ایران/متن پیش رو در ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

محمدعلی ابطحی| آیین تشییع رهبر شهید در عراق را می‌توان از دو منظر متفاوت اما مکمل یکدیگر، مورد بررسی قرار داد؛ نخست از منظر مذهبی و دوم از منظر سیاسی و راهبردی. هر یک از این دو زاویه، حامل پیام‌هایی است که اهمیت این مراسم را فراتر از یک بدرقه رسمی و تشریفاتی قرار می‌دهد.

از منظر مذهبی، تشییع و طواف پیکر رهبر در جوار حرم‌های مطهر ائمه اطهار(ع) در عراق، دارای بار معنایی ویژه است. در سنت دیرینه شیعه، همواره رسم بر این بوده است که پیکر علما و مراجع بزرگ، در صورت امکان، در کنار بارگاه ائمه اطهار(ع) طواف داده شود یا در جوار آنان به خاک سپرده شود. این سنت، نشانه‌ای از پیوند عمیق معنوی میان عالمان دین و اهل‌بیت(ع) به شمار می‌رود.

در عراق نیز این سنت سابقه‌ای طولانی دارد و سال‌هاست که پیکر بسیاری از مؤمنان و شخصیت‌های دینی از نقاط مختلف جهان اسلام برای طواف به حرم‌های مطهر نجف، کربلا، کاظمین و سامرا منتقل می‌شود. از این منظر، حضور پیکر رهبر شهید به عنوان مرجع تقلید، در این اماکن مقدس و سپس تدفین ایشان در جوار بارگاه امام رضا(ع) در مشهد، حلقه‌ای از همین سنت تاریخی و مذهبی محسوب می‌شود و از جایگاه ویژه ایشان در میان جامعه شیعی حکایت دارد. اما شاید پیام مهم‌تر این مراسم را باید در بعد سیاسی و روابط ایران و عراق جست‌وجو کرد. در اینجا دیگر موضوع صرفاً یک مرجع دینی نیست، بلکه سخن از رهبر جمهوری اسلامی ایران است؛ شخصیتی که سال‌ها برخی جریان‌های رسانه‌ای و سیاسی کوشیدند نفوذ و ارتباط ایران با عراق را صرفاً در قالب «نیروهای نیابتی» یا مداخلات سیاسی و نظامی تفسیر کنند. حضور گسترده مردم عراق در مراسم تشییع، تصویر دیگری از این روابط را به نمایش گذاشت. این حضور نشان داد که پیوند میان دو ملت بیش از آنکه محصول مناسبات سیاسی باشد، ریشه در باورهای مشترک دینی، فرهنگی و تاریخی دارد. استقبال مردمی از این مراسم، بیانگر آن است که بخش قابل توجهی از جامعه شیعی عراق، فارغ از تحلیل‌های سیاسی رایج، ارتباطی عمیق و اعتقادی با رهبر انقلاب اسلامی و جایگاه مرجعیت برقرار کرده است. نکته قابل تأمل دیگر، حضور جریان‌ها و گروه‌هایی بود که همواره در زمره حامیان رسمی سیاست‌های ایران شناخته نمی‌شدند. مشارکت این طیف‌ها در مراسم تشییع نشان داد که این رویداد، فراتر از مرزبندی‌های سیاسی و جناحی، به یک مناسبت وحدت‌بخش برای بخش‌های مختلف جامعه عراق تبدیل شده است.

همین موضوع، ارزش سیاسی این مراسم را دوچندان می‌کند و نشان می‌دهد که سرمایه اجتماعی ایران در عراق، تنها به گروه‌های همسو محدود نیست. از سوی دیگر، حضور مقامات رسمی عراق در این مراسم نیز حامل پیامی روشن بود. هرچند بخشی از این حضور را می‌توان در چارچوب تشریفات دیپلماتیک و همزمانی سفر رئیس‌جمهوری ایران ارزیابی کرد، اما برگزاری مراسمی با این سطح از شکوه برای رهبر یک کشور دیگر در خاک عراق، اتفاقی معمول در روابط بین‌الملل نیست. این رویداد از روابط ممتاز و ویژه تهران و بغداد حکایت دارد؛ روابطی که بر پایه اشتراکات مذهبی، فرهنگی، تاریخی و امنیتی شکل گرفته و اکنون وارد مرحله‌ای عمیق‌تر شده است. تشییع رهبر شهید در عراق، در حقیقت، تنها بدرقه یک شخصیت برجسته نبود؛ بلکه نمایش پیوندهای ریشه‌دار دو ملت و دو کشور به شمار می‌رفت. پیوندی که می‌تواند در آینده نیز زمینه‌ساز همگرایی بیشتر، تقویت همکاری‌های سیاسی و امنیتی و افزایش همدلی میان ملت‌های ایران و عراق باشد. اگر این سرمایه اجتماعی و تاریخی به درستی حفظ و تقویت شود، بی‌تردید روابط تهران و بغداد وارد مرحله‌ای مستحکم‌تر خواهد شد و دستاوردهای آن، نه تنها برای دو کشور، بلکه برای جهان اسلام نیز قابل توجه خواهد بود.

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله