ایسنا/مردم شمال استان همیشه با پدیده باد به عنوان نعمت خدادادی زندگی کرده اند که گاهی موجب آن شده است خسارت ناشی از آن تا مدت های طولانی غیر قابل جبران باشد.باد عامل طبیعی مهم و تاثیر گذار بر محیط طیبعی و سایر جنبه های حیاتی ساکنان سیستان است که در سیستان تقریبا وزش دائمی باد وجود دارد. هریک از بادهای سیستان، به نام خاصی در منطقه شهرت دارد .
عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان در این رابطه می گوید: جهت وزش برخی از بادها با تغییر فصول تغییر می کند و سرعت آن ها تقربیا در طول سال متغیر است .
دکتر محمود خسروی در ادامه خاطرنشان کرد: بادهای معروف 120 روزه سیستان از شمال غرب با سرعت فوق العاده ای در تمام طول تابستان می وزد. این بادها از اوایل خرداد شروع و تا پایان تابستان ادامه دارد.
وی خاطرنشان کرد: وزش این تند بادها در سیستان علاوه بر فرسایش اراضی کشاورزی، انتقال ماسه ها، پر شدن نهرها و کانالهای آبرسانی، افزایش تخریب آب، خشکی زمین و بالا رفتن مصرف آب کشاورزی، شوری خاک و مشکلات دیگر، گاه زمین های زیر کشت را نیز دچار آفت ریگ زدگی می کند .
خسروی یادآور شد: باد یکی از از ویژگیهای اقلیمی خاص سیستان محسوب می شود و عامل طبیعی مهم تاثیر گذاری بر محیط طبیعی و جنبه های مختلف حیاتی مردم آن سامان بوده است. به طور کلی چنان که ذکر شد ویژگی های طبیعی چون آب و هوا، منابع طبیعی، بادها،‌ خاک و عوامل مهم و تاثیر گذار بر زندگی بر مردم سیستان است. این مردم با وجود اراضی حاصلخیز درگیر نارسایی ها و مشکلات ناشی از این عوامل طبیعی هستند .
عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان گفت: بادهای 120روزه تحت تاثیر الگوهای سینو پتکی منطقه‌ای تشکیل و تداوم یافته که موجب حرکت ماسه‌ها می‌شود و دریاچه هامون قوی‌ترین باند حرکت ماسه را در سیستان تغذیه می‌کند.
خسروی افزود: اقلیم دشت سیستان با بالا بودن درجه حرارت به خصوص طی دوره وزش بادهای 120 روزه، قطع منابع بارش و خشکی فیزیکی محیط همراه است.
وی تصریح کرد: این عوامل باعث مهیا شدن شرایط جوی مناسب وزش بادها گردیده و با وجود کاهش رطوبت در رسوبات خشکیده در یک محیط دریاچه‌ای، امکان تغذیه توفان‌های گرد و غباری همزمان با وزش بادها را فراهم می سازد.
وی در ادامه گفت: با توجه به پژوهش‌های به عمل آمده مشخص شده که مهمترین منبع اولیه و تغذیه توفان‌ها بستر خشکیده هامون پوزک است.
عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان بیان کرد: حاشیه غربی هامون هیرمند و بستر شیله با تغذیه یک مسیر کاملا شمالی و جنوی باعث هدایت گرد و غبار به مسیر اصلی زاهدان به زابل شده و گرد و غبار را بر روی ارتفاعات مرزی ایران نیز گسترانیده است.
وی اظهار کرد: باند وسیع اصلی حرکت ماسه که از بستر هامون پوزک و حد فاصل تا هامون صابری تغذیه شده و به صورت مسیر شمالی به سمت جنوب هدایت شده و نهایتا به دو شاخصه تقسیم می‌شود.
عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان گفت: با توجه به شدت آلایندگی و جنس ذرات معلق حفظ حداقل استاندارد‌های بهداشتی می‌تواند از بروز بسیاری از مشکلات تنفسی و ریوی جلوگیری کند.
بادهای 120 روزه سیستان با منطقه چه می‌کند؟
یک عضو هیات علمی دانشگاه سیستان و بلوچستان نیز در این باره گفت: خاک‌های استان تحت تاثیر شدید فرسایش بادها قرار دارند و این امر بر پوشش گیاهی استان اثرات به‌سزایی را به جا گذاشته است .
دکتر عیسی ابراهیم‌ زاده افزود: استان در شمال و شمال شرق تحت تاثیر بادهای 120 روزه سیستان قرار دارد که از اواخر اردیبهشت‌ماه تا اواخر شهریورماه به طول می انجامد .
استادیار دانشگاه سیستان و بلوچستان در ادامه اظهار کرد: در این منطقه گاهی اوقات شدت وزش باد به حدی است که در فاصله چند ساعت زمین‌های زارعتی و باغ‌ها از شن و ماسه انباشته و یا شنزاری را به سطح صاف تبدیل می‌کند .
به گفته وی، این اثر فرسایش در سال‌هایی که دریاچه هامون نسبتاً کم آب است شدت بیشتری دارد و حتی درختان و بوته‌های بیابانی را خشک می‌کند .
