اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
کارشناسان هدف قرار دادن دو ناو هواپیمابر آمریکایی توسط ایران را «تشدید حسابشده» نامیدهاند.
در شرایطی که جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده در حال زورآزمایی بر سر اعمال کنترل بر تنگه هرمز هستند، نفتکشهای هر دو طرف در این آبراه استراتژیک مورد حمله قرار میگیرند.
ایالات متحده و ایران طی دو روز گذشته حملات تلافیجویانه خود را تشدید کردهاند، به طوری که واشنگتن سه نفتکش ایرانی را هدف قرار داده و تهران نیز به نفتکشها حمله کرده و یک موشک بالستیک به سمت ناوهای جنگی آمریکایی که در نزدیکی تنگه هرمز گشتزنی میکنند، شلیک کرده است.
تشدید حسابشده
به نوشته خبرگزاری الجزیره، کارشناسان هدف قرار دادن دو ناو هواپیمابر آمریکایی توسط ایران را «تشدید حسابشده» نامیدهاند. این درگیری چند ماهه، اخیرا به طور فزایندهای در دریا در ادامه پیدا کرده و هر دو طرف سعی میکنند بر این تنگه استراتژیک - یک گلوگاه جهانی که تهران از آن به عنوان اهرم فشار در جنگ استفاده میکند - کنترل خود را اعمال کنند.
حملات به نفتکشها در حالی صورت میگیرد که همزمان با تداوم محاصره دریایی ایران ایالات متحده ادعا میکند روزانه حجم فزایندهای از نفت از طریق این تنگه انتقال مییابد - هر چند ارقام دقیق آن هنوز قابل بحث است.
آخرین تبادلات آتش میان دو طرف، امیدها برای کاهش تنش از طریق دیپلماسی را کمرنگتر میکند، و این در حالی است جنگ ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران، تأمین انرژی را مختل کرده و رشد اقتصادی را در سراسر جهان کند کرده است.
یک تحول بسیار مهم
فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) اعلام کرد که نیروهایش به سه کشتی ایرانی، از جمله یک نفتکش در نزدیکی جزیره خارک حمله کردهاند. یک نفتکش دیگر در نزدیکی جاسک مورد حمله قرار گرفت و یک کشتی بدون بار در خلیج عمان پس از آنکه به خدمه آن گفته شد کشتی را ترک کنند، مورد اصابت قرار گرفت. سنتکام اعلام کرد که این حملات پس از پرتاب موشکهای بالستیک ایران علیه یک ناو هواپیمابر و ناوشکن نیروی دریایی ایالات متحده انجام شده است که به گفته آنها با موفقیت از حملات جان سالم به در برد.
دریاسالار برد کوپر، فرمانده سنتکام، گفت: «اگر به دو کشتی ما شلیک کنید، ما هزینه اقتصادی حتی بالاتری را تحمیل خواهیم کرد - سه کشتی شما را از بین خواهیم برد». سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران هم اعلام کرد که «چندین موشک بالستیک» به سمت ناو هواپیمابر و ناوشکن شلیک کرده و آنها را به «آزار و اذیت کشتیهای ایرانی» و شرکت در محاصره دریایی متهم کرده است.
به گفته ولفگانگ پوتسای، تحلیلگر دفاعی: «ایرانیها نه تنها دو کشتی جنگی معمولی را هدف قرار دادند، بلکه یک ناو موشکانداز و به طور قابل توجهی یک ناو هواپیمابر را که ستون فقرات کارزار آمریکا علیه ایران است، هدف قرار دادند. این یک تحول بسیار بسیار مهم است و جای تعجب نیست که آمریکاییها تلافی کردند.»
ایران سپس اعلام کرد که نیروهایش همچنین سه نفتکش را که از طریق آنچه «مسیر غیرمجاز» در تنگه هرمز مینامید و سه کشتی مرتبط با آمریکا در جای دیگر در حال حرکت بودند، هدف قرار دادند. نیروی دریایی سپاه در بیانیهای به همه کشتیها در خلیج فارس یا نزدیک تنگه هرمز هشدار داد که فریب ارتش آمریکا را نخورند و «از هرگونه حرکت مشکوک با هدف عبور از آبراههای غیرمجاز خودداری کنند». در این اطلاعیه آمده است: «در غیر این صورت، هدف قرار خواهید گرفت.» همچنین، در روز یکشنبه، ایران اعلام کرد که به یک کشتی بدون سرنشین آمریکایی که سعی در ورود به تنگه هرمز داشت، حمله کرده است.
چرا به نفتکشها حمله میشود؟
واشنگتن ادعا کرده که نفتکشهای ایرانی که مورد حمله قرار گرفتند، بخشی از یک شبکه سایه چند میلیارد دلاری بودند که تهران و متحدان منطقهای آن را تأمین مالی میکردند. ایران مدتهاست که به یک ناوگان سایه برای دور زدن تحریمها و فروش نفت متکی بوده است؛ منبع درآمدی که از زمان شروع محاصره بنادر ایران توسط ایالات متحده در ماه آوریل، اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
به گفته حسن قشقاوی، نماینده مجلس و سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس ایران، حملات به کشتیهای جنگی ایالات متحده بخشی از «جنگ وجودی با آمریکا» است و و محاصره دریایی واشنگتن «اصلاً نباید وجود میداشت». او به الجزیره گفت: «طبیعتاً، آنها با نقض تمام قوانین بینالمللی اقدام نظامی کردهاند.» و افزود: «چون آمریکا از ما دور است، این جنگ را وجودی نمیبیند.»
در همین حال، ایالات متحده به افزایش فشار بر ایران برای باز کردن این آبراه کلیدی، چه از نظر نظامی و چه از نظر اقتصادی، ادامه داده است. ماه گذشته، اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، مجموعهای از اقدامات اقتصادی را برای هدف قرار دادن منافع مالی تهران در سراسر جهان اعلام کرد. بسنت گفت که ایالات متحده تمام منابع درآمد ایران، از جمله نفت، را هدف قرار خواهد داد تا از تجارت سایر کشورها و شرکتها با تهران جلوگیری کند. این در حالی است که ایالات متحده مدعی عادی بودن اوضاع در تنگه هرمز است و واشنگتن اصرار دارد که این آبراه باز است و روزانه دهها کشتی حامل میلیونها بشکه نفت از آن عبور میکنند.
هفته گذشته، بسنت ادعا کرد که اخیراً حدود ۱۷ میلیون بشکه نفت خام در روز صادر شده است. رئیس جمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، هم ماه گذشته ادعا کرد ایالات متحده «کنترل کامل» تنگه را در دست دارد. با این حال، آمار شرکت تجزیه و تحلیل دریایی کپلر نشان میدهد که تنها شش کشتی در روز چهارشنبه، ۱۱ کشتی در روز سهشنبه و پنج کشتی در روز دوشنبه از تنگه عبور کردهاند و میانگین ۱۰ روزه عبور آنها تنها ۱۳ کشتی در روز است.
این درگیری به کجا میکشد؟
به گفته سینا عضدی، مدیر برنامه مطالعات خاورمیانه در دانشگاه جورج واشنگتن، تبادل حملات مجدد بین ایران و ایالات متحده نشان دهنده تشدید درگیری شش ماهه است. عضدی به الجزیره گفت که هیچ یک از طرفین «تسلیم» نخواهند شد زیرا «به نظر آنها گزینه خوبی نخواهد بود، بنابراین تنها گزینه تشدید درگیری است، مگر اینکه یک توافق سیاسی حاصل شود».
عضدی گفت: «درگیریهای بیشتری بین ایرانیها و آمریکاییها رخ خواهد داد. و امکان دارد محاسبات اشتباه رخ دهد. وزیر دفاع [ایالات متحده] میتواند نیروهای بیشتری به منطقه اعزام کند، اما فکر نمیکنم ایرانیها عقبنشینی کنند. آنها در برابر این محاصره مقاومت خواهند کرد و هزینههای بیشتری را به ایالات متحده تحمیل خواهند کرد.» او گفت هدف ایالات متحده و ایران این است که یکدیگر را مجبور به عقبنشینی کنند. عضدی گفت: «برنده کسی خواهد بود که بتواند هزینهها و فشار بیشتری را تحمل کند.»
علی اکبر دارینی، تحلیلگر مرکز مطالعات استراتژیک در تهران، با اظهار نظر در مورد استراتژی ایران، با عضدی موافق بود و گفت حملات ایالات متحده به نفتکشهای ایرانی «مسئله بزرگی» است که ایران نمیتواند آن را «بیپاسخ» بگذارد. دارینی به الجزیره گفت: «این باعث تسلیم ایران نمیشود. این ایران را به حمله و انتقامجویی شدیدتر ترغیب میکند.» او گفت محاصره دریایی ایالات متحده، همراه با تحریمها، درد شدیدی را به ایران وارد میکند، اما ایران برنامههایی برای مقابله با آن دارد. ایران نمیتواند ادامه این محاصره دریایی را تحمل کند، بنابراین ایران در حال حاضر در حال آمادهسازی برای شکستن محاصره است. دارینی گفت: «در عین حال، ایران قطعاً برنامههای خود را برای اطمینان از افزایش قیمت نفت به بیش از ۱۰۰ دلار در هر بشکه دارد.»
