اکو ایران/ متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

درگیری و تبادل آتش شب گذشته میان ایران و ایالات متحده در مقایسه با موارد مشابه دیگر شدت بیشتری داشت و تردیدها نسبت به تداوم آتش‌بس را افزایش داد؛ هرچند هنوز هیچ‌یک از دو طرف پایان آتش‌بس را اعلام نکرده‌اند.

ایالات متحده برای دومین شب متوالی حملات خود را پی گرفت. ارتش ایالات متحده شامگاه چهارشنبه برای دومین شب پیاپی حملاتی را علیه ایران انجام داد. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی هم اعلام کرد که در اقدامی تلافی‌جویانه، پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه را هدف قرار داده است. در پی این حملات، به شهروندان آمریکایی حاضر در اردن هشدار داده شد که به پناهگاه بروند، درحالی‌که کویت و بحرین هر دو سامانه‌های پدافند هوایی خود را فعال کردند. به گفته مقام‌های کویتی و بحرینی، این سامانه‌ها برای مقابله با اهداف هوایی متخاصم به کار گرفته شدند.

جنگی که هدفش ازسرگیری جنگ نیست؟
باراک راوید خبرنگار شبکه خبری آکسیوس، در گزارشی ناظر بر رویدادهای بامداد پنجشنبه 21 خرداد 1405 در منطقه، از مقام‌های آمریکایی نقل می‌کند که هدف از این حملات، تحت فشار قرار دادن تهران برای امضای یک توافق است، اما این حملات همچنین خطر تشدید نظامی در پی دارند.

مقام‌های آمریکایی گفتند انتظار پاسخ ایران را داشتند؛ پاسخی که احتمالاً می‌توانست پایگاه‌های آمریکا را هدف قرار دهد؛ همان‌گونه که روز سه‌شنبه این پیشامد رخ داد. تهران شامگاه چهارشنبه اعلام کرد که نیروهای نظامی این کشور در واکنش به جدیدترین حملات آمریکا، ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در بحرین را با پهپاد هدف قرار داده‌اند؛ هرچند در ابتدا مشخص نبود که آیا این حمله به هدفی اصابت کرده است یا نه.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده ادعا کرده تهران در مذاکرات «ما را احمق فرض کرده» و به این نتیجه رسیده که باید تغییری رخ دهد. یک مقام آمریکایی به آکسیوس گفت تمامی اهداف در جنوب ایران قرار داشتند و شامل سامانه‌های پدافند هوایی، سامانه‌های راداری و واحدهای فرماندهی و کنترل پهپادی بودند.

پیت هگست، وزیر جنگ ایالات متحده، روز چهارشنبه در جریان بازدید از مقر سنتکام در فلوریدا به خبرنگاران گفت: «سنتکام امشب مشغول خواهد بود، چون قرار است ضربه سختی به ایران وارد کنیم.» هگست گفت: «ایران فرصتی برای دستیابی به یک توافق عالی دارد، اما حاضر به انجام آن نبوده است. بمب‌ها به‌طور مداوم روی تأسیسات کلیدی ایران از سوی آمریکا فرود خواهند آمد. هدف، ازسرگیری جنگ نیست، بلکه تعیین شرایط یک توافق است.» او افزود: «اگر لازم باشد با بمب مذاکره کنیم، با بمب مذاکره خواهیم کرد. امشب ضربه سختی به آن‌ها خواهیم زد و امیدواریم ایران تصمیم درستی بگیرد». به گفته دو منبع آمریکایی، ترامپ بعدازظهر چهارشنبه با تیم امنیت ملی خود دیدار کرد تا گزینه‌های نظامی را بررسی کند؛ ساعاتی پس از آنکه به خبرنگاران گفته بود آمریکا «امروز دوباره آن‌ها را به‌شدت هدف قرار خواهد داد.»

مواضع دو طرف و بعضی پیش‌زمینه‌ها
آمریکا شامگاه سه‌شنبه در واکنش به سرنگونی یک بالگرد آمریکایی، سایت‌های راداری و پدافند هوایی ایران را هدف قرار داده بود، اما آن حملات به‌گونه‌ای طراحی شده بودند که همچنان امکان دستیابی به توافق را باز بگذارند. ایران نیز در پاسخ، تعداد نسبتاً محدودی موشک و پهپاد به سوی پایگاه‌های آمریکا شلیک کرد.

به گفته دو منبع آمریکایی، ترامپ روز چهارشنبه با مقام‌هایی از جمله جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، جان رتکلیف، رئیس سازمان سیا، ژنرال دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش و استیو ویتکاف، فرستاده ویژه کاخ سفید دیدار کرد. هگست از مقر سنتکام به‌صورت مجازی در این نشست شرکت کرد.

این منابع گفتند یکی از گزینه‌هایی که ترامپ در حال بررسی آن بود، عملیاتی گسترده اما کوتاه‌مدت بود که هدفش وادار کردن ایران به تغییر موضع خود در مذاکرات باشد. ترامپ طی نزدیک به دو هفته انتظار برای دریافت پاسخ ایران به آخرین پیشنهاد خود، به‌طور فزاینده‌ای دچار ناامیدی و خشم شده بود. ترامپ شامگاه چهارشنبه به تری ینگست، خبرنگار فاکس‌نیوز، گفت که حملات آمریکا به‌زودی متوقف خواهد شد، اما اگر مقامات ایران فوراً توافقی با ایالات متحده امضا نکنند، او بمباران‌های سنگین را از سر خواهد گرفت. ینگست این اظهارات را در شبکه ایکس منتشر کرد. ترامپ بارها گفته است که توافق نزدیک است، هرچند هیچ نشانه‌ای از دستیابی به پیشرفت واقعی مشاهده نشده است. او در عین حال بارها تهدید کرده که بمباران‌ها را از سر خواهد گرفت. ایران آمریکا را متهم کرد که مخازن آبی را که آب آشامیدنی ۱۰ روستا را تأمین می‌کردند هدف قرار داده و قوانین بین‌المللی را نقض کرده است.

انسداد کامل تنگه هرمز
خبرگزاری رویترز در گزارشی از قرارگاه خاتم‌الانبیا نقل می‌کند که به هر شناوری که تلاش کند از تنگه هرمز عبور کند، شلیک خواهد کرد؛ تنگه‌ای که طی ماه‌های گذشته تا حد زیادی بسته بوده است. رسانه‌های ایرانی گزارش دادند که به دو کشتی آمریکایی نیز شلیک شده است. سنتکام این موضوع را رد کرد و گفت تنگه هرمز بسته نشده و هیچ‌یک از کشتی‌های آمریکایی هدف قرار نگرفته‌اند.

پس از تهدید ترامپ به تشدید درگیری‌ها، قیمت نفت نزدیک به ۳ دلار افزایش یافت و در معاملات اولیه بازارهای آسیایی در روز پنج‌شنبه نیز به رشد خود ادامه داد. خبرگزاری‌های ایران از وقوع انفجار در چندین شهر این کشور با جمعیت ۹۳ میلیون نفر خبر دادند؛ از جمله سیریک، کرگان، بندرعباس، میناب و کرج در نزدیکی تنگه هرمز، و همچنین ورامین در شمال کشور و نزدیک‌تر به دریای خزر.

در رابطه با این رویدادها خبرگزاری سی‌ان‌ان می‌نویسد که سفارت آمریکا در اردن به شهروندان آمریکایی حاضر در این کشور هشدار داد که هم‌زمان با آغاز حملات ایران علیه یک پایگاه نظامی آمریکا در اردن، به پناهگاه بروند. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی اعلام کرد که «تأسیسات و شمار زیادی از جنگنده‌ها» را در پایگاه هوایی الازرق منهدم کرده است؛ موضوعی که رسانه‌های دولتی ایران گزارش کردند. ایران همچنین پایگاه‌های آمریکا در کویت و بحرین را هدف قرار داد و هر دو کشور سامانه‌های پدافند هوایی خود را فعال کردند.

درگیری‌ها در لبنان ادامه دارند
گزارش رویترز ادامه می‌دهد: درگیری‌ها در جنگ موازی لبنان میان اسرائیل و نیروهای حزب‌الله نیز ادامه یافت. به گفته منابع امنیتی لبنان، حملات هوایی اسرائیل در جنوب لبنان روز چهارشنبه دست‌کم جان 13 نفر را گرفت، درحالی‌که حزب‌الله از حملات تازه علیه نیروهای اسرائیلی خبر داد.

ارتش اسرائیل اعلام کرد پس از به صدا درآمدن آژیرهای هشدار در چندین منطقه شمال اسرائیل در بامداد پنج‌شنبه، دو پرتابه در نزدیکی منطقه‌ای که نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان در آن مستقر هستند، فرود آمده است.

مطالبات تهران شامل پایان حملات اسرائیل به لبنان، لغو تحریم‌های ایران، آزادسازی میلیاردها دلار دارایی‌های مسدودشده و به رسمیت شناختن کنترل ایران بر تنگه هرمز است. ترامپ می‌گوید ایران باید محدودیت‌های خود بر کشتیرانی در تنگه هرمز را پایان دهد. او همچنین تأکید کرده است که هر توافق صلحی باید تضمین کند ایران قادر به توسعه سلاح هسته‌ای نباشد. ایران چنین هدفی را رد می‌کند.

ترامپ به «نقطه جوش» رسید؟
آکسیوس در گزارش مرتبط دیگری باز به قلم باراک راوید می‌نویسد: محرک اصلی حملات ترامپ به ایران، سرنگونی یک بالگرد آمریکایی بود؛ اما پشت پرده، ترامپ طی نزدیک به دو هفته انتظار برای دریافت پاسخ ایران به آخرین پیشنهادش، که هنوز هم نرسیده بود، بیش از پیش دچار ناامیدی و خشم شده بود.

یک مقام ارشد آمریکایی به آکسیوس گفت حملات شامگاه سه‌شنبه با هدف بازگرداندن بخشی از اهرم فشار آمریکا انجام شد، اما به‌گونه‌ای طراحی شده بود که کسی کشته نشود و امکان دستیابی به توافق نیز از بین نرود. همزمان، میانجی‌های قطری در تهران مشغول گفت‌وگو بودند تا مذاکرات را دوباره به مسیر بازگردانند و شکاف‌های باقی‌مانده را برطرف کنند.

فرستادگان ترامپ و میانجی‌های منطقه‌ای همچنان در تلاش‌اند توافقی را سر و شکل دهند، اما آخرین اظهارات رئیس‌جمهور آمریکا ممکن است نشان دهد که صبر او به پایان رسیده است.

ترامپ پس از سقوط بالگرد دستور حمله داد
ایالات متحده هنوز مشخص نکرده بود که آیا ایران عمداً بالگرد آمریکایی را سرنگون کرده است یا نه، اما ترامپ تصمیم گرفت دستور یک پاسخ نظامی مستقیم را صادر کند.

دو مقام ارشد کاخ سفید به آکسیوس گفتند حتی اگر برخورد میان بالگرد آپاچی آمریکا و یک پهپاد تصادفی بوده باشد، واشنگتن باید واکنش نشان می‌داد تا روشن کند اقدامات ایران در تنگه هرمز را نمی‌پذیرد. یکی از این مقام‌ها گفت: «اگر پاسخ نمی‌دادیم، ضعیف به نظر می‌رسیدیم و این موضوع بر موقعیت ما در مذاکرات با ایران نیز تأثیر منفی می‌گذاشت.»

بااین‌حال، هر دو مقام تأکید کردند که آمریکا حملات خود را «متناسب و جراحی‌شده» می‌دانست. این حملات سامانه‌های راداری و کنترل پهپاد را هدف گرفتند. چند ساعت پیش از حملات آمریکا، کاخ سفید یک بار دیگر تلاش کرد پاسخ روشنی از ایران درباره آخرین پیشنهاد ترامپ دریافت کند، اما موفق نشد.

یک مقام آمریکایی گفت کاخ سفید به‌روشنی به ایران اطلاع داده بود که «زمان در حال پایان یافتن است.» ایرانی‌ها گفتند هنوز پاسخی ندارند و هشدار دادند که به هرگونه حمله آمریکا پاسخ خواهند داد. در نهایت نیز ایران واکنشی محدود نشان داد.

حدود ساعت ۵ عصر به وقت شرق آمریکا در روز سه‌شنبه، زمانی که جنگنده‌های آمریکایی در مسیر اجرای عملیات بودند، کاخ سفید به ایران پیام داد که تنها تأسیسات نظامی هدف قرار خواهند گرفت. یک مقام آمریکایی گفت: «به ایرانی‌ها گفتیم اگر خلبانان ما کشته شده بودند، امروز در وضعیت کاملاً متفاوتی قرار داشتیم.»

تهران ترامپ را در انتظار نگه داشت
ترامپ احتمالاً می‌توانست در اواخر ماه گذشته به یک توافق اولیه با ایران دست یابد، اگر با شرایطی که نمایندگانش مذاکره کرده بودند موافقت می‌کرد؛ اما او پس از نشست ۲۹ مه در اتاق وضعیت کاخ سفید تصمیم گرفت دو اصلاحیه به پیش‌نویس تفاهم‌نامه پایان جنگ و بازگشایی تنگه هرمز اضافه کند. خواسته‌های ترامپ این بود که ایران ظرف ۶۰ روز با رقیق‌سازی ذخایر اورانیوم غنی‌شده خود موافقت کند و همچنین متعهد شود از کشتی‌های عبوری از تنگه هرمز عوارض دریافت نکند.در مقابل، ترامپ حاضر بود بپذیرد که این فرآیند رقیق‌سازی در خاک ایران و تحت نظارت آژانس انجام شود؛ امتیازی مهم، زیرا او پیش‌تر اصرار داشت این کار در خارج از ایران صورت گیرد.

عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، به میانجی‌ها و آمریکا گفت برای ارائه پاسخ به چهار یا پنج روز زمان نیاز دارد؛ موضوعی که یک منبع منطقه‌ای درگیر در میانجی‌گری و یک مقام آمریکایی آن را تأیید کردند. این چهار یا پنج روز به یک انتظار دیپلماتیک تقریباً دو هفته‌ای تبدیل شد؛ دوره‌ای که در آن ترامپ به‌دلیل پوشش رسانه‌ای منفی و حتی تمسخرآمیز درباره وعده‌های تحقق‌نیافته‌اش برای دستیابی به توافق، بیش از پیش ناامید شد. همچنین منتقدان تندرو او را متهم می‌کردند که در برابر ایران بیش از حد نرمش نشان می‌دهد.

وضعیت زمانی بدتر شد که ایران در محافل عمومی و خصوصی اعلام می‌کرد انتظار دارد بخشی از دارایی‌های مسدودشده خود را پیشاپیش آزاد کند؛ درحالی‌که ترامپ تأکید داشت این موضوع تنها پس از اجرای برخی تعهدات امکان‌پذیر خواهد بود. این مقام آمریکایی گفت ترامپ از این اظهارات ناراضی بود و موضعش تغییر نکرده بود، اما معتقد بود ایران می‌تواند با آغاز اجرای خواسته‌های هسته‌ای ترامپ به میلیاردها دلار دارایی مسدودشده دسترسی پیدا کند.

مذاکرات علی‌رغم تبادل آتش ادامه دارد
به گفته یک منبع منطقه‌ای، مقام‌های ایرانی و آمریکایی طی دو روز گذشته به‌طور جداگانه با میانجی‌های قطری در دوحه گفت‌وگو کرده‌اند. قطری‌ها تلاش کردند نشست سه‌جانبه‌ای برای مذاکره مستقیم درباره اختلافات باقی‌مانده ترتیب دهند، اما ایران این پیشنهاد را رد کرد.

میانجی‌های قطری روز چهارشنبه برای دیدار با عراقچی و دیگر مقام‌های ایرانی راهی تهران شدند تا روند مذاکرات را دوباره به حرکت درآورند. دو مقام آمریکایی گفتند امیدوارند حملات سه‌شنبه ایران را وادار کند به پیشنهاد ترامپ پاسخ دهد و تهدیدهای ترامپ نیز بخشی از همین راهبرد است. یک مقام آمریکایی گفت: «توافق همچنان روی میز است، اما رئیس‌جمهور آماده است اگر ایرانی‌ها همچنان تعلل کنند و وقت‌کشی را ادامه دهند، هزینه آن را بپردازند.»

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله