اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
والاستریت ژورنال نوشت، میانجیگران در تلاش برای جلوگیری از تشدید دوباره درگیریها و تبدیل آن به یک جنگ تمامعیار، ایران را تحت فشار قرار دادهاند تا در خصوص برنامه هستهای خود امتیازاتی بدهد و مذاکرات آتشبس با ایالات متحده را احیا کند؛ این تلاشها پس از آن صورت میگیرد که رئیسجمهور آمریکا، پیشنهاد آتشبس تهران را رد کرد.
میانجیهای حاضر در این مذاکرات میگویند متقاعد کردن ایران برای جلب رضایت ترامپ در موضوعی که بیشترین اهمیت را برای او دارد، اقدامی دشوار و با شانس موفقیت اندک است. ترامپ تلاش کرده تا ماهیت این مناقشه را به سمت هدف اولیهاش در جنگ — یعنی جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای — تغییر جهت دهد و مذاکرات را از موضوع رفع کنترل ایران بر تنگه هرمز منحرف سازد.
با این حال، ایران سیگنالهای اندکی به میانجیها نشان داده که حاکی از آمادگیاش برای گفتگو درباره برنامه هستهای باشد. به گفته مقامات دولتی خاورمیانه که مرتباً با تهران در تماس هستند، تهران اطمینان دارد که میتواند در برابر محاصره طولانیمدت آمریکا یا دور جدیدی از حملات هوایی این کشور مقاومت کنند. روز یکشنبه، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، اعلام کرد که ایران برای مذاکره آمادگی دارد، اما تأکید کرد که تهران به هرگونه تجاوز، پاسخی متقابل خواهد داد. عراقچی به انبیسی گفت: «ما کاملاً برای ازسرگیری جنگ آمادهایم. ما در برابر هرگونه تجاوز جدید، حتی اگر به جنگی آخرالزمانی منجر شود، محکم میایستیم. اما در عین حال، برای دیپلماسی نیز آمادگی داریم. انتخاب با رئیسجمهور ترامپ است».
عراقچی پس از پایان نشست مجمع عمومی سازمان ملل، برای انجام گفتگوهای بیشتر در نیویورک ماند؛ با این حال، میانجیهای عرب میگویند که ایران از زمان رد طرح آتشبس تهران توسط ترامپ، هیچگونه امتیازی نداده است. مقامات عرب در منطقه خلیج فارس اظهار داشتند که ایران خواهان ارائه امتیازاتی از سوی واشنگتن پیش از پیشبرد مذاکرات است.
مصالحه یا عقبنشینی از سر ضعف؟
به نوشته این روزنامه، ایالات متحده اطمینان بیشتری پیدا کرده که محاصره دریاییاش تأثیر شدیدی بر اقتصاد ایران گذاشته است. همزمان، مقامات آمریکایی و کشورهای حوزه خلیج فارس ادعا میکنند ایران در حال از دست دادن کنترل خود بر تنگه هرمز است؛ تنگهای که آبراهی حیاتی برای ترانزیت نفت خام و اقتصاد جهانی محسوب میشود و میلیونها بشکه نفت از آن عبور میکند.
به گفته عمر کریم، پژوهشگر حوزه امنیت خلیج فارس در دانشگاه بیرمنگام بریتانیا: «این مسئله اهرم فشار ایران بر سر میز مذاکره را تضعیف میکند». کریم اظهار داشت که دولت ایران، معتقد است ترامپ و حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای شکست خواهند خورد. بر این اساس، بسیاری از مقامات خاورمیانه بر این باورند که ترامپ پس از آن، کمتر تحت تأثیر ملاحظات انتخاباتی خواهد بود و تمایل بیشتری به استفاده از نیروی نظامی نشان خواهد داد، و احتمال کمتری دارد که تن به توافقی با شرایط ایران بدهد. به گفته کریم: «در حال حاضر، هرگونه امتیازدهی از سوی هر یک از طرفین، نه صرفاً به عنوان تمایلی برای حلوفصل مسائل، بلکه به عنوان نشانهای از ضعف در نظر گرفته خواهد شد».
در شرایط کنونی، ایران خواهان بازگشت ایالات متحده به تفاهمنامه ماه ژوئن است. به گفته مقامات آمریکایی، آن توافق بهطور گسترده به نفع ایران تلقی میشد و ترامپ دیگر تمایلی به بازگشت به آن ندارد. در عوض، ایالات متحده تحریمها علیه ایران و هر کشوری که با آن تجارت میکند را تشدید کرده و اقداماتی از جمله تلاش برای متوقف کردن پروازهای ورودی و خروجی به جمهوری اسلامی را در پیش گرفته است.
به گفته یک کارشناس مسائل ایران،: «جای تعجب نیست که همه طرفها مواضع خود را سختتر میکنند. تهران تلاش دارد ترامپ را به پذیرش نسخهای فشرده از همان توافقی سوق دهد که پیشتر در تابستان امسال آن را نقض کرده بود. در همین حال، به نظر میرسد واشنگتن مصمم است تا زمان احساسِ تسلیم شدنِ طرف مقابل، تحریمها را تشدید و محاصره را حفظ کند».
یک مقام عالیرتبه از دولت یکی از کشورهای خاورمیانه که در مذاکرات صلح نقش دارد، اظهار داشت که ایران مایل به مصالحه در مورد برنامه هستهای خود است و اوایل سال جاری در جریان گفتگوها با جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، به چنین توافقی نزدیک شده بود. با این حال، این مقام افزود که ایران نیازمند تضمینهای صریح است مبنی بر اینکه پس از هرگونه توافق میان واشنگتن و تهران، اسرائیل مجدداً دست به حمله نخواهد زد.
