صبح نو/ «چرخ» یکی از برنامه‌های علم‌محور موفق تلویزیون در سال‌های اخیر است. فصل پنجم این برنامه به تهیه‌کنندگی خانم الهه بهبودی شنبه‌شب‌ها از شبکه چهار سیما به صورت زنده به روی آنتن می‌رود.
سری جدید مجله علمی «چرخ»، به مهم‌ترین رویدادهای قلمرو دانش و فناوری با نگاهی تخصصی اما به زبانی ساده و قابل استفاده عموم مردم می‌پردازد و در حضور نخبگان و استادان ممتاز عرصه دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی، مسائل روزمره زندگی مردم را از زاویه علم واکاوی می‌کند. این برنامه از بخش‌های ثابت «صندلی علم‌سنج»، «اتاق دانشمند» و «علم به زبان ساده» برای تلطیف ذائقه مخاطبان و نگاه جذاب‌تر به دانش و دانشمندان بهره می‌برد. مجریان این سری برنامه آقایان محمدرضا مقدسیان و حسین فروتن هستند. چرخ، شنبه‌ها از ساعت 21 به مدت 75 دقیقه، زنده و مستقیم از شبکه چهار سیما پخش می‌شود. باتوجه به موفقیت فصل جاری این برنامه با خانم الهه بهبودی تهیه‌کننده «چرخ» گفت‌وگویی انجام داده‌ایم که در ادامه می‌خوانید.

چه شد که تولید فصل پنجم چرخ به شما سپرده شد؟
برنامه چرخ در سری سه و چهار توسط خانم فیروزی تولید شد و بیشتر در موضوع مرزهای دانش و علم محض بود. برنامه فضایی تخصصی داشت و میزبان اساتید بودیم. شبکه چهار از شبکه فرهیختگان به شبکه دانایی تغییر شعار داد. به همین خاطر مدیرشبکه تأکید زیادی بر عمومی‌سازی علم داشتند. درواقع مسائل مردم را به شکلی که برایشان جذاب باشد مطرح می‌کنیم. مدیران شبکه معتقدند که کار علمی تخصصی انجام می‌شود. ریاضی‌دان، فیزیک‌دان و... کارشان را انجام می‌دهند؛ رسانه وظیفه‌اش اتصال حلقه مفقوده دانشمندان و مردم به همدیگر است. کارعلمی وظیفه ما نیست. سعی می‌کنیم علم را به زبان همه‌فهم‌تری به مردم ارائه کنیم. همین رویه در انتخاب مهمان‌ها، آیتم‌ها و... تأثیر مستقیم گذاشته است. کارهای قبلی من عمدتاً در حوزه‌های اجتماعی و خانواده بوده و احتمالاً دلیل انتخاب بنده برای این برنامه همین بوده است.
چگونه به ترکیب مجریان رسیدید؟
به قول برخی از دوستان ما هم نماینده‌ای از عامه مردم و هم نماینده‌ای از خواص داریم! آقای مقدسیان منتقد سینما هستند اما درکنارش مهندسی خوانده‌اند. ایشان از علم دور نیستند اما چهره عمومی دارند که می‌توانند نماینده مخاطب عام باشند. درکنارشان آقای فروتن را که از سری اول این برنامه حضور داشته‌اند داریم.
ایشان فوق‌لیسانس فلسفه علم دارند و جالب این که موضوع پایان‌نامه‌شان هم عمومی‌سازی علم بوده است. مجریان اصلی ما این دو نفر هستند. درکنار مجریان اصلی دربخش‌های جانبی کارشناسان و مجریان دیگری را داریم که از دوستان خبر و فن‌آوری هستند. بیشتر دوستان اتاق فکر ما از برنامه دانستنی‌ها هستند.

دکور و میزانسن جذابی دارید؛ از طراحی آن می‌گویید؟
معمولاً برای اتاق فکر برنامه‌های سیما بودجه‌ای وجود دارد که براساس تعداد جلسات یک برنامه برنامه‌ریزی می‌شود. حدود 13اتاق فکر را قبل از شروع برنامه برگزار کرده بودیم. مرسوم نیست که قبل از شروع یک برنامه این تعداد جلسه اتاق فکر برگزار شود. برای تیتراژ، دکور و حتی آنونس حرف زده شده و اتاق فکر برگزار شده است.
دکوراتور را دعوت کرده‌ایم و زمان زیادی بحث کرده‌ایم. پس از دو هفته بحث با دکوراتور که خودشان دکتری معماری دارند به این خروجی رسیده‌ایم. ایده دکورمان براساس رویکرد برنامه، یعنی علم و زندگی بوده است.

تنوع بصری خوبی در استودیو دارید!
نمی‌خواهیم علم را در یک فضای محض ببینیم. باید علم را در فضای عمومی و آن‌جایی که مردم با آن ارتباط دارند ارائه کنیم. در تیتراژ هم به این موضوع توجه ویژه‌ای داشته‌ایم. علم در تمام زندگی ما جاری است و هدفش راحت‌تر کردن زندگی در حوزه‌های مختلف است.
اگر به دیوار بک استودیو توجه کنید یک طرف فرمول است و نهایتاً به ابزارها ختم می‌شود. هدف‌مان قرار دادن علم و زندگی درکنار هم است.

لحن مجریان خشک نیست؛ این شکل اجرا هدفمند است؟
حتی شده در پلاتوهای ما اصطلاحی به‌کار برده شده که خیلی عامیانه بوده است.
در یک مورد یکی از کارشناسان به آن اعتراض کرد اما مدیرشبکه نظرشان این بود که اتفاقاً همین لحن مورد نظر ماست. می‌خواهیم ترس مردم از علم بریزد. با زبانی حرف می‌زنیم که مخاطبان بگویند این برنامه برای من هم است و از آن فرار نکنند.

ظاهراً از شهرهای مختلف مهمان دعوت می‌کنید؛ درست است؟
این بخش ثابت نیست. ما تنها یک روز در هفته به روی آنتن می‌رویم. گروه‌های قبلی شانس برنامه روتین را داشتند که چند قسمت در هفته بود. دست ما کمی بسته است چون موضوعات زیادی است که باید درباره‌شان حرف زد.

پس طبیعتاً برای انتخاب سوژه‌ها کار سختی دارید؛ چطور اولویت‌بندی می‌کنید؟
چند بخش دربرنامه داریم که همین تنوع به ما کمک می‌کند. این‌طور نیست که 75دقیقه زمان برنامه تماماً گفت‌وگو باشد. بخش خبر داریم که به واسطه آن چند خبر مهم ایران و جهان در حوزه علم را بررسی می‌کنیم. سوژه‌های مهم‌تر را در بخش مهمان پیگیری می‌کنیم. بخش علم به زبان ساده را داریم که موضوعاتی را که به زمان کمی نیاز دارند در آن مرور می‌کنیم. سعی کرده‌ایم از قالب‌های مختلف استفاده کنیم اما قاعدتاً نمی‌شود به تمام سوژه‌ها پرداخت.

تفاوت چرخ با دیگر برنامه‌های حوزه فن‌آوری و علم در چیست؟
نکته مهمی که خودم را درگیر کرده است این است که به علم به عنوان یک برنامه تخصصی نگاه نمی‌کنیم. بحث عمومی‌سازی برای ما مهم است به همین خاطر چند وظیفه داریم. اول این که داده‌های علمی را با زبان ساده به مردم ارائه دهیم. دوم این که آن‌ها را با فضا و سازوکارهای علمی آشنا کنیم؛ بخش اتاق دانشمند ما درهمین زمینه است. دراین بخش به سراغ پایان‌نامه اساتید نمی‌رویم، بلکه به اتاق یا همان حریم شخصی فرد می‌رویم. همین برای مردم جذاب است که مثلاً یک خانم در سطح بالای علمی در فلان حوزه مشغول است. وظیفه بعدی ما سیاست‌گذاری علمی است. چیزی که شاید در برنامه‌های علمی مفقود باشد و بیشتر در برنامه‌های اجتماعی جای گیرد. مثلاً در حوزه کنکور، المپیادها و... مردم باید مشارکت پیدا کنند. آن‌ها باید بدانند استعدادهای درخشان که از بودجه بیت‌المال هزینه می‌شود چه کارکردی دارد. آیا کارکردی دارد؟ می‌خواهیم مردم دراین بحث‌ها مشارکت داشته باشند.





ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید