اعتماد/متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
نوشین محجوب| ترامپ درحالی از تمایل ایران به «توافق» سخن میگوید که همزمان گزینه تشدید حملات، تحریمهای تازه و محاصره دریایی را نیز فعال نگه داشته؛ دوگانهای که فضای دیپلماسی را در آستانه مجمع عمومی سازمان ملل پیچیدهتر کرده است. رییسجمهوری امریکا مدعی شده گفتوگوهایی مستقیم با طرف ایرانی داشته و واشنگتن فقط توافقی را میپذیرد که آن را «توافق خوب» میخواند. با این حال، تهران آغاز گفتوگوی مستقیم جدید را تایید نکرده و بر لزوم تحقق شروط، دریافت تضمینهای عملی و اجرای تعهدات طرف مقابل پیش از هر مذاکرهای تاکید دارد. گزارشهای ادعایی تایم و الجزیره نیز نشان میدهد آخرین گفتوگوهای رسمی دوطرف در ماه ژوئن برگزار شده و هنوز مسیر روشنی برای خروج از بنبست کنونی دیده نمیشود.
فرصتسازی ایران در نیویورک
این ادعاها در شرایطی رسانهای شد که هیات رسمی ایران برای حضور در نشست مجمع عمومی سازمان ملل آماده میشود؛ نشستی که علیرغم محدودیتهای اعلام شده ازسوی واشنگتن، میتواند فرصتی برای بیان مواضع اعلامی و رسمی کشورمان و رایزنی با نمایندگان بازیگران مختلف قلمداد شود. برخی ناظران بر این باورند که دیدارهای مقامهای رسمی کشورمان با دیگر نمایندگان در حاشیه مجمع عمومی میتواند میزان جدیت طرفهای مقابل درباره کاهش تنش را روشنتر کند؛ به ویژه آنکه ترامپ نیز قرار است با مقامهای عربستان، امارات، قطر، بحرین، کویت و عمان درباره آینده مناقشه گفتوگو داشته باشد (این ادعایی است که آکسیوس مطرح کرده است). با این همه، رییسجمهوری امریکا همزمان در گفتوگو با اکسیوس مدعی است در آستانه تصمیمی بزرگ درباره ازسرگیری حملات گسترده علیه ایران قرار دارد؛ اظهاراتی که از استمرار سیاست فشار و تهدید در کنار سخن گفتن از توافق حکایت دارد.
دور تازه تحریمهای امریکا
تناقض در استراتژی امریکا در حوزه اقتصادی نیز دیده میشود. ترامپ اخیرا قانون تحریم روسیه و ایران را امضا کرده؛ قانونی که اختیارات امریکا برای اعمال محدودیتهای گسترده را افزایش داده و قانون تحریمهای ایران تا سال ۲۰۳۱ را تمدید میکند. همزمان، وزارت خزانهداری امریکا از اقدام علیه بانکها و شرکتهای پشتیبان ماهان در امارات و ترکیه خبر داده است. به نوشته میدلایستآی، ترکیه قرار است از ۳۰ شهریور پروازهای ماهان به این کشور و از ترکیه را متوقف کند؛ اقدامی که پس از تحریم شماری از شرکتهای خدمات هوایی ترکیه و در سایه تهدید تحریم ثانویه مطرح شده است. در تحولی دیگر، نهاد ناظر بانکی ترکیه مجوز فعالیت شعبه اصلی بانک ملت در استانبول را لغو کرد، هر چند در اطلاعیه رسمی علت این تصمیم به تحریمهای امریکا نسبت داده نشده است.
پنتاگون در تله حقایق میدان
در دریا نیز تنشها ادامه دارد. سنتکام مدعی است نیروهای امریکایی تا ۲۷ شهریور، ۱۰۵ کشتی تجاری را برای رعایت محاصره امریکا علیه ایران تغییر مسیر دادهاند؛ ادعایی که نشان میدهد واشنگتن همچنان بر کنترل مسیرهای تجاری و انرژی در تنگه هرمز تمرکز دارد. اما گزارش تایم بر پایه دادههای کپلر نشان میدهد تردد از این آبراه همچنان به شدت مختل است و در یک روز فقط پنج کشتی از هرمز عبور کردهاند، درحالی که پیش از جنگ شمار عبور روزانه بسیار بالاتر بود. مکرون نیز صراحتا اعلام کرده که تنگه عملا مسدود مانده و چشماندازی برای توافق بر سر بازگشایی آن وجود ندارد. برخی کارشناسان معتقدند تداوم ناامنی در هرمز، همراه با نفت بالای ۱۰۰ دلار، هزینههای سیاسی و اقتصادی جنگ را برای همه طرفها افزایش داده است؛ سیانان نیز گزارش داده پنتاگون هزینه جنگ علیه ایران را 1/45 میلیارد دلار اعلام کرده است. این درحالی است که پیت هگست، وزیر جنگ امریکا نیز خبر نشریه واشنگتن پست را که تعداد نظامیان کشته شده در جنگ با ایران را بیشتر از تعدادی دانست که پنتاگون اعلام کرده، ضمن تکذیب این خبر گفت: «این خبر واقعا چندشآور و جعلی است. یک دروغ کامل. شرم بر واشنگتنپست؛ آنها از رسانههای دولتی ایران هم بدترند.»
حاشیههای هوش مصنوعی برای امریکا
در چنین فضایی، سیانان گزارش داد ارتش امریکا در بهار سال جاری و در بحبوحه جنگ، تا آستانه رهگیری یک کشتی چینی در خاورمیانه پیش رفت، چراکه ارزیابی تهیه شده با کمک هوش مصنوعی به اشتباه مدعی حمل قطعات مرتبط با برنامه تسلیحات هستهای توسط این کشتی شد. به گفته منابع سیانان، بازبینی نهایی نادرست بودن گزارش را آشکار کرد. انتشار این خبر در آستانه سفر شی جینپینگ به واشنگتن، به باور برخی ناظران، میتواند حساسیت چین نسبت به امنیت دریایی و مسیرهای تجاری خود و نیز گفتوگو درباره نقش احتمالی پکن در کاهش تنش تهران و واشنگتن را افزایش دهد. در همین راستا نشریه نیویورک تایمز ضمن انتشار گزارشی در این باره نوشت که این محاسبه نادرست ایالاتمتحده را در آستانه رویارویی با چین قرار داد. فعلا مقامهای وزارت دفاع امریکا درباره این خبر منتشر شده توسط سیانان که در سایر رسانهها نیز بازتاب داشته، اظهارنظری نکردهاند. همزمان، بحران از هرمز به بابالمندب امتداد یافته است. الجزیره نوشته: انصارالله با گسترش کنترل میدانی در ساحل دریای سرخ و جزایر راهبردی، توان اثرگذاری خود بر تردد در بابالمندب را افزایش داده است. این رسانه همچنین طی گزارشی ادعایی از گفتوگوی مقامهای امریکایی با نمایندگان انصارالله در مسقط خبر داده؛ گفتوگویی که نشان میدهد واشنگتن، درگیر هزینههای جنگ با ایران، میکوشد از گشودهشدن جبههای تازه در یمن پرهیز کند. درنتیجه، از تنگه هرمز تا بابالمندب، رقابت بر سر آبراهها و انرژی به یکی از تعیینکنندهترین متغیرهای دیپلماسی و امنیت منطقه بدل شده و موجب گشته تا بستر برای ائتلافسازیهای تازه در منطقه هموار شود. با این حال فعلا عربستان بیش از سایر بازیگران عرب حاشیه خلیجفارس تحت فشار قرار دارد و سوالها درباره چرایی انفعال واشنگتن در ارتباط با حمایتهای درخواست این کشور افزایش یافته است.
