باشگاه خبرنگاران/ درد، حسی که شاید بسیاری از ما آن را تجربه کرده باشیم، بعضا سخت و طاقت فرسا و یا شاید عادی و ملایم که حتی نیاز به مصرف مسکن هم نبوده باشد!
اما مطلبی که امروز باشگاه خبرنگاران جوان قصد دارد تا به آن بپردازد،نگاهی کلی به رشته دردشناسی و درمان درد توسط متخصصین درد است، پس پیشنهاد می کنیم با ما همراه باشید.
درد؛ یک موهبت الهی
درد یکی از موهبت‌های الهی محسوب می شود که وجود آن زنگ هشداری برای افراد است و این موضوع نشان می‌دهد که قسمتی از بدن از نظر عملکرد دچار اختلال شده و باید بررسی و درمان شود.
درد را می توان یک علامت دانست، اما در صورت عدم درمان به علت تغییرات مغزی که براثر درد مزمن ایجاد می‌شود، از یک علامت تبدیل به یک بیماری می‌شود و در این حالت با درمان علت ایجاد کننده درد، بهبودی صورت نمی‌گیرد.
علم دردشناسی که حدود هفت تا هشت سال است وارد ایران شده اکنون در مراکز درمانی توسعه یافته و در سطح کشور روبه گسترش است.
کلینیک درد نیز مرکزی متشکل از تخصص‌های مختلف اعم از فلوشیپ‌های درد، متخصصان طب فیزیک، روانپزشک و روانشناس، جراحان مغز و اعصاب، ارتوپد، فوق تخصص‌های طب فیزیک و همکاران متخصص داخلی است.

درد کهنه‌ای که می‌ماند یا حادی که می‌گذرد؟
با بررسی گسترده تعریف درد متوجه می‌شویم که مقوله درد مورد توجه فلاسفه یونان باستان نیز بوده است، اما نخستین دسته بندی و تعیین درمان انواع درد مربوط به ابن سینا می‌شود.

دانشمندان و پزشکان معتبر تاریخ از ابوعلی سینا تحت عنوان «پرنس پزشکان» یاد کرده و گفته اند که ابن سینا نه تنها حدود ۱۶ نوع درد را شناسایی کرد بلکه راهکار درمانی آن‌ها را نیز به زیباترین شکل ممکن بیان کرد که بعد از سال‌ها همچنان کاربرد دارد.

انواع درد
دردی که به شکل ناگهانی به وجود می‌آید و برای کنترل آن باید اقدام نسبتا فوری انجام داد از جمله درد‌های حاد هستند از میان این درد‌ها می‌توان به درد دندان، درد آپاندیست و درد‌های قلبی اشاره کرد.»
درد‌های مزمن برخاف درد‌های حاد ناگهانی نیستند بلکه درد‌هایی کهنه هستند که طی زمان طولانی (بیش از ۳ تا ۶ ماه) فرد را آزار می‌دهند. این درد‌ها با وجود اینکه تحت درمان هستند، اما شدت و ضعف پیدا می‌کنند و به مرور زمان به بیماری درد تبدیل می‌شوند.
البته تقسیم بندی‌های دیگری نیز برای درد وجود دارد؛ به طور مثال درد‌ها برحسب محلشان به انواع متفاوتی تقسیم می‌شوند که درد‌های شکم، لگن، اندام‌های تحتانی، سرو گردن و … از جمله این درد‌ها هستند.
از نظر منشا درد هم می‌توان درد‌ها را به درد‌هایی با منشا بافت عصبی یا درد‌های احشایی یا درد‌هایی با منشا استخوانی و عضلانی تقسیم کرد.

علاج واقعه قبل از وقوع درد!
بهداشت و رعایت نکات بهداشتی از هر جنبه‌ای در پیشگیری از درد اهمیت دارد.

یکی از درد‌هایی که بسیاری از افراد از آن گلایه می‌کنند درد‌های استخوانی و مفاصل است که به راحتی با رعایت اصول صحیح نشستن، ایستادن، بلند کردن اجسام و… قابل پیشگیری است.
کشش غیرعادی عضلانی و بلند کردن اجسام سنگین به صورت ناگهانی یا مزمن (حمل کوله پشتی‌های سنگین) افراد را در معرض این درد‌ها قرار می‌دهد.
همچنین انجام کار‌های خانه به صورت ناهماهنگ یکی دیگر از عوامل شایع این گونه درد‌ها به ویژه در خانم هاست.
منظور از انجام کار‌ها به صورت ناهماهنگ این است که فرد در حین فعالیت به برخی از نقاط بدن خود مثل زانو، کمر و … فشار زیادی بیاورد.

پیشگیری از درد در ورزش‌ها
درد‌های ناشی از انجام حرکات ورزشی نادرست در بزرگسالان و نونهالان شایع هستند و در اینجا نقش مربیانی آگاه و مجرب برای آموزش افراد در پیشگیری از درد‌ها بسیار موثر است.
برنامه ریزی ورزشی باید توسط مربی و با توجه به ویژگی‌های فردی هر شخص انجام شود.
این در حالی است که متاسفانه برخی افراد بدون هیچ آموزش و برنامه درستی اقدام به انجام حرکات ورزشی می‌کنند و سلامت خود را به خطر می‌اندازند و دچار آسیب ستون مهره ها، جابه جایی سطح مفصلی شانه یا زانو و در نتیجه درد می‌شوند.
آموزش در مدارس و آموزش مردم به وسیله رسانه‌های ارتباط جمعی در پیشگیری از این درد‌ها بسیار مهم است.
هنگامی که فرد دچار درد حاد می‌شود، همان طور که متداول است باید به متخصص خاص همان درد مراجعه کند؛ مثلا فردی که ناگهان دندان درد می‌گیرد یا در چشمش احساس درد و ناراحتی می‌کند به ترتیب باید به دندانپزشک یا چشم پزشک مراجعه کند.

اما وقتی دردی مزمن است نیاز به بررسی چند متخصص درد وجود خواهد داشت.
هنگامی که درد مزمن می‌شود روی روان انسان تاثیر می‌گذارد و همین امر می‌تواند منجر به کاهش فعالیت‌های اجتماعی فرد، بروز رفتار‌های نامناسب در اجتماع یا خانواده شود؛ به همین دلیل باید یک روان شناس یا روانپزشک هم به تیم درمانی کمک کند؛ به طور مثال ممکن است بیماری در نتیجه‌ی درد مزمن دچار اختلالات خواب شود.
این فرد حتی اگر درد مزمنش درمان شود باز هم اختلال خوابش به ناگاه از بین نمی‌رود و به کمک یک متخصص خواب نیاز خواهد بود.
شاید جالب باشد که بدانید؛ از حدود ۸ سال پیش رشته فوق تخصصی دردشناسی در دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور راه اندازی شده و تحت عنوان فلوشیپ درد در حال گسترش است.
فارغ التحصیان این رشته در کلینیک‌های درد فعالیت می‌کنند، کلینیک‌هایی که بیماران دارای درد‌های مزمن مراجعان اصلی آن‌ها هستند.
این مراجعه کننده‌ها اغلب از طریق ارجاع سایر تخصص‌ها به این کلینیک‌ها می‌آیند؛ به طور مثال بیماری که از آسیب مهره‌های گردن یا کمر رنج می‌برد و دو بار هم تحت عمل جراحی قرار گرفته، اما همچنان درد او را آزار می‌دهد، به توصیه پزشکش به این کلینیک‌ها مراجعه می‌کند تا پزشکان دردشناس راهی برای تسکین درد مزمنش پیدا کنند.

افرادی که برای درمان علت بیماریشان اقدامات درمانی مناسب انجام نشده نباید خودسرانه به کلینیک درد مراجعه کنند.

به طور مثال پزشک به فردی که درد دارد گفته برای درمان آسیب مهره‌ای حتما باید جراحی شود؛ در صورتی که بیمار بدون جراحی و هماهنگی با پزشک به مراکز درد مراجعه کند نه تنها مشکلش حل نخواهد شد بلکه گاهی ممکن است خطرناک هم باشد چرا که اقدامات کنترل درد ممکن است باعث از بین رفتن علائم بیماری فرد شود و همین امر زمینه آسیب‌های بیشتر به محل آسیب دیده را فراهم می‌کند.


ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید