فارس/ عشق و ارادتی که مردم استان قزوین به اهل بیت عصمت و طهارت دارند، موضوعی بسیار کهن است. حتی روایت‌های حضور مردی از دیار مینودری هرساله در قزوین تکرار می‌شود، اسلم‌بن‌دیلم‌ترکی‌قزوینی که در رکاب امام حسین(ع) در واقعهٔ کربلا به شهادت رسیده است.
استان قزوین با قدمت دیرینه‌ای که دارد، یکی از استان‌های مذهبی کشور به‌شمار می‌رود و مردم آن برای ماه‌هایی مانند محرم آداب و رسوم ویژه‌ای دارند. برخی از این آداب و رسوم با دیگر استان‌ها مشترک است و برخی دیگر تنها مختص این استان است. برخی از آداب و رسوم مردم قزوین در ماه محرم‌ را با یکدیگر مرور می‌کنیم.
طشت‌گذاری در آغاز محرم
یکی از آئین‌هایی که در ماه محرم در استان قزوین اجرا می‌گردد، آئین طشت‌گذاری است. این مراسم در روز نخست ماه محرم انجام می‌شود و مختص آذری‌زبانان قزوین است.
محمدحسن سلیمانی، روزنامه‌نگار و قزوین‌پژوه در گفت‌و‌گویی می‌گوید: در روستاها و مناطقی از قزوین که شاهد حضور آذری‌زبانان هستیم، روز اول ماه محرم به یاد عطش فرزندان امام‌حسین(ع) در واقعهٔ کربلا، طشت آبی را بر سر کرده و عزاداری می‌کنند و هم‌زمان با این کار، بیرق‌های سیاه را نیز بر سر در تکایا و مساجد نصب می‌کنند.
طبق‌چراغ، یکی از آئین‌های ثبت‌شدهٔ قزوین
یکی دیگر از رسوماتی که در ماه محرم در قزوین وجود دارد، طبق‌گردانی است که اصطلاحاً به آن طبق‌چراغ می‌گویند. این آئین منحصر به استان قزوین است.
سلیمانی در این رابطه اظهار می‌کند: در آئین طبق‌چراغ، یک استوانهٔ چوبی با ارتفاع یک‌ونیم متر و قطر یک متر، با تزئینات آینه‌کاری، چراغانی می‌گردد. این طبق با شمایلی از ائمه به‌ویژه حضرت‌عباس(ع) و امام‌حسین(ع) تزئین می‌شود. این طبق در ایام عزاداری امام‌حسین(ع) که در قزوین به‌طور رسمی از شب هشتم آغاز می‌شود، توسط هیئت‌های عزاداری و دسته‌جات سینه‌زنی حمل می‌‌شود.
وی در ادامه می‌گوید: خوش‌بختانه به همت میراث فرهنگی استان، این آئین امسال در ردهٔ آثار فرهنگی و تاریخی معنوی به‌نام قزوین ثبت شد.

علم‌گردانی در مناطق الموت و تاکستان
آئین دیگری که در ماه محرم در برخی روستاهای منطقهٔ الموت و تاکستان جاری است، علم‌گردانی نام دارد.
یک قزوین پژوه در رابطه با آئین علم‌گردانی اذعان می‌کند: علم‌گردانی به این صورت است که از پنجم محرم یک علم را در روستاها می‌چرخانند و مقابل منازل ساکنین مناطق مختلف می‌روند و اهالی روستا، ضمن دود کردن اسپند یا قربانی کردن، با نذر و نیازی که دارند روسری یا دستمالی را به این علم می‌بندند.
این علم تا عصر روز عاشورا در روستاها گردانده می‌شود و مردم پیرامون آن به عزاداری مشغول می‌شوند، نوحه و روضه می‌خوانند و نذر و نیاز نیز می‌کنند.
آئین 40 منبر در عصر تاسوعا
از جمله آئینی که با سابقه‌ای کهن از دورهٔ قاجار تاکنون در قزوین وجود داشته است، آئین 40 منبر است. البته این آئین در برخی نقاط دیگر ایران نیز وجود دارد.
سلیمانی می‌گوید: طبق آئین ۴۰ منبر، افراد برای این‌که نذری را که داشته‌اند، ادا کنند در عصر روز تاسوعا در 40 مجلس عزاداری امام‌حسین(ع) با پای برهنه حضور پیدا می‌کنند و در کنار منبر این 40 مجلس، شمع بر می‌افروزند.
این آئین اکنون در قزوین بسیار کم‌رنگ شده است و تنها عصر روز تاسوعا این منبر در خانهٔ تاریخی شهیدی برپا می‌گردد و مردم ضمن روشن نمودن شمع، پارچه‌ای از باب تبرک به منبر می‌بندند و از خاندان عصمت و طهارت طلب وساطت به درگاه الهی جهت برآورده شدن حاجاتشان را می‌کنند.
طوق درآوردن در خانهٔ تاریخی شهیدی
آئین دیگری که در ماه محرم در استان قزوین وجود دارد، طوق در آوردن است. این آئین در خانهٔ امام جمعهٔ شهیدی در محله آخوند انجام می‌گردد.
سلیمانی، قزوین‌پژوه در این باره اظهار می‌کند: طبق آئین طوق درآوردن، در عصر روز تاسوعا طوق را که خنجری کوچک است، از جعبهٔ چوبی خود در می‌آورند و در معرض دید زائرین و عزادارانی قرار می‌دهند که به قصد دیدن این طوق آمده‌اند. سپس طوق را در آب می‌زنند و به نیت شفا از آن آب می‌نوشند.
وی در ادامه می‌گوید: قدمت این آئین نیز طبق پژوهش‌های صورت گرفته، به دورهٔ قاجار می‌رسد که خاندان شهیدی آن را در دوره‌ها و مقاطع مختلف اجرا کرده‌اند.
آیین کهن زنان بنی‌اسد، نماد رسوم عاشورایی قزوین
همه ساله در دوازدهمین روز از ماه محرم‌الحرام، مصادف با سومین روز شهادت امام‌حسین(ع) و یاران باوفایشان، بانوان قزوینی کمر همت می‌بندند و به یاد زنان طایفهٔ بنی‌اسد، 72 تابوت نمادین که در آن‌ها پیکرهایی پارچه‌ای و بدون سر وجود دارد، را بر سر گرفته و با همراه داشتن تعدادی بیل و کلنگ به سطح شهر می‌آیند و با پای پیاده، به امامزاده‌های مختلفی در شهر سر می‌زنند و با نوحه‌خوانی و شیون‌کنان، برای ارباب بی‌کفن خود عزاداری می‌کنند.
در این مراسم زنان سر و صورت خود را آغشته به گل کرده تا نشان دهند عزادار امام خود هستند. سلیمانی در رابطه با این آئین می‌گوید: آئین تشییع و خاکسپاری نمادین شهدای کربلا مختص استان قزوین است. پس از واقعهٔ کربلا کسی از ترس یزید و دستگاه جبار اموی حاضر نشد شهدای کربلا را به خاک بسپارد. زنان طایفهٔ بنی‌اسد که در حوالی سرزمین کربلا ساکن بودند در غیاب مردان خود همت نموده و در روز دوازدهم محرم اقدام به خاکسپاری پیکرهای بر زمین‌ماندهٔ شهدای کربلا کردند. به تأسی از این رویداد تاریخی، زنان طوایف مختلف ساکن در قزوین نیز از دورهٔ قاجار در صبح روز دوازدهم محرم در مسجد حضرت علی‌اکبر(ع) تجمع نموده و برای تشییع نمادین پیکرهای شهدای کربلا در خیابان‌های شهر به راه می‌افتند.
وی ادامه می‌دهد: این بانوان در نقاط مختلفی از جمله حسینیهٔ آسیدجمال رضوی و هم‌چنین امامزاده‌حسین(ع) عزاداری می‌کنند. این یکی از آئین‌های زنانهٔ مختص قزوین است که در سال‌های اخیر گردشگران بسیاری برای دیدن آن به قزوین می‌آیند و از این حیث قابل توجه است.

هنر تعزیه‌خوانی در قزوین
قدمت تعزیه در ایران به قرن‌ها پیش بازمی‌گردد. این هنر اصیل که نشان‌گر فرهنگ و مذهب ایران‌زمین است، هنری بسیار تأثیرگذار و باارزش است که می‌توان تجلی حق‌خواهی و مظلومیت اهل‌بیت(ع) را در آن مشاهده کرد.
استان قزوین یکی از استان‌هایی است که همه ساله در دهه‌های محرم، در مکان‌هایی خاص در آن تعزیه اجرا می‌شود و مردم با شرکت در این مراسم معنوی، حظ و بهرهٔ وافری می‌برند. قزوین از ابتدای تاریخ تعزیه تاکنون تعزیه‌خوان‌های بی‌نظیری را به جامعهٔ هنری عرضه داشته است. از تعزیه‌خوان‌های معاصر قزوینی که شهرت بین‌المللی دارند می‌توان به اخوان حسن‌بیگی اشاره کرد.
هم‌زمان با آغاز ماه محرم می‌توان در سراسر استان قزوین شاهد برپایی تکایا و ایستگاه‌های صلواتی بود. هم‌چنین استان قزوین با دارا بودن بیش از 260 امامزاده، فعالیت‌های گوناگونی را در امامزاده‌های مختلف و مساجد گوناگون در ایام عزاداری امام‌حسین(ع) دارد.
دسته‌جات عزاداری و سینه‌زنی نیز با در دست داشتن علم‌ها، کتل ها، علامت‌ها و طبق‌های چراغ فعالیت‌های گستردهٔ خود را آغاز می‌کنند و در شب هشتم محرم به‌سمت امامزاده‌علی(ع)، امامزاده آمنه‌خاتون(س) و بی‌بی‌شهربانو در محله‌های پنبه‌ریسه و راه‌چمان به حرکت در می‌آیند.
در شب نهم نیز این دسته‌جات به‌سمت امامزاده سلطان سیدمحمد در محله آخوند حرکت می‌کنند و در شب عاشورا و روز عاشورا نیز تمام دسته‌جات و هیئت‌های عزاداری به‌سوی بقعهٔ متبرک حضرت حسین‌بن‌علی‌بن‌موسی‌الرضا(ع) در محلهٔ دباغان می‌روند.
امام‌حسین(ع) حلقهٔ اتصال همهٔ اقشار جامعه است و در روزها و شب‌های محرم، در استان قزوین پیر و جوان، زن و مرد، کودک و بزرگسال، فقیر و غنی، همه و همه گرد هم می‌آیند تا به جهانیان ثابت کنند ظلم ماندنی نیست.



همراهان عزیز ، آخرین اخبار استان قزوین را به صورت لحظه ای و فراجناحی در بسترهای زیر دنبال کنید :
آخرین خبر قزوین در تلگرام :
http://t.me/joinchat/AAAAAERfLUt3xd_hCjJ9bw
آخرین خبر قزوین در اینستاگرام :
https://instagram.com/qazvin_today
آخرین خبر قزوین در سروش :
http://sapp.ir/Qazvin.online
آخرین خبر قزوین در ایتا :
http://eitaa.com/joinchat/156172288C0d51a863e9