شرق/متن پیش رو در شرق منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

صادق ملکی به عنوان دیگر کارشناس در گفت‌وگفتش با «شرق» ابتدا ضمن رد این برداشت که «تفاهم‌نامه ایران و آمریکا فاقد پشتوانه داخلی بوده»، معتقد است آن توافق در زمان خود «تبلور هماهنگی میان نهادهای تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری» بود، اما اکنون اختلاف در تفسیر و روایت از مفاد تفاهم‌نامه به مهم‌ترین چالش پیش‌روی روند صلح تبدیل شده است. دیپلمات اسبق کشورمان با اشاره به سخنان رئیس‌جمهور درباره تفاهم‌نامه باور دارد که «این اظهارات و آرای قاطع موافقان آن نشان می‌داد که اصل مذاکره و ترجیح مسیر صلح بر جنگ، تصمیمی مورد توافق در سطوح عالی نظام بوده است». از دیدگاه تحلیلگر ارشد حوزه سیاست خارجی، «اختلاف‌ها نه بر سر اصل مذاکره، بلکه درباره نحوه اجرای بندهای تفاهم‌نامه و تفسیر تعهدات طرفین شکل گرفته است؛ اختلافی که اگر از چارچوب مدیریت‌شده خارج نشود، در روابط بین‌الملل پدیده‌ای غیرعادی محسوب نمی‌شود». ملکی در ادامه با اشاره به سفر عباس عراقچی به عمان تأکید می‌کند که «نفس انجام این سفر و نیز استمرار تماس‌های دیپلماتیک میان ایران، کشورهای منطقه و حتی کانال‌های غیرمستقیم با آمریکا، نشان می‌دهد مسیر دیپلماسی همچنان فعال است».

به تعبیر او، «اگر هماهنگی داخلی وجود نداشت، اساسا چنین رایزنی‌هایی در این سطح انجام نمی‌شد». با این حال، کارشناس حوزه بین‌الملل متذکر می‌شود که «بحران کنونی بیش از هر چیز ناشی از تعارض روایت‌ها درباره ترتیبات امنیتی تنگه هرمز است» و در همین باره می‌گوید «در جنگ، هر طرف می‌تواند روایت خود را داشته باشد، اما صلح زمانی پایدار می‌شود که روایت‌ها به یکدیگر نزدیک شوند. اگر هر طرف برداشت متفاوتی از مفاد تفاهم‌نامه داشته باشد، آتش‌بس به جای آنکه مقدمه صلح باشد، می‌تواند به زمینه‌ساز جنگ بعدی تبدیل شود». از منظر این دیپلمات پیشین، «اختلاف بر سر نحوه مدیریت تردد کشتی‌ها در تنگه هرمز اکنون به مهم‌ترین عامل نقض آتش‌بس تبدیل شده است؛ موضوعی که در صورت مدیریت‌نشدن، ظرفیت آن را دارد که بحرانی به‌مراتب گسترده‌تر از دو دور گذشته درگیری‌ها ایجاد کند».

ملکی در بخش دیگری از گفت‌وگو، بر ضرورت حفظ مشروعیت بین‌المللی ایران تأکید کرده و هشدار می‌دهد که «هر اقدامی که ایران را در افکار عمومی جهان به عنوان عامل بی‌ثباتی معرفی کند، می‌تواند موقعیت سیاسی کشور را تضعیف کند». او معتقد است «در دو جنگ اخیر، آغازگر درگیری آمریکا و اسرائیل بودند و همین موضوع موجب شد از منظر افکار عمومی جهانی، ایران از موقعیت حقوقی بهتری برخوردار باشد؛ موقعیتی که به اعتقاد او باید با پرهیز از اقدامات تنش‌زا حفظ شود». تحلیلگر سیاست خارجی در پایان، «راه برون‌رفت از شرایط کنونی را تقویت دیپلماسی و کاستن از شکاف میان روایت‌های طرفین» می‌داند و تأکید می‌کند که «هنوز فرصت برای تبدیل بحران به توافقی پایدار از میان نرفته است». به گفته ملکی، «دیپلماسی زمانی موفق خواهد بود که بتواند از روایت جنگ عبور کرده و به روایت مشترک صلح برسد؛ روایتی که بدون آن، هر آتش‌بسی شکننده خواهد بود و هر تفاهمی در معرض فروپاشی قرار خواهد گرفت».

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله