اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
در شرایطی که پس از هفت ماه از آغاز جنگ تهران و واشنگتن در بن بست دیپلماتیک قرار دارند، مسیرهای پیش رو آینده را با ابهام مواجه کرده است. در این میان برخی تحلیلگران معتقدند با گذشت زمان ابزارهای فشار تهران در حال محدود شدن است.
افزایش احتمال درگیری مجدد نظامی؟
سه منبع آگاه از مذاکرات به باراک راوید، گزارشگر آکسیوس، گفتهاند تلاشهای روزهای اخیر میانجیهای قطری برای دستیابی به یک گشایش دیپلماتیک میان ایالات متحده و ایران پیشرفت اندکی داشته، چرا که هیچیک از طرفین حاضر به عقبنشینی نیستند. این بنبست، این باور را در هر دو طرف تقویت میکند که احتمال وقوع مجدد درگیری نظامی رو به افزایش است. مقامات آمریکایی گمان میکنند که رئیسجمهور ایالات متحده، دونالد ترامپ، ممکن است پس از انتخابات میاندورهای، دستور بازگشت به عملیاتهای رزمی گسترده را صادر کند. به گفته منابع آگاه، مقامات قطری به تلاشهای خود ادامه خواهند داد، اما بهطور فزایندهای از هر دو طرف دلسرد و کلافه شدهاند.
به نوشته راوید، علی الثوادی، میانجی قطری، روز دوشنبه در نیویورک به مدت چندین ساعت با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و تیم همراهش دیدار و گفتگو کرد. به گفته یک منبع آگاه، آنها درباره یک طرح پیشنهادی سازشی دوصفحهای از سوی قطر بحث و تبادل نظر کردند. هدف طرح قطر پاسخگویی به دو خواسته متقابل بود: درخواست ایران برای رفع محاصره دریایی آمریکا و درخواست آمریکا برای دریافت امتیازات هستهای از ایران.
عصر دوشنبه، الثوادی در واشنگتن با جرد کوشنر، نماینده ترامپ، و دیگر مقامات آمریکایی گفتگو کرد. ونس، معاون رئیسجمهور، نیز در بخش کوتاهی از این جلسه حضور داشت. به نظر میرسد صبح دوشنبه، کاخ سفید به پیشرفت در مذاکرات امیدوار بود. مقامات آمریکایی مذاکرات را «مثبت و سازنده»توصیف کرده و ادعا کردند ایران «نشان داده که در مسائل هستهای انعطافپذیر است». این مقامات حتی گفتند که ترامپ حاضر است در ازای اقدامات ملموس ایران برای کاهش دامنه برنامه هستهایاش، تحریمها را کاهش داده و وجوه مسدودشده این کشور را آزاد کند. اما چند ساعت بعد، در حالی که مقامات قطری همچنان در کاخ سفید حضور داشتند، ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که هیچ امتیازی به ایران پیشنهاد نکرده است.
به گفته یکی از منابع، روز دوشنبه هیچ پیشرفت قابلتوجهی در مذاکرات حاصل نشد. این منبع گفت: «کار متوقف شده است. ایرانیها خواستههایی دارند که آمریکا نمیتواند آنها را بپذیرد، و آمریکا نیز تصور میکند که در موضع پیروزی قرار دارد؛ بنابراین نