اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
به نوشته دویچهوله، پس از آنکه روز سهشنبه به حداقل سه کشتی تجاری در تنگه هرمز حمله شد، آتش منازعه در کرانههای خلیحفارس بار دیگر شعلهور شد. این حملات که نفتکشهای عربستان سعودی و امارات متحده عربی و یک کشتی حامل گاز طبیعی مایع قطری را هدف قرار داد، مستمسکی شد تا ایالات متحده مجوز موقت معافیت تحریمی صادرات نفت ایران را لغو کند.
این امتیاز بزرگ در یادداشت تفاهم (MOU) که ماه گذشته بین آمریکا و ایران توافق شده بود، به تهران اجازه میداد پس از توقف نفتکشهایش توسط محاصره نیروی دریایی آمریکا، صادرات نفت را از سر بگیرد. در اقدامی شدیدتر، ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) روز چهارشنبه اعلام کرد که بیش از ۸۰ هدف در ایران از جمله سامانههای دفاع هوایی، رادارها و بیش از ۶۰ قایق تندرو را مورد حمله قرار داده است.
ایران نیز روز چهارشنبه با پرتاب حملات موشکی تازه به کشورهای حوزه خلیج فارس تلافی کرد و آژیرهای حمله هوایی و انفجارهایی در بحرین و کویت گزارش شد. در واکنش به این تشدید تنش، شرکت امنیت دریایی ماریسک روز چهارشنبه هشدار داد که اقدامات تلافیجویانه «نشانه بازگشت به رویارویی مستقیم نظامی» است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، که پیش از نشست ناتو در ترکیه صحبت میکرد، گفت که یادداشت تفاهم با ایران اکنون «به پایان رسیده است» و افزود که «برخورد با آنها [تهران] فقط اتلاف وقت است.» همزمان، چین و قطر خواستار کاهش فوری تنشها شدند، در حالی که بوریس پیستوریوس، وزیر دفاع آلمان، از تهران خواست تا تحریک واشنگتن و حملات به کشتیها را متوقف کند.
در تلاش برای اعمال کنترل بر تنگه
ایران تلاش میکند کنترل خود را بر هرمز، این آبراه باریکی که پیش از جنگ یکپنجم صادرات نفت و گاز جهان را از خلیج فارس به سایر نقاط جهان حمل میکرد، حفظ کند.
در روزهای منتهی به حملات روز سهشنبه، مذاکرات صلح پیشرفت چندانی در مورد مسائل حلنشده فراوان، از جمله لغو بلندمدت تحریمهای آمریکا و برنامه هستهای ایران، نداشت. ایران بارها در زمانی که پیشرفت دیپلماتیک متوقف شده بود، از هرمز به عنوان اهرم فشار در مذاکرات استفاده کرده است.
در طول جنگ، تهران حمله به کشورهای بزرگ تولیدکننده نفت و متحدان کلیدی آمریکا در منطقه را راهی برای فشار بر واشنگتن و گسترش ناامنی میدانست تا منطقه خاورمیانه هزینه جنگ را احساس کند.
شرکت ماریسک در آخرین بیانیه خود اعلام کرد که لغو معافیت تحریمی ایران «پایه سیاسی» توافق صلح را تضعیف کرده است و «انگیزهها برای خویشتنداری مداوم را کاهش میدهد.» این شرکت اطلاعاتی دریانوردی هشدار داد که «احتمال تشدید بیشتر به طور قابل توجهی افزایش یافته است.»
با افزایش ۵ درصدی قیمت نفت در پی آخرین تشدید تنش، برخی کارشناسان هشدار دادند که حملات بیشتر آمریکا بعید است استراتژی تهران را تغییر دهد. دنیس سیترینوویچ، محقق مدعو در اندیشکده شورای آتلانتیک، در پلتفرم ایکس نوشت: «در عوض، این حملات خطر دورتر کردن هر دو طرف از نتیجه مذاکرهای را دارند که ... به نظر میرسد هم واشنگتن و هم تهران هنوز آن را ترجیح میدهند.»
ایران میخواهد وضعیت موجود تازهای را در تنگه هرمز برقرار کند
در همین رابطه مهند سلوم، استاد مؤسسه مطالعات تحصیلات تکمیلی دوحه، به الجزیره گفت که اگرچه ایالات متحده اعلام کرده حملات کنونیاش به ایران «محدود» است، اما این حملات «از نظر جغرافیایی گستردهتر، از نظر شدت شدیدتر و بنا بر گزارشها دقیقتر» از دفعات پیشین هستند و اگر این حملات ادامه یابد، «تفاهمنامه (MoU) عملاً از بین خواهد رفت.»
به گفته سلوم، ایران «میخواهد وضعیت موجود تازهای را برقرار کند که بر اساس آن هر چیزی که از تنگه هرمز عبور میکند، باید تحت کنترل ایران باشد» و برای عبور نیز عوارض پرداخت کند. او افزود که هرچند ایران گفته مایل است این روند را با هماهنگی عمان اجرا کند، اما عمان تاکنون تمایلی به مشارکت در اعمال چنین مالیاتی نشان نداده است.
سلوم همچنین گفت که آمریکا با لغو معافیتهای تحریمی صادرات نفت ایران، در تلاش است کنترل اوضاع در تنگه هرمز را در دست بگیرد و این پیام را منتقل کند که اگر ایران همچنان رفتوآمد از این آبراه را محدود کند، واشنگتن به زیرساختهای نفتی و اقتصاد ایران آسیب وارد خواهد کرد. او گفت که در نهایت ایران نخواهد توانست همه نفت خود را «روی نفتکشها و در مخازن زمینی» نگه دارد و ناچار خواهد شد «یا برای صادرات نفت خود به استفاده از نیروی نظامی متوسل شود، یا به خواستههای آمریکا تن دهد».
