8537 2 نظـــــــر  

اقتصاد نيوز/ در دوران پس از جنگ تحميلي، جبران خسارت‌هاي جنگ حدود هزار ميليارد دلار برآورد مي‌شد، کشور نيازمند توسعه بود و مردم هم از انقلاب خود توقعاتي داشتند آن‌هم با همه کمبودهايي که بود و ارز و سرمايه‌اي که نبود.

آيت‌الله هاشمي رفسنجاني مردي بود که جداي از وجهه سياسي و انقلابي، در اقتصاد نيز از چهره‌هاي سياست‌ساز و اثرگذار محسوب مي‌شد. حضور مرحوم هاشمي رفسنجاني در حوزه‌هاي نظري و عملي اقتصاد کشور به همان روزهاي اول انقلاب برمي‌گردد؛ او در هر جايگاهي که بود، سخنراني‌هاي بسيار تاثيرگذاري در اين دوره داشت؛ بي‌شک خطبه‌هاي آيت‌الله هاشمي در نماز جمعه با موضوع عدالت اجتماعي از يادها نمي‌رود.

دوران جنگ، با توجه به جايگاه مرحوم هاشمي رفسنجاني به‌عنوان فرمانده جنگ و همچنين از آنجا که شرايط جنگي، اقتصاد ويژه جنگي نيز مي‌طلبيد، از جمله دوره‌هاي بارز تاثيرگذاري آيت‌الله رفسنجاني بر حوزه‌هاي اقتصادي کشور بود.

وي در چگونگي بسيج منابع کشور در خدمت جنگ نقش کاملا جدي داشت و با ايجاد معاونت‌هاي جنگ در وزارت‌خانه‌ها و سازماندهي آنها در نهاد رياست جمهوري، عمده امکانات توليدي، توزيعي وانساني کشور را در مسير جنگ هدايت کرد؛ کاري که دقيقا تاثيرگذار هم بود و کارها را به سامان کرد.

بعد از جنگ نيز کشور به‌گونه‌اي ديگر نيازمند اقتصادي ويژه بود. در دوره سازندگي، در کنار اقتضائات دوره سازندگي و ترميم خسارت‌هاي جنگ، بايد براي براي توسعه کشو زمينه‌سازي مي‌شد ضمن اينکه انتظارات متراکم شده مردم از انقلاب نيز در اين دوره بايد پاسخ داده مي‌شد؛ آنها مي‌خواستند مشکلات رفع شود و برنامه ريزي‌هاي عقب افتاده و آسايشي که انتظار داشتند محقق شود.

همين مسائل، اقتصاد دوره سازندگي را ويژه مي‌کرد؛ در آن روزگار، جبران خسارت‌هاي جنگ حدود هزار ميليارد دلار برآورد مي‌شد، کشور نيازمند توسعه بود و مردم هم از انقلاب خود توقعاتي داشتند آن‌هم با همه کمبودهايي که بود و ارز و سرمايه‌اي که نبود.

در دولت دوم سازندگي که من وارد وزارت بازرگاني دولت هاشمي شدم، کل منابع ارزي کشور 10 ميليارد دلار بود آن هم به صورت يوزانس. در اين‌ شرايط، تامين نياز کشور از گندم و روغن و برنج گرفته تا بقيه نيازهاي عمومي، بيش از 10 هزار قلم کالا مي‌شد که در داخل به قدر کافي وجود نداشت و بايد از مسير واردات تامين مي‌شد اما کل ارزي که به صورت يوزانس مدت‌دار 6 ماهه در اختيار وزارت بازرگاني بود به سه ميليارد دلار مي‌رسيد.

با اين پول بايد همه اقلام مورد نياز را تامين مي‌کرديم و در عين حال بايد زمينه سرمايه گذاري نيز آماده مي‌شد؛ يعني علاوه بر نيازهاي جاري کشور، نيازهايي هم براي سرمايه گذاري وجود داشت چراکه کشور قرار بود در مسير توسعه و سازندگي هم قرار بگيرد. به عنوان نمونه ما در آن دوران، کشور سالانه به 200 هزار تن انواع لاستيک خودرو و ماشين نياز داشت و کل توليد داخلي هم به 70 هزار تن مي‌رسيد و مابقي بايد وارد مي‌شد تا نياز کشور بالانس شود.

از ديگر سو در آن وضعيت تنگناي منابع، قرار بود براي ايجاد کارخانه لاستيک‌سازي هم سرمايه‌گذاري شود. در آن دوران براي تحقق اين امر، از مجموع واردات لاستيک کشور حدود 80 هزار تن کم کرديم و منابع رها شده از اين محل را براي ساخت و توسعه 10 کارخانه لاستيک‌سازي اختصاص داديم. دولت سازندگي، براي سرمايه گذاري، توسعه و سازندگي کشور يا بايد پس‌انداز مي‌داشت که نداشت، يا بايد استقرض مي‌کرد که قرار نبود استقراض کند و يا بايد از محل کم کردن واردات کار را پيش مي‌برد که برد.

در حقيقت در اين شرايط، کشور با تامين دو سوم يا نصف نياز موجود اداره مي‌شد تا براي توسعه وسازندگي کشور هم مهلتي باشد؛ زمينه‌سازي براي همه طرح‌هاي مختلف دوره سازندگي، از 40 سدي که ساخته شد تا راه‌ها، نيروگاه‌ها، صنايع پتروشيمي و ديگر سرمايه گذاري‌ها همگي از محل کم کردن واردات بود.

حقيقتا اداره کشور با تامين نيمي از نياز کشور و هدايت منابع به سمت سرمايه‌گذاري‌هاي توسعه‌اي کار سختي بود، در اين شرايط تورم هم ايجاد مي‌شد ضمن اينکه انتظارات مردم هم بود و از آن سو، سرمايه گذاري‌هاي آتي هم مطرح بود. رئيس دولت سازندگي، دوران سختي را مديريت کرد؛ از بارزترين خصوصيات آيت‌الله هاشمي رفسنجاني اين بود که هم در حوزه‌هاي نظري مسلط بود و الگو و مدل داشت و هم در حوزه اجرا و مديريت مسلط بود يعني اينطور نبود که در حوزه‌هاي اجرايي مع‌الفارق باشد؛ روحيه واگذاري کارها به مردم را هم داشت. او عميقا معتقد بود که کارها بايد در دست مردم باشد مگر جايي که مردم نتوانند يا امکان حضور آنها نباشد يا حوزه استراتژيک باشد و نيازمند اقدام و حضور دولت.

مرحوم آيت‌الله هاشمي، در طول هشت سال پربار دوران رياست‌جمهوري، در شئون مختلف اقتصادي داخل شد و به تنظيم امور پرداخت، بعد از آن در پست رياست مجلس در حوزه قوانين مربوط به اقتصاد، هواي اين حوزه را داشت و از آن به بعد نيز از زاويه تشخيص مصلحت نظام نظاره‌گر اقتصاد بود. اگر به کل دوره حضور آيت‌الله رفسنجاني در سياست‌گذاري کشور نگاه کنيد، او هميشه به تناسب اقتضائات زماني و مکاني و با توجه به امکانات کشور چه در حوزه نظر و چه در حوزه مديريت و اجرا يک نگاه ويژه عملياتي به اقتصاد داشت.

مرحوم آيت‌الله هاشمي رفسنجاني، در اقتصاد استعداد داشت، در تصميم‌گيري، استوار و در حوزه اجرا، مسلط و مرد اقدام و عمل بود.



با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد

8537 2 نظـــــــر