حالا که نمایشگاه کتابی در کار نیست انتظار است که طرح‌های تخفیفی محلی و ملی در حوزه کتاب پررونق تر از قبل شوند. وجود فروشگاه‌های اینترنتی با تخفیف، طرح‌های تخفیف ناشران حوزه های مختلف کتاب، و طرح های فصلی خوبی که وزارت ارشاد هر ساله برپا میکند میتواند به رشد کتابخوانی در ایام شیوع بیماری کرونا کمک کنند علی الخصوص که با اوج گرفتن دوباره این بیماری در خیلی از استان‌ها، مردم دوباره به قرنطینه خانگی تشویق میشوند و طبیعتا اوقات فراغت زیادی دارند و چه چیزی بهتر از کتاب خواندن؟!

آمارهایی از فروش جهانی کتاب در ایام کرونا/ خبری از ایران نیست
شاید جالب باشد بدانید که با وجود بالاترین نرخ شیوع کرونا در کشور آمریکا و مرگ و میر زیاد، فروش کتاب در این در مقایسه با ۶ ماه نخست سال ۲۰۱۹ رشدی ۲.۸ درصدی داشته! یا پس از قتل جورج فلوید و به دنبال رشد مبارزات مدنی و اعتراض‌ها در اواخر ماه می (خرداد) فروش کتاب‌های مرتبط با مسایل نژادی و نژادپرستی و جنبش‌های مدنی در آمریکا افزایش یافت! 
یا آژانس مطالعه بریتانیا (TRA) یک سازمان غیردولتی در این کشور در گزارشی جدید از آمار سرانه مطالعه می‌گوید شیوع ویروس کرونا و قرنطینه باعث شده نوجوانان نسبت به گذشته بیشتر کتاب بخوانند.

در ایران اما برآوردی از وضعیت فروش آثار وجود ندارد. در فروردین ماه که اوج قرطینه خانگی در ایران بود، مدیر بزرگترین پلتفورم فروش کتاب‌های الکترونیکی در ایران عنوان کرد که رشد ۴ برابری در مراجعه به این‌سامانه در ایام قرنطیه ناشی از کرونا به دست آمده است. اما در زمینه فروش نسخه‌های چاپی مرجعی برای کسب و ارائه اطلاعات دقیق وجود ندارد. 
رئیس اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران، از خسارت ۹۰ درصدی ناشران و کتابفروشان در ایام کرونا خبر داده و تخمین‌های مالی صورت گرفته را در این زمینه، رقمی بالغ بر ۴۰۰ میلیون تومان را برآورد کرده‌ است.
با این‌همه، وجود تحلیل‌هایی از این‌دست، در بازار کتاب ایران می‌توانست نسخه و راهکاری برای تدوین برنامه کاری، پیش روی ناشران باشد تا طی ماه‌های آینده بتوانند برنامه کاری خود را تنظیم کنند. اما نبود برنامه برای تولید اطلاعات کاربردی در موسساتی مانند خانه کتاب و بسته‌بودن دست مؤسسات خصوصی برای حرکت در چنین‌مسیری اساساً مسیر تدوین استراتژی و بازاریابی هوشمند در نشر ایران را بسته و اساس هیچ‌پژوهشِ به‌روز و کاربردی یا داده‌های آماری درباره رفتار مطالعاتی ایرانی‌ها در این ایام وجود ندارد.

منبع: ایسنا، تسنیم، صدا وسیما، مهر، ایبنا