ابراهیم‌زاده تصریح کرد: بادهای سوزان شبه جزیره عربستان هیچ‌گونه خاصیتی جز به ارمغان آوردن گرمای شدید برای این ناحیه ندارند و جنوب استان را تحت تاثیر قرار داده و موجب محدود شدن دوره رشد گیاهان شده و در نتیجه سطح خاک‌های حاصلخیز را به تدریج می‌فرساید .
وی ادامه داد: جنوب شرقی استان تحت تاثیر بادهای مرطوب موسمی هند قرار می‌گیرد و موجب آن می‌شود که باران‌های تند و سیل آسیا در بخش جنوبی موجب فرسایش سریع دامنه‌ها و دشت‌ها شده و در اکثر اوقات سیلاب‌ها، دامنه‌ها و مزارع را ویران کرده و درختان در مسیر خود را از جای کنده و با خود می‌برند .
ابراهیم‌ زاده افزود: این شدت فرسایش در دره سرباز و ناحیه دشتیاری به حدی است که گاه مزارع را جا به جا می‌کنند .
وی تاکید کرد: نکته‌ای که در مورد فرسایش خاک‌های این ناحیه قابل توجه است شدت درجه حرارت در روز و نقصان درجه حرارت هوا در شب است که موجب اختلاف شدید درجه حرارت در این ناحیه شده و سبب می‌شود جداره دره‌ها و کوه‌ها به سرعت تخریب شود و دراثر وزش باد، قبل از مراحل اصلی خاک‌سازی جابه جا شود .
ابراهیم‌ زاده خاطرنشان کرد: سطح خاک‌های این ناحیه در اکثر نقاط همراه با شن و ماسه روان است و هم‌چنین شدت تبخیر به عامل فوق کمک کرده و فرسایش باد را در این ناحیه تسریع می‌کند.
ضرورت تثبیت شن های روان و کنترل ریزگردها
مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان نیز در گفت و گو با ایسنا درباره وزش بادهای 120 روزه و کانون های تولید ریزگرد در استان گفت: به طور کلی 28 کانون بحرانی فرسایش بادی در استان وجود دارد که نیازمند عملیات بیابان زدایی است‌ .
عبدالباسط پاکزاد افزود: روند اجرایی عملیات بیابان‌زدایی در سیستان و بلوچستان، سابقه طولانی دارد، به طوری که در چند سال گذشته، بخش زیادی از کانون بحرانی نیاتک در شمال استان و کانون بحرانی آب شیرین کن کنارک تثبیت شده است‌ .
وی بیابان‌زایی را از بزرگ‌ترین تهدیدات جامعه بشری برای کنترل آثار و پیامدهای خشکسالی برشمرد و گفت: برای جلوگیری از بیابان‌زایی و کنترل ریزگردها در شمال استان باید نهالکاری، مالچ‌پاشی و عملیات بیولوژیکی در کانون های تولید گرد و غبار شمال استان انجام شود. هر چند که در این رابطه کارهای زیادی انجام شده است، اما این روند باید ادامه پیدا کند.
طوفان‌های 120 روزه زابل حامل ویروس آسم
بیماری های چشمی و تنفسی عمده عوارض ناشی از استنشاق هوای آلوده به گرد و غبار بادهای 120 روزه اعلام شده است. از طرفی کارشناسان معتقدند علت شمار زیاد مبتلایان به بیماری سل در زابل همین بادهای 120 روزه است که حامل ویروس این بیماری به شهرهای شمال استان است‌ .
اداره کنترل سل و جزام وزارت بهداشت نیز با تایید اینکه سیستان و بلوچستان و زابل بیشترین مبتلایان به بیماری سل را در کشور دارند، اعلام کرده است: ‌همسایگی ایران با دو کشور افغانستان و پاکستان که در زمره 22 کشور High Burden دنیا هستند، با شیوع بالای سل مقاوم به چند دارو، ضرورت توجه بیش از پیش ما را به این بیماری متذکر می شود .
علاوه بر بخش سلامت، ریزگردها بر اقتصاد پنج شهرستان زابل، زهک، هیرمند، هامون و نیمروز در شمال سیستان و بلوچستان نیز تاثیر گذاشته و با اوج گرفتن طوفان های 120 روزه بازارهای این مناطق یا به طور کامل تعطیل یا نیمه تعطیل می شوند.



همراهان عزیز ، آخرین اخبار استان سیستان و بلوچستان را به صورت لحظه ای و فراجناحی در بسترهای زیر دنبال کنید :
آخرین خبر سیستان و بلوچستان در تلگرام :
https://t.me/joinchat/AAAAAEKZUcFIniUcdLn0Lw
آخرین خبر سیستان و بلوچستان در اینستاگرام :
https://instagram.com/zahedan_today
آخرین خبر سیستان و بلوچستان در سروش :
http://sapp.ir/zahedan.online
آخرین خبر سیستان و بلوچستان در ایتا :
http://eitaa.com/joinchat/163446784C56991a062c