ایران/متن پیش رو در ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

در گفت‌وگویی که جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهوری آمریکا، اخیراً با روزنامه نیویورک تایمز انجام داد، او وجود هرگونه «رقابت شدید» میان خود و مارکو روبیو، وزیر امور خارجه را رد کرد. با این حال، گزارش‌ها و گمانه‌زنی‌ها درباره تنش میان این دو همچنان ادامه دارد؛ به‌گونه‌ای که گفته می‌شود نزدیکان روبیو شایعه کرده‌اند ونس حتی پیش از آغاز رقابت‌های انتخاباتی، به کناره‌گیری از کارزار ریاست‌جمهوری فکر می‌کند.

شاید در واکنش به همین فضای سیاسی، معاون رئیس‌جمهوری طی دو هفته گذشته از رویکرد معمول و کم‌حاشیه خود فاصله گرفته و مواضعی صریح و انتقادی نسبت به اسرائیل اتخاذ کرده است. در مقابل، روبیو همچنان بر موضع سنتی حزب جمهوری‌خواه، یعنی حمایت بی‌قیدوشرط از اسرائیل، تأکید دارد.
در حالی که ونس هدایت تلاش‌ها برای دستیابی به توافق صلح با ایران را بر عهده گرفته؛ اقدامی که موجب نگرانی اسرائیل شده است، روبیو رهبری تلاش‌ها برای تحت فشار قرار دادن دولت لبنان به‌منظور پذیرش توافقی مطابق با شرایط و خواسته‌های اسرائیل را دنبال کرده است.

ونس با تبدیل شدن به چهره اصلی جریان تردید و بدبینی جمهوری‌خواهان نسبت به اسرائیل و رویارویی با روبیو، که از رقبای احتمالی او در انتخابات ریاست‌جمهوری آینده به شمار می‌رود، در حال ترسیم مسیر مستقل خود برای رسیدن به کاخ سفید است؛ مسیری که او را از مواضع سیاست خارجی‌ای که به‌تدریج در میان افکار عمومی نامحبوب‌تر می‌شوند، فاصله می‌دهد. تا همین اواخر، روبیو در موقعیت رو به رشدی قرار داشت و دونالد ترامپ مسئولیت‌های هرچه مهم‌تری را به او واگذار می‌کرد. او در داخل دولت، یکی از اصلی‌ترین حامیان رویکرد تهاجمی در سیاست خارجی بوده است؛ رویکردی که از اقدام نظامی علیه ونزوئلا گرفته تا ایران را در بر می‌گرفت و در بسیاری از موارد، بر دیدگاه‌های انزواگرایانه‌تر ونس غلبه داشت.

در قبال اسرائیل نیز، روبیو همواره تلاش کرده است حمایت خود از این رژیم را به‌صورت علنی و فعالانه نشان دهد. او از درخواست بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، برای ورود آمریکا به جنگ با ایران حمایت کرد و حتی تا آنجا پیش رفت که نام خود را پای تصمیم‌هایی گذاشت که با استناد به ملاحظات امنیت ملی، زمینه اخراج دانشجویان خارجی منتقد اسرائیل از آمریکا را فراهم می‌کرد. اگرچه بخش عمده اظهارات علنی جی‌دی ونس متوجه دولت بنیامین نتانیاهو بوده است، اما دشوار است برخی از مواضع اخیر او را واکنشی مستقیم به اقدامات مارکو روبیو، نه‌تنها در عرصه سیاست خارجی، بلکه در داخل آمریکا نیز ندانست. ونس در این‌باره گفته است: «حامیان اسرائیل در ایالات متحده مرتکب این اشتباه اساسی می‌شوند که میان منافع آمریکا و منافع اسرائیل تمایزی قائل نیستند، در حالی که این دو لزوماً یکسان نیستند.» اگر ونس در حال ایجاد فاصله سیاسی میان خود و روبیو است، باید پذیرفت که این اقدام از نظر سیاسی نیز برای او توجیه‌پذیر است. البته این محاسبه سیاسی هنوز در میان جمهوری‌خواهان به‌طور جدی آزموده نشده است؛ زیرا بخش عمده نخبگان این حزب، فراتر از شخص روبیو، همچنان در حمایت از نتانیاهو موضعی کاملاً هماهنگ دارند.

اما ونس، مانند گذشته، بیش از هر چیز در حال سنجش و درک دیدگاه‌های پایگاه اجتماعی حزب جمهوری‌خواه است.
همان نظرسنجی‌هایی که از کاهش شدید حمایت بدنه دموکرات‌ها از اسرائیل خبر می‌دهند، نشان می‌دهند که حمایت از اسرائیل در میان رأی‌دهندگان جمهوری‌خواه نیز به‌طور محسوسی رو به کاهش است.
بر اساس یکی از تازه‌ترین نظرسنجی‌ها، ۵۷ درصد از جمهوری‌خواهان زیر ۵۰ سال اکنون دیدگاهی منفی نسبت به اسرائیل دارند. با وجود آنکه سیاستمداران جمهوری‌خواه تاکنون نتوانسته‌اند حمایت گسترده‌ای برای انتقادهای خود از اسرائیل جلب کنند؛ افزایش تقاضا برای گفت‌وگویی صریح‌تر درباره روابط آمریکا و اسرائیل، چهره‌های رسانه‌ای محافظه‌کار مانند تاکر کارلسون و کندیس اوونز را بیش از پیش در کانون توجه قرار داده است.
همچنین با نگاهی به فضای شبکه‌های اجتماعی، می‌توان دید که پرسش جمهوری‌خواهان درباره ماهیت رابطه آمریکا و اسرائیل بویژه با این پرسش محوری که آیا سیاست واشنگتن باید بر اساس شعار «اول آمریکا» باشد به موضوعی فراگیر و اجتناب‌ناپذیر تبدیل شده است. البته این بدان معنا نیست که مسیر پیش روی جی‌دی ونس آسان خواهد بود.

او به‌عنوان معاون رئیس‌جمهوری مستقر، ناگزیر است از دونالد ترامپ تبعیت کند. هرچند ترامپ در حال حاضر از بنیامین نتانیاهو ناراضی به نظر می‌رسد، اما هیچ تضمینی وجود ندارد که روابط میان آن دو تا سال ۲۰۲۸ دوباره گرم و نزدیک نشود. همچنین اگر اسرائیل در پاییز امسال نخست‌وزیر جدیدی انتخاب کند، این احتمال وجود دارد که رهبر جدید بتواند بخش قابل‌توجهی از نفوذ و اعتبار سیاسی اسرائیل را در واشنگتن بازسازی کند.
از سوی دیگر، حتی اگر موضع ونس درباره اسرائیل به او کمک کند تا حمایت جریان «اول آمریکا» را به دست آورد (که با توجه به انسجام و نفوذ جریان مسیحیان صهیونیست‌ (اوانجلیست‌ها) در این جنبش، که همچنان به‌شدت حامی اسرائیل هستند، کار آسانی نخواهد بود) باز هم ممکن است در انتخابات با نامزد دموکراتی روبه‌رو شود که با اعتبار و قدرت بیشتری پرچم تردید و انتقاد نسبت به اسرائیل را در دست گرفته باشد. شاید هم نه. هنوز برای پیش‌بینی زود است، اما در حال حاضر، محتمل‌ترین نامزد حزب دموکرات، گوین نیوسام، فرماندار کالیفرنیا، به نظر می‌رسد. او هر زمان که درباره فلسطین و اسرائیل اظهارنظر کرده، خیلی زود از مواضع خود عقب‌نشینی کرده است تا حامیان طرفدار اسرائیل در بدنه رهبری حزب دموکرات را راضی نگه دارد. در واقع، دموکرات‌ها نیز احتمالاً در موضوع اسرائیل با نبردی پیچیده و شاید حتی پرتنش روبه‌رو خواهند شد.

با این حال، آنچه تقریباً قطعی به نظر می‌رسد این است که اسرائیل به یکی از موضوعات شکاف‌برانگیز در انتخابات آینده آمریکا تبدیل خواهد شد. پس از جنگ نافرجام با ایران و افزایش مخالفت‌ها با محدودیت‌های اعمال‌شده بر آزادی بیان (که هر دو تا حد زیادی ناشی از سیاست‌های اسرائیل یا لابی‌های همسو با آن بوده‌اند) فرصتی سیاسی به وجود آمده است که با توجه به رقابت ونس با روبیو، نادیده گرفتن آن از سوی معاون رئیس‌جمهوری اقدامی غیرعاقلانه بود.

حال این سؤال پیش می‌آید که آیا انتقادهای علنی جی‌دی ونس از اسرائیل و از جریان‌های حامی اسرائیل در حزب جمهوری‌خواه، صادقانه است یا صرفاً حساب‌شده و انتخاباتی؟ ونس در کتاب خود، «مرثیه‌ هیل‌بیلی‌»، می‌نویسد: «من به لحظه‌های مکاشفه باور ندارم. به لحظه‌های تحول‌آفرین هم اعتقاد ندارم، زیرا تحول واقعی بسیار دشوارتر از یک لحظه است. افراد زیادی را دیده‌ام که با اشتیاقی واقعی برای تغییر آغاز کردند، اما وقتی فهمیدند تغییر تا چه اندازه دشوار است، اراده و استقامت خود را از دست دادند.»

تا امروز، در سیاست حزب جمهوری‌خواه، کمتر چیزی دشوارتر از مخالفت با باور غالب این حزب درباره اسرائیل بوده است. اگرچه ونس از مدت‌ها پیش گرایش‌هایی داشته که می‌توان آنها را انزواگرایانه توصیف کرد، اما دلیلی وجود ندارد که اظهارات اخیر او را نتیجه یک دگرگونی ناگهانی در باورهایش بدانیم. بلکه او نیز، مانند هر سیاستمدار دیگری، در حال سنجیدن نشانه‌های سیاسی و ارزیابی تغییرات افکار عمومی است و فرصتی را در تغییر تدریجی نگرش جامعه آمریکا تشخیص داده است. شاید ونس واقعاً قصد نداشته باشد خود محرک این تغییر باشد، اما احتمالاً آن‌قدر زیرک هست که بر موج آن سوار شود.

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله