شرق/ متن پیش رو در شرق منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

با وجود اینکه روند انتخابات هفتم شوراهای شهر در حال پیگیری است، همچنان برخی از کارشناسان شهری و سیاسی معتقدند احتمال برگزاری این انتخابات پایین است. با وجود این نوع پیش‌بینی‌ها، اعلام نتایج اولیه بررسی صلاحیت‌ نامزدهای انتخابات شوراها موجی از واکنش‌ها را در تهران به‌ دنبال داشته؛ از بحث «تعارض منافع» در هیئت‌های نظارت تا طرح پرسش‌های تند درباره نسبت «منتقدبودن» و «رد صلاحیت‌ شدن». برخی از گروه‌های سیاسی اعلام کرده‌اند از شرکت در انتخابات احتمالی کناره‌گیری می‌کنند و برخی نیز این نوع رد صلاحیت‌ها را در راستای ضعیف‌سازی لیست‌های رقیب توصیف کرده‌اند. اعلام نتایج اولیه بررسی صلاحیت‌ها در تهران، فقط به انتشار فهرستی از رد صلاحیت‌شدگان منتسب به جریان اصلاح‌طلب ختم نشد؛ هم‌زمان، بحث تعارض منافع در هیئت‌های نظارت، شائبه دخالت‌پذیری روند بررسی‌ها و پیامدهای اجتماعیِ حذف چهره‌های اثرگذار را دوباره مطرح کرد؛ در حالی که شهردار تهران هرگونه دخالت را رد می‌کند.

«چهره‌های شاخص» و فهرست رد صلاحیت‌شدگان اصلاح‌طلب
با اعلام نتایج بررسی صلاحیت‌ها، مشخص شده چهره‌های شاخص منتسب به جریان اصلاح‌طلب اغلب رد صلاحیت شده‌اند. نادره رضایی، علی پیرحسین‌لو، مهدی شیرزاد، اسماعیل گرامی‌مقدم، علی تاجرنیا، محمد خون‌چمن، ابوالفضل رضوی، اسماعیل دوستی، حبیبه گلرخ، حسن فایضی و مینو خالقی از جمله رد صلاحیت‌شدگان هستند. این در حالی است که برخی احزاب اصلاح‌طلب پیش از این تصمیم به‌عدم حضور در انتخابات شوراها گرفته بودند. بر همین مبنا، پیش از این برخی نامزدها گفته بودند خود را از پروسه انتخابات خارج می‌دانند و از این‌ رو به رد صلاحیت هم اعتراضی نخواهند کرد.

گره اصلی: تعارض منافع در هیئت‌های نظارت؟
با آغاز فرایند بررسی صلاحیت کاندیداهای انتخابات شورای شهر، نگرانی‌ها نسبت به بروز تعارض منافع به‌ دلیل وجود چهره‌های سیاسی احزاب در هیئت نظارت انتخابات شوراها و ایجاد شائبه اعمال نظر و سلیقه‌های سیاسی در تأیید صلاحیت نامزدهای انتخابات افزایش یافت. موضوعی که اکنون با اعلام نتایج اولیه صلاحیت‌ها از سوی هیئت نظارت شهر تهران، بیش از گذشته قابل بررسی است؛ چراکه عمده نامزدهای مؤثری که در فرایند انتخابات حاضر شده و از قضا منتقدان زاکانی در پایتخت هستند، توسط هیئت نظارت رد صلاحیت شدند. در این باره براساس نامه‌ای که از سوی نمایندگان تهران خطاب به جوکار، رئیس هیئت مرکزی نظارت بر انتخابات نوشته شده و هفت نماینده ازجمله سیدعلی یزدی‌خواه، رئیس مجمع نمایندگان تهران آن را امضا کرده‌اند، خواستار اخذ نظرات و مشورت و هماهنگی با نمایندگان تهران در تشکیل شوراهای نظارت بر انتخابات شوراها و خواستار بررسی دقیق‌تر در این باره شده‌اند. عملکرد هیئت نظارت بر انتخابات شورای شهر در رد صلاحیت منتقدان زاکانی، اکنون نگرانی‌ها در باب وقوع تعارض منافع را افزایش داده است. آیا این عملکرد این شائبه را ایجاد نمی‌کند که برخی جریانات برای تداوم حضور تیم زاکانی در شهرداری تهران به دنبال مهندسی انتخابات هستند؟ موضوعی که بارها توسط تعدادی از نمایندگان مجلس و اعضای شورای شهر نسبت به بروز آن هشدار داده شد.

پاسخ زاکانی: «نه دنبال کرده‌ام، نه ارزشی دارد»
اما علیرضا زاکانی، شهردار تهران، این نوع ادعاها را رد کرد و در پاسخ به سؤال یکی از خبرنگاران درباره تلاش او برای رد صلاحیت مخالفانش در انتخابات پیش‌روی شورای شهر تهران، ضمن رد این ادعا تأکید کرد هرکس هرچه می‌گوید، باید نزد خدا پاسخ‌گو باشد. بنده نه با کسی برای رد صلاحیت‌ها صحبت کرده‌ام، نه آن را دنبال کرده‌ام و نه چنین کار‌هایی برایم ارزشی دارد. تمام وقت خود را صرف خدمت به مردم کرده‌ام و فکر می‌کنم خدمت به مردم پاسخ خود را از خدا خواهد گرفت.

در صحن شورا چه گذشت؟
برخی از اعضای شورای شهر هم در صحن به این نوع رد صلاحیت‌ها واکنش نشان دادند. نرجس سلیمانی عضو شورای شهر تهران با اشاره و انتقاد از رد صلاحیت برخی اعضای فعلی شورای شهر برای شرکت در انتخابات پیش‌روی شورای شهر، تأکید کرد برگزاری انتخابات به صورت تناسبی، نیازمند پذیرش همه طرف‌ها و پرهیز از اعمال سلیقه‌های سیاسی و جناحی باشد. او تأکید کرد ورود به انتخابات تناسبی می‌تواند نشانه بلوغ ساختار مشارکت باشد، اما نخستین تجربه هر سازوکار جدید نیازمند فراهم‌بودن مقدمات و ابزارهای لازم است؛ زیرا در صورت نبود دقت کافی، همین فرصت می‌تواند به چالش تبدیل شود. سلیمانی با اشاره به ماهیت انتخابات پیش‌رو ادامه داد: تجدیدنظر در روند بررسی صلاحیت‌ها با توجه به اینکه این انتخابات از جنس انتخابات تناسبی است، آن‌گونه که باید مورد توجه قرار نگرفته است. بنیاد انتخابات تناسبی بر حضور احزاب، گروه‌های سیاسی و نیروهای اجتماعی با رویکردهای متنوع است. ناصر امانی، عضو شورای شهر تهران هم در تذکر پیش از دستور با اشاره به رد صلاحیت خود و تعدادی از همکاران شورا که از منتقدان عملکرد شهردار تهران بودند، گفت صلاحیت چهار عضو شورا با پاسخ مثبت و تأیید مراجع چهارگانه قانونی احراز شده و از سوی هیئت اجرایی انتخابات شهر تهران تأیید و به هیئت نظارت ارسال شده است. با این حال، به گفته او هیئت نظارت شهر تهران مشخص نیست به استناد چه دلیلی آنها را مشمول بند «هـ» ماده ۴۳ دانسته و پاسخ منفی داده است. او تصریح کرد ماده ۴۲ می‌گوید «مشهورین به فساد و متجاهرین به فسق» حق ورود به شورا را ندارند و گفت: «ما سه نفر را مشهور به فساد و متجاهر به فسق معرفی کرده‌اند». امانی این اتهام را «سنگین» دانست و پرسید چگونه ممکن است فردی یک دوره نماینده مردم باشد و در پنج سال حتی یک‌ بار تذکر، احضار، هشدار، پرونده یا محکومیت نداشته باشد اما با چنین عنوانی رد شود؛ آن هم در حالی که وزارت اطلاعات، سازمان اطلاعات سپاه، فراجا و قوه قضائیه صلاحیت او را تأیید کرده‌اند. او سپس با لحنی صریح گفت اگر منظور از «شهرت به فساد» و «تظاهر به فسق»، مخالفت با انتخاب غیرقانونی شهردار، مخالفت با قانون‌شکنی و تخلف از مقررات بالادستی، سؤال از شهردار و تذکر درباره مشکلات شهر باشد، «بله» و او به ۱۷۰ تذکر خود افتخار می‌کند. امانی همچنین از حضور در حدود ۵۰ محله کم‌برخوردار گفت و پرسید گزارش و ملاک این تصمیم چه بوده و حق دفاع از حیثیت در کجا رعایت شده است؟ مهدی عباسی، رئیس کمیسیون معماری و شهرسازی شورای شهر تهران، در تذکری نسبت به پیامدهای سیاسی، اجتماعی و اعتباری برخوردهای حذفی با منتقدان -به‌ویژه در فرایند رد صلاحیت‌ها- هشدار داد و این رویکرد را عامل ضربه به اعتماد عمومی و تولید هزینه دانست. او منتقد را «آینه» خواند و گفت کسی که به آینه مشت می‌زند، خود آسیب می‌بیند؛ حذف منتقدان نه‌تنها مسئله را حل نمی‌کند، بلکه نقد را در اشکال گسترده‌تر بازتولید می‌کند. عباسی با تمثیل «بریدن سر مؤذن» گفت حذف صدا، مسئله را حل نمی‌کند و سکوتی مصنوعی و ناپایدار می‌سازد.

جعفر تشکری هاشمی، رئیس کمیسیون عمران و حمل‌ونقل شورای شهر تهران هم با انتقاد از روند بررسی صلاحیت‌ها به «شرق» گفت رد صلاحیت برخی اعضای منتقد شورا «قابل پیش‌بینی» بوده و این اتفاق «شائبه تعارض منافع» در هیئت‌های نظارت را تقویت می‌کند. تشکری هاشمی با بیان اینکه پیش‌تر نیز درباره احتمال بروز چنین اتفاقی هشدار داده شده بود، گفت: پیش از این، برخی دوستان در شورا درباره تعارض منافع توضیح داده بودند؛ اینکه وقتی فرد یا افرادی در هیئت‌های نظارت، تعلقات حزبی و ارتباط تنگاتنگی با بخشی از مدیرانی دارند که می‌توانند بر این موضوع تأثیرگذار باشند، این مسئله به‌شدت محل اشکال است. او افزود: در طول چهار سال و نیم حضور در شورا، به رسالت نمایندگی خود عمل کردیم و از گفتن حقایق و بیان اشکالات مدیریت شهری واهمه نداشتیم. طبیعی است که صراحت لهجه و ایستادگی در برابر برخی کجی‌ها می‌تواند تاوان داشته باشد، اما ما آگاهانه این مسیر را انتخاب کردیم. تشکری هاشمی تأکید کرد: حتما از مسیر قانونی موضوع را پیگیری خواهیم کرد. نسبت به ظلم و بی‌عدالتی که اتفاق افتاده، تلاش قانونی خود را انجام می‌دهیم؛ نتیجه هرچه باشد، پیگیر خواهیم بود. وقتی در برابر شهردار می‌ایستیم و از انتصاب‌های غیرقانونی، تخلفات دوره مدیریت شهری، دخالت داماد و سایر مسائل سخن می‌گوییم و می‌بینیم منتقدان شهردار در یک فهرست همگی رد صلاحیت می‌شوند در حالی که مراجع پنج‌گانه از جمله وزارت اطلاعات، سپاه پاسداران، قوه قضائیه و دیگر نهادهای مسئول صلاحیت افراد را تأیید کرده‌اند اما در هیئت نظارت رد می‌شوند، این شائبه جدی ایجاد می‌شود که چه رابطه‌ای میان منتقدبودن و رد صلاحیت وجود دارد. برخی اعضای شورا اعلام کرده‌اند موضوع را از مسیرهای قانونی پیگیری خواهند کرد و هم‌زمان، درخواست بازبینی در تأیید صلاحیت‌ها مطرح شده است. در مقابل، مسئولان شهری هرگونه دخالت در روند بررسی‌ها را رد می‌کنند. آنچه روشن است، اینکه نحوه جمع‌بندی این پرونده در ترکیب نهایی فهرست نامزدها، در تهران تأثیرگذار خواهد بود.

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله