ايسنا/ سال ۹۸ با تاثر از حوادث طبيعي و انساني در کشور، اتفاق‌هاي متفاوتي را براي تمامي حوزه‌هاي فرهنگي هنري و به تبع آن موسيقي رقم زد؛ سالي که با لغو خودخواسته و اجباري کنسرت‌هاي متعدد، جريان موسيقي را تا حدودي به فضاي مجازي کشاند. سالي که مصادف بود با سي‌وپنجمين جشنواره موسيقي فجري که به تاثر از همين شرايط ، چندان پررونق برگزار نشد. ۹۸ همچنين مصادف شد با درگذشت هنرمنداني که بسياري را در همين اسفند ماه از دست داديم و البته اتفاقات خوشايندي چون بهبود نسبي وضعيت جسمي محمدرضا شجريان و جايزه‌هاي جهاني که کيهان کلهر براي موسيقي کشور به ارمغان آورد. ** قانون ۱۰ درصدي کنسرت‌ها و آمد و رفت‌هاي دفتر موسيقي ارديبهشت ماه ۹۸ بود که اعلام شد مجلس طرحي را به تصويب رسانده است که بر اساس آن، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي بايد ۱۰ درصد از بهاي بليت کنسرت‌ها را در تهران و کلان‌شهرها به حساب درآمد عمومي نزد خزانه‌داري کل کشور واريز کند؛ البته اين مصوبه صداي اعتراض اهالي موسيقي را درآورد. در همان زمان خانه موسيقي متني را در اعتراض به اين قانون منتشر کرد و آن را غيرکارشناسي خواند و از وزير ارشاد خواست که به هر شکل ممکن براي جلوگيري از اجحاف به حقوق هنرمندان و فعالان موسيقي اقدامات لازم صورت بگيرد. پس از آن علي ترابي، مدير وقت دفتر موسيقي، هم به ايسنا گفت که در اين قانون ابعاد کارشناسي به خوبي در نظر گرفته نشده است و شايد بهتر بود که اين قانون به سراغ ژانرها و بخش‌هاي خاصي از موسيقي مي‌رفت؛ البته ترابي در ۳۰ ارديبهشت ماه از سمت خود استعفا کرد و برخي هم اين استعفا را در راستاي همين قانون دانستند. بلافاصله محمد الله‌ياري فومني که پيش‌تر مدير کل دفتر آموزش و توسعه فعاليت‌هاي فرهنگي و هنري معاونت هنري بود، با حکم وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در سمت مديرکل دفتر موسيقي اين وزارتخانه منصوب شد. با رفتن ترابي از دفتر موسيقي، شهرام صارمي، هنرمند موسيقي و نوازنده کمانچه که پيش‌تر به‌عنوان مدير اجرايي سي و پنجمين جشنواره موسيقي فجر منصوب شده بود، طي نامه‌اي سرگشاده از سمت خود استعفا کرد. در راستاي تصويب قانون ۱۰ درصد موسيقي، برخي از هنرمندان يا مسؤولان اين‌گونه عنوان کردند که اگر بنا بر تصويب چنين قانوني بود، بايد آن را تنها براي موسيقي پاپ در نظر مي‌‎گرفتند؛ چراکه آنها درآمد بيشتري از برگزاري کنسرت به دست مي‌آورند ولي هنرمندان موسيقي نواحي يا ايراني آن‌قدر جامعه آماري بالايي در تعداد تماشاچيان ندارند که بخواهند ۱۰ درصد از درآمد خود را نيز به دولت بدهند. عده ديگري هم معتقد بودند که اين قانون نبايد براي هيچ ژانري از موسيقي در نظر گرفته شود؛ زيرا در نهايت به ضرر فرهنگ و هنر کشور خواهد بود و هنرمندان در چنين شرايطي تنها هزينه کنسرت‌هاي خود را بالا مي‌برند و افراد کمتري مي‌توانند براي تماشاي اجراي هنرمند مورد علاقه خود به سالن‌هاي کنسرت بروند. اما با وجود کليه اعتراض‌‍‌هاي و نامه نگاري‌هايي که اهالي موسيقي، خانه موسيقي و انجمن صنفي هنرمندان موسيقي در اعتراض به اين قانون خواستار لغو آن شدند و قول‌هاي مختلفي که درباره آن داده شد، هنوز تکليف اين قانون به صورت کامل مشخص نشده است. استعفاي شهبازيان و حضور رهبران مهمان در ارکستر ملي در ارديبهشت سال ۹۸ علي‌اکبر صفي‌پور، مديرعامل بنياد رودکي، از خداحافظي فريدون شهبازيان به عنوان مدير هنري و رهبر دائم ارکستر ملي ايران خبر داد. با اين حال در آن زمان صفي‌پور بر اين نکته تاکيد داشت که شهبازيان همچنان به عنوان مشاور هنري با بنياد رودکي همکاري مي‌کند. پس از چند روز در ۳۱ ارديبهشت فريدون شهبازيان از سِمت مشاور هنري بنياد رودکي هم استعفا داد. به اين ترتيب شهبازيان همکاري‌اش با ارکستر ملي و بنياد رودکي را پايان داد. البته در همان زمان مسئولان بنياد رودکي اعلام کردند که به زودي مديرهنري و رهبر دائم ارکستر ملي را معرفي مي‌کنند ولي تا کنون رهبري براي اين ارکستر معرفي نشده و تا امروز کليه اجراهاي آن با رهبران مهمان به روي صحنه رفته است. ايسنا در مصاحبه‌هاي متعدد تلاش کرد تا نظرات افراد مختلف فعال در حوزه موسيقي کلاسيک را درباره رهبر دائم نداشتن اين ارکستر جويا شود که خيلي از آنها با رهبر مهمان داشتن اين ارکستر مخالفتي نداشتند و اتفاقا روي اين امر تأکيد هم مي‌کردند ولي با اين حال اظهار داشتند که رهبر مهمان بهتر است در کنار داشتن يک رهبر ثابت حضور پيدا کند. ** جشنواره‌هاي موسيقي در سال ۹۸ نخستين جشنواره در پنجم مرداد ماه با عنوان سيزدهمين دوره از جشنواره موسيقي جوان به دبيري هومان اسعدي آغاز شد و تا پنج شهريور هم ادامه داشت. اين جشنواره که نگاه متمرکزي بر استعداديابي چهره‌هاي جوان موسيقي دارد، هر سال با حضور شرکت کنندگان بيشتري برگزار مي‌شود. اين جشنواره در حوزه و رده‌هاي سني مختلف به صورت رقابتي با داوري اساتيد موسيقي برگزار مي‌شود. در نشست خبري اين جشنواره حسين عليزاده - آهنگساز و نوازنده - عملکرد صدا و سيما را در جهت فعاليت موسيقايي نقد کرد و از والديني که فرزندان آنها در برنامه‌هاي استعداديابي تلويزيون مقام مي‌آورند خواست که فرزندان خود را درگير هدف‌هاي تبلغاتي نکنند چراکه اين کار ممکن است با رها و بي‌توجهي شدن به فرزند آنها در آينده باعث سرخوردگي‌شان شود. پس از جشنواره موسيقي جوان، نوبت به دوازدهمين جشنواره موسيقي نواحي ايران رسيد که با موضوع منظومه‌هاي تغزلي و عاشقانه به دبيري احمد صدري ۱۶ تا ۱۹ آبان در کرمان برگزار شد. در نهايت سومين و آخرين جشنواره موسيقي، جشنواره موسيقي فجر بود که زير سايه حوادث مختلفي که در کشور اتفاق افتاد، آن‌طور که بايد و شايد با استقبال مردم و هنرمندان همراه نبود تا آنجا که برخي از اجراها تقريبا با صندلي‌هاي خالي برگزار شد. در جشنواره سال ۹۸ بخش بانوان بازگشت و برخي اجراهاي کودک هم در سالن‌ها برگزار شد. همچنين برگزاري اين جشنواره که با زمزمه‌هايي مبني بر شيوع ويروس کرونا در جهان همراه بود، يکي از شرکت‌کنندگان بخش بين‌الملل را به انصراف واداشت. افزايش قيمت بليط‌ها نکته ديگري بود که از عوامل استقبال کمتر از جشنواره عنوان شد.

** نقدهايي به آلبوم مشترک شجريان و قرباني يکي ديگر از اتفاقات موسيقي در سال ۹۸ که حاشيه‌هايي را به دنبال داشت به انتشار آلبوم مشترک همايون شجريان و عليرضا قرباني مربوط مي‌شد. ۲۹ مهر ماه بود که همايون شجريان خبر انتشار آلبوم «افسانه چشم‌هايت» را به آهنگسازي مهيار عليزاده پس از تاخيري پنج سالت اعلام کرد. اين آلبوم در ۱۹ آبان رونمايي و منتشر شد ولي از همان ابتدا با حواشي متعددي رو به رو شد. انتشار عکس‌هاي غيرمتعارف از اين دو خواننده در يکي از مجتمع‌هاي تجاري پايتخت نقدهاي زيادي را به همراه داشت تا جايي که شجريان و قرباني در صفحه شخصي خود در اينستاگرام توضيحاتي را در پاسخ به اين نقدها عنوان کردند. پس از آن هم اعلام شد که مهيار عليزاده به اشتباه شعري جعلي را به نام هوشنگ ابتهاج (سايه) در اين آلبوم به ثبت رسانده که اين امر هم پاسخي را از طرف خانواده ابتهاج و عذرخواهي عليزاده به همراه داشت. در نهايت به نشست خبري اين آلبوم رسيديم که با زرق و برق‌هاي فراوان خود شباهت چندان به يک نشست خبري نداشت که اين امر هم با اعتراض اهالي رسانه همراه شد.

حاشيه‌هاي ارکستر سمفونيک تهران

ارکستر سمفونيک تهران سوم بهمن ماه به رهبري منوچهر صهبايي در حالي به روي صحنه رفت که قرار بود اين اجرا به رهبري شهرداد روحاني برگزار شود ولي بنياد رودکي ذر روزهاي قبل از برگزاري اين کنسرت با انتشار اطلاعيه‌اي اعلام کرد که با توجه به مشکلات پزشکي و به درخواست شهرداد روحاني، اين کنسرت به رهبري منوچهر صهبايي اجرا خواهد شد. در اين کنسرت منوچهر صهبايي عليه شهرداد روحاني اظهاراتي بيان کرد و گفت: «به هيچ عنوان قرار نبود در اين کنسرت ارکستر سمفونيک تهران، به عنوان رهبر حضور داشته باشم اما گويا رهبر ارکستر سمفونيک تهران به دليل مشکلاتي که به وجود آمده بود، دو هفته پيش بدون اينکه با مسئولان بنياد رودکي صحبتي کرده باشد از ايران فرار کرده است! بنابراين اگر چيز ديگري همچون دلايل پزشکي و از اين دست مسائل نوشته‌اند من قبول ندارم.» بعد از اين جملات صهبايي، يکي از تماشاگران سالن با صدايي بلند اعلام کرد: «درست نيست شما پشت سر همکار خود چنين حرفي بزنيد که فرار کرده است!» صهبايي نيز در واکنش به اين صحبت‌ها در اظهارنظري عجيب گفت: «مطرب بايد بره دنبال جايي که مطربي‌اش رو بکنه!». اين ديالوگ موجب شد برخي از مخاطبان ديگر در سالن نيز نسبت به اظهارات اين تماشاگر واکنش نشان دهند. در سئانس دوم اين اجرا ارکستر اعلام کرد که قرار است قطعات را بدون حضور رهبر اجرا کند که در اين راستا تعدادي از تماشاچيان سالن را ترک کردند.

** تعطيلي و لغو پي در پي کنسرت‌ها در سال ۹۸ اجراي کنسرت‌هاي موسيقي در مقاطعي به دلايل مختلف با تعطيل مواجه شد. به طور معمول که هر ساله کنسرت‌ها در ايام نوروز و مناسبت‌هاي رمضان، محرم و صفر تعطيل است اما در کنار اين‌ها حوادث آبان ماه، ‌شهادت سردار سليماني و بعد از آن سقوط هواپيماي اوکراني تعطيلي کنسرت‌ها را رقم زدند و اين اواخر هم اعلام رسمي شيوع ويروس کرونا در کشور و دستور ارشاد بر تعطيلي کليه فعليت‌هاي فرهنگي هنري کشور، به لغو کنسرت‌ها انجاميد؛ اين در حالي است که هر سال در اسفند ماه شاهد برگزاري تعداد زيادي کنسرت در سراسر ايران بوديم. البته کنسل شدن کنسرت‌ها نيز حواشي را به همراه داشت؛ چرا که تا دو هفته پس از لغو کنسرت‌ها همچنان پول بليط‌ها به طور کامل به حساب تماشاچيان واريز نشده بود. در همين راستا هم محمدحسين توتونچيان ـ مدير سامانه فروش بليت ايران کنسرت ـ به ايسنا توضيح داد که آنها پول اين مردم را با دو شعب بانکي که با آنها کار مي‌کنند واريز کرده ولي کوتاهي از درگاه پرداخت بانک ملت بوده است.

اجراي موسيقي نواحي در فضاي عمومي اما در شرايطي که بخش موسيقي نواحي جشنواره فجر در سال ۹۸ با رونق چنداني روبه رو نبود و حتي سالن سوره حوزه هنري به عنوان محل برگزاري اين بخش، نتوانست تمام سانس‌هاي خود را با نوازندگان موسيقي نواحي پر کند، مي‌توان از برگزاري دوازدهمين جشنواره موسيقي نواحي در کرمان به عنوان ديگر اتفاقات اين حوزه ياد کرد؛ اين جشنواره آبان ماه و به صورت غيررقابتي با تکيه بر اجراي آثار با کلام مبتني بر منظومه‌هاي تغزلي از شاعران کهن ايران زمين، همچنين شاعران بومي برگزار شد. از طرفي تابستان بود که ويديوهايي از اجراي موسيقي نواحي در ايستگاه‌هاي مترو در فضاي مجازي منتشر شد که اتفاقا اين اجراها از سوي مردم مورد استقبال هم قرار مي‌گرفت. در همان زمان ايسنا با چند کارشناس موسيقي درباره آوردن اين نوع موسيقي به خيابان‌ها صحبت کرد که نظرات متفاوتي هم در اين زمينه مطرح شد. به عنوان نمونه علي مغازه‌اي، پژوهشگر موسيقي در نقدي در اين زمينخ بيان کرد: «اگر مي‌خواهيم موسيقي نواحي و اقوام را به مردم معرفي کنيم بايد با روش درست اين کار را انجام دهيم. اينگونه نباشد که هنرمند حرفه‌اي را که يک جا نشين است، در مترو يا گوشه کنار خيابان بياوريم و از او بخواهيم براي مردم اجرا کند و از طرفي از کار نوازنده دوره‌گرد جلوگيري کنيم و به او اجازه ندهيم کارش را انجام دهد. اگر بخواهيم همه چيز را دستکاري نکنيم و خُرده فرهنگ‌ها را از بين نبريم، موسيقي نواحي و اقوام خود به خود در بين مردم جا خواهد افتاد و مسير گذشته را دنبال خواهد کرد.» شهرام صارمي، نوازنده هم در اين زمينه عنوان کرد که دولت بايد اجراي موسيقي نواحي را در خيابان با مشورت کارشناسان پيش ببرد و خودش به صورت مستقيم وارد عمل نشود و بيشتر نقش حمايتي داشته باشد.

** وضعيت جسمي محمدرضا شجريان هفتم بهمن ماه بود که انتشار خبرهايي درباره وضعيت سلامت محمدرضا شجريان در فضاي مجازي علاقه‌مندان به هنرمند را نگران کرد که متعاقبا پزشک او اعلام کرد، استاد شجريان هر چند وقت يک بار در بيمارستان براي بررسي وضعيت جسمي‌اش بستري مي‌شود. انتشار اين دست خبرها تا دوم اسفند ماه ادامه يافت تا آنکه متاسفانه برخي رسانه‌ها به اشتباه از درگذشت خسروي آواز ايران خبر دادند که موجب شد جمعي از علاقمندان اين هنرمند شبانه در مقابل بيمارستان محل بستري شجريان تجمع کنند، آهنگ مرغ سحر از اين هنرمند را بخوانند و تا زماني که از زبان همايون شجريان خبر سلامت پدرش را نگرفتند محل را ترک نکردند. پس از آن اطلاعيه‌هاي مداوم بيمارستان جم و همکاري مناسب پزشک معالج محمدرضا شجريان با رسانته‌ها سبب شد که راه شايعه‌ها بسته شود و در نهايت هم اعلام شد که با بهبود شرايط جسمي استاد شجريان و جلوگيري از احتمال ابتلا به ويروس کرونا او به منزل منتقل مي‌شود. در اين حين، وحيد تاج، از هنرآموختگان محضر شجريان، قطعه «بخوان به‌نام عاشقي» را به استادش محمدرضا شجريان تقديم و منتشر کرد. صداهايي که خاموش شدند سال ۹۸ متاسفانه با از دست دادن جمعي از هنرمندان موسيقي همراه شد که برخي از آنها در همين اسفند ماه از دنيا رفتند. درگذشت بهنام صفوي، خواننده جوان موسيقي پاپ کشور که دوشنبه ۲۳ ارديبهشت سال ۹۸، در سن ۳۶ سالگي اتفاق افتاد، از مرگ‌هاي دردناک حوزه موسيقي بود. او بعد از چند سال مبارزه با بيماري سرطان، در بيمارستان ميلاد اصفهان چشم از جهان فروبست. عاشيق حيدر محمودي از نوازندگان و هنرمندان شناخته شده موسيقي عاشيقي منطقه همدان در سن ۷۵ سالگي در سوم تير دار فاني را وداع گفت. اين هنرمند يکي از تأثيرگذارترين و برجسته‌ترين هنرمندان عرصه هنر عاشيقي در سراسر ايران بود. آي محمد يوسفي از هنرمندان پيشکسوت موسيقي ترکمن‌هاي منطقه درگز و استادان برجسته موسيقي بخشي‌هاي خراسان در سن ۹۶ سالگي در ۱۴ شهريور دار فاني را وداع گفت. برات اصلاحي نوازنده چيره‌دست سرنا و اهل تربت جام که مدتي از بيماري شديد ريوي رنج مي‌برد، صبح روز دوشنبه اول مهر در بيمارستاني در مشهد درگذشت. اصلاحي در جشنواره‌هاي مختلفي شرکت و مقام کسب کرده بود. او آثاري را نيز با گروه فرداي جام منتشر کرد. حسين دهلوي از هنرمندان پيشکسوت عرصه موسيقي صبح سه‌شنبه ۲۳ مهرماه در سن ۹۲ سالگي دارفاني را وداع گفت. دهلوي بعد از مدت‌ها مبارزه با بيماري در بيمارستان شريعتي تهران درگذشت. تورج شعبانخاني از خوانندگان و آهنگسازان پيشکسوت موسيقي پاپ روز ۱۸ آذر ماه دار فاني را وداع گفت. فرود گرگين‌پور، موسيقي‌دان و نوازندۀ کمانچه و ويولن، شامگاه سه شنبه دهم دي ماه بر اثر ايست قلبي در تهران درگذشت. عشق‌علي شکارچيان نوازنده دوتار مازندران و از گودارهاي اين منطقه ۱۷ دي ماه در سن ۷۰ سالگي به علت بيماري درگذشت. علي اصغر بياني، عضو گروه موسيقي و معاون هنري اسبق فرهنگستان هنر روز دهم بهمن‌ماه دار فاني را وداع گفت. ابوالحسن خوشرو خنياگر موسيقي نواحي و پيشکسوت موسيقي بومي مازندران پس از تحمل يک دوره بيماري زمستان سال ۹۸ دار فاني را وداع کرد. مرتضي دلشب از مدرسان پيشکسوت و شناخته شده «تئوري موسيقي و سلفژ» پس از ماه‌ها مبارزه با بيماري ۱۰ اسفندماه درگذشت. اما هوشنگ ظريف از هنرمندان شناخته شده و تاثيرگذار موسيقي ايراني شنبه شب هفدهم اسفند ماه بر اثر ايست قلبي به ديار باقي شتافت. و در نهايت عباس تهراني هنرمند پيشکسوت ساز قره‌ني و مؤلف کتاب «آهنگ‌هاي فولکلور» که سال‌هاي زيادي را صرف فعاليت‌هاي متعدد پژوهشي و اجرايي موسيقي کرد، روز ۲۵ اسفند دار فاني را وداع گفت. ** جايزه‌هاي جهاني کيهان کلهر اما در سال ۹۸ کسب جوايز جهاني توسط کيهان کلهر، آهنگساز و نوازنده سه‌تار و کمانچه، از اتفاق‌هاي اميدوارکننده در حوزه موسيقي ايراني محسوب مي‌شد. اين هنرمند ايراني در آبان ماه ۹۸ جايزه هنرمند سال ۲۰۱۹ را از فستيوال جهاني موسيقي در کشور فنلاند دريافت کرد. او در ادامه توانست در سال ۲۰۲۰ برنده جايزه گلوبال فست در بخش هنرمند سال شود. کلهر پيشتر در سال ۲۰۱۷ به همراه گروه راه ابريشم برنده جايزه گرمي شده بود.

#باهم_شکستش_مي‌دهيم ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد