برگزیده

فرود مشت در رامات دیوید

فرهيختگان

بروزرسانی 1405/03/23 - 14:44

فرهیختگان/متن پیش رو در فرهیختگان منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

سیدمهدی طالبی| تشت رسوایی اگر در گذشته از بام به زمین می‌افتاد امروز از فضا به زمین می‌رسد. آخرین اتفاق ازاین‌دست انتشار تصاویر ماهواره‌ای از تخریب نقاطی در پایگاه‌های رژیم صهیونیستی و آمریکا در جریان حملات هفته گذشته ایران است. این تصاویر با محدودیت بسیار و کیفیت منتشر شده‌اند، اما بااین‌حال، اصابت‌های دقیقی را در برد بلند نمایش می‌دهند که حاصل کار موشک‌های نقطه‌زن ایرانی است. دولت آمریکا با آغاز جنگ از تمام شرکت‌های تجاری جهانی درخواست کرد هیچ تصویری از غرب آسیا منتشر نکنند و برای آن بهانه‌های امنیتی تراشید. شرکت‌های غیرآمریکایی نیز از بیم تحریم و یا شماتت اخلاقی توسط رسانه‌های آمریکا از این کار خودداری کردند. بااین‌وجود انتشار تصاویر با تمام محدودیت‌ها ادامه یافتند. یکی از مهم‌ترین تصاویر منتشر شده که رسمیت بالایی دارد، به ماهواره سنتینل-۲ مربوط است که به کمیسیون اروپا تعلق دارد. در این تصویر مشخص شده که یک ساختمان که در تصاویر روز‌های قبل از این پایگاه وجود داشت، با سرعت بالایی برچیده شده و آلودگی‌های تخریب در اطراف آن باقی مانده‌اند. تایمز اسرائیل، به نقل از مقامات رژیم گزارش کرده آسیب وارده جزئی است. ازسوی‌دیگر صهیونیست‌ها برای کاهش بار روانی این اتفاق ادعا می‌کنند کلاهک موشک به طور مستقیم اصابت نکرده و ترکش‌ها با ساختمان برخورد داشته‌اند.

نکات
درباره درگیری‌های هفته گذشته موارد زیر اهمیت دارند.
1- در طول جنگ رمضان ایران برای هدف قرار دادن پایگاه‌های دوردست دشمن کار دشواری داشت و این امر با انهدام تعدادی از رادار‌ها و ایجاد کریدور پروازی میسر شد. در حملات ایران به رژیم صهیونیستی در عملیات نصر و درگیری بعدی با آمریکا‌، موشک‌های ایرانی در همان ابتدا به عمق خاک دشمن رسیدند. این موفقیت دو دلیل اصلی دارد که در ترکیب با یکدیگر عمل کرده‌اند؛ ایران موشک‌ها و شیوه‌های پرتاب خود را ارتقا داده و دوم آنکه دشمن کماکان نتوانسته آسیب‌ها به شبکه راداری خود را جبران کند.

2- حملات به اردن چند هدف اساسی داشتند. آمریکا در پایگاه‌هایی که فاصله زیادی از ایران دارند، احساس راحتی دارد، زیرا بر این ایده است که دقت موشک‌های ایرانی در برد بلند کافی نبوده و تهران گرچه تعداد زیادی موشک کوتاه‌برد دارد، تعداد موشک‌های دوربرد زیاد نیستند. واشنگتن طبق این برداشت در اواخر جنگ هواگرد‌های خود را در فلسطین اشغالی و اردن متمرکز کرد. هدف قرار دادن پایگاه‌های رژیم صهیونیستی و آمریکا در دوردست برای شکستن احساس آرامش دشمن در فواصل دور بود. عامل بعدی، نقش اردن در دفاع هوایی از رژیم صهیونیستی است و آسیب به تأسیسات آمریکا در این کشور بر امنیت تل‌آویو اثرگذارند. حمله به تأسیسات دشمن در اردن برای صهیونیست‌ها دردآور است زیرا می‌دانند این‌ها لایه‌های دفاعی آمریکا برای حفاظت از محیط فلسطین اشغالی‌اند.

3- ایران در حملات خود توجه ویژه‌ای به انهدام رادار‌های دشمن داشت. اصلی‌ترین هدف تمرکز تهران بر رادار‌ها کور کردن چشم دشمن است اما علاوه‌برآن، رادار‌ها طعمه ارزشمندی هستند؛ هدفی راحت و گران‌قیمت. رادار دوربرد ثابت بوده، دارای ابعاد عظیمی است و امواج قابل‌توجهی از خود ساطع می‌کند که می‌تواند باعث شناسایی آن شود. همچنین رادار‌های دوربرد قابل مخفی‌سازی در برابر تصاویر ماهواره‌ای و یا چشم پرسنل حاضر در پایگاه‌ها نیستند. پس هدف قرار دادن رادار آسان‌تر از هدف‌گیری آشیانه جنگنده‌ها و دیگر تسلیحات و تجهیزات در پایگاه‌های دشمن است. ازسوی‌دیگر رادار‌ها بسیار گران‌قیمت بوده و از ده‌ها تا صد‌ها میلیون دلار ارزش دارند.

4- پاتریوت عملکرد مناسبی در حملات اخیر نداشت و در جنگ رمضان نیز دچار مشکل بود. دلیل این عملکرد ناقص می‌تواند ناتوان شدن سامانه و موشک بر اثر تغییرات در موشک‌ها و یا تاکتیک‌های ایران باشد؛ به‌گونه‌ای که موشک رهگیر بر اثر افزایش ناگهانی سرعت و یا مانور شدید دچار اشکال می‌شود. عامل احتمالی بعدی، کاهش دید راداری سامانه‌ها پس از انهدام مداوم شبکه راداری دشمن است.

5- حملات اخیر فشار زیادی به پدافند دشمن وارد کرد. تعدادی رادار و پهپاد شناسایی نابود شدند و دشمن مجبور به شلیک موشک‌های رهگیر پرهزینه و کمیاب شد. این اتفاق عامل مهمی در مهار حرکت فوری دشمن به سمت جنگ است، زیرا واشنگتن بدون جبران خسارات به اجزای شبکه پدافندی، در صورت بروز جنگ در برابر حملات آسیب‌پذیر خواهد بود.

6- دشمن برای جبران ازدست‌دادن رادار‌های بزرگ و اصلی خود از هماهنگ‌سازی اطلاعات ریزرادار‌های متعدد استفاده می‌کند، اما این اقدام رفع‌کننده تمام محدودیت‌های دشمن نیست. رادار‌های بزرگ و هشدار زودهنگام چند هزار کیلومتر برد دارند و پرتابه‌ها را زودتر از رادار‌های کوتاه‌برد شناسایی می‌کنند. رادار‌های کوچکتر بردی چند ده و یا چند صد کیلومتری دارند و هنگامی که پرتابه به محدوده برد آن رسید قادر به شناسایی آن خواهند بود. نتیجه برای دشمن ازدست‌دادن دقایق حیاتی برای اعلام هشدار و رهگیری موشک‌های ایران است.

7- بار اصلی پرواز‌های دشمن بر دوش اف-۳۵ است و ایران نیز بر پایگاه‌ها و زنجیره به کارگیری آن متمرکز شده است. کنار رفتن اف-۱۸‌ها به معنی دوری ناو‌های هواپیمابر و کاهش استفاده از اف-۱۵ و اف-۱۶ و عدم نزدیکی آن‌ها به مرز‌های ایران به دلیل تقویت پدافندی است. دشمن در آخرین هفته‌های جنگ رمضان با مشکل حملات متعدد به جنگنده‌های خود روبه‌رو شد و پس از آن نیز شلیک‌هایی از جمله پرتاب موشک به سمت یک اف-۳۵ در طول آتش‌بس را تجربه کرد.

8- در طول جنگ بیشترین شلیک‌های ایران به ترتیب به سمت امارات و فلسطین اشغالی صورت گرفتند، اما در دوره آتش‌بس، کویت تقریباً در تمام پاسخ‌های تهران جای داشت. در ابتدای آتش‌بس و درگیری‌ها آتش امارات و کویت تند بود، اما اماراتی‌ها وضعیت خود را تعدیل کردند ولی کویتی‌ها در همان موقعیت باقی ماندند. این مسئله، دلیل سیاسی تداوم حملات به کویت است. دلیل دیگر، نقش مهم‌تر کویت در میان دولت‌های حاشیه جنوبی خلیج‌فارس در استقرار آمریکاست. بیشتر زیرساخت‌ها در کویت و بیشتر حملات از خاک این دولت به ایران و عراق انجام می‌شوند.

9- حملات ایران علیه پایگاه رامات دیوید در فلسطین اشغالی و پایگاه‌های آمریکا در اردن، نقطه‌زنی، دسترسی به عمق با شلیک کم‌تعداد و در اختیار داشتن اطلاعات به‌روز را اثبات کرد. نقطه‌زنی در فاصله کم امکان‌پذیر است، اما در فاصله بیش از هزارکیلومتری امری بسیار دشوار به حساب می‌آید. ازسوی‌دیگر شلیک‌ها به فلسطین اشغالی با ۲۴ موشک در قالب ۶ تا ۸ موج صورت گرفت که در هر موج ۲ تا ۴ موشک پرتاب شدند. علی‌رغم وجود چندین لایه پدافندی دشمن، موشک‌ها، هم از سامانه‌های پدافندی آمریکا در عراق و اردن گذاشتند و هم از پدافند خود رژیم. این موفقیت در شرایطی رقم خورد که تعداد شلیک‌ها در قیاس با تعدادی از عملیات‌های پیشین اندک بودند. برای قیاس می‌توان به وعده صادق-۱ با شلیک ۱۲۰ موشک، وعده صادق-۲ با ۲۰۰ موشک و موج اول عملیات وعده صادق-۳ که ۱۵۰ موشک در همان ابتدا به سمت رژیم پرتاب شدند، توجه کرد. در موج‌های بعدی عملیات وعده صادق-۳ و همچنین وعده صادق-۴، شلیک‌ها شکل متفاوتی به خود گرفتند به‌گونه‌ای که هر موج خود شامل زیرموج‌ها شد. اوج آن عملیات وعده صادق-۴ بود و همچنین عملیات نصر. از نظر اطلاعاتی عملیات نصر اهمیت بالایی داشت. در عملیات‌های پیشین نیز ایران با حمله به نقاط خاص، اشراف اطلاعاتی‌اش را به نمایش گذاشته بود و در عملیات نصر با هدف‌گیری مرکز نگهداری تسلیحات، تعمیرات و سوخت‌گیری اف-۳۵ این امر را به نمایش گذاشت. این مسئله که در پایگاه‌هایی با تعداد ساختمان زیاد، دقیقاً کدام نقطه هدف قرار گیرد اهمیت دارد، چه اینکه دشمن پروتکل‌های امنیتی را برای پنهان نگاه‌داشتن ساختمان‌های اصلی رعایت می‌کند که شامل استفاده از پوشش و یا تغییر ساختمان‌هاست.

10- یکی از اهداف ایران در عملیات‌های نظامی خود، اثبات این مسئله به تعدادی از دولت‌های منطقه است که اعتماد به آمریکا باعث امنیت آن‌ها نمی‌شود. تهران در پیام‌های سیاسی خود شفاف ساخته چشم طمعی برای ایجاد امپراتوری ندارد. عربستان سعودی یا امارات برای پذیرش چنین پیام‌هایی مستعدتر هستند زیرا وسعت، ثروت، جمعیت و تجربه بیشتری داشته و ازاین‌رو برای پیشبرد منافع ملی خود و خودداری نسبی از پیشبرد دستورات آمریکا، می‌توانند اعتمادبه‌نفس پیدا کنند، اما دولت‌های کوچک‌تر با آسیب‌پذیری‌های زیاد، فاقد این اعتمادبه‌نفسند. ازاین‌رو حملات بیشتری به آن‌ها نیاز است تا درک کنند اتکا به آمریکا امنیت‌آور نیست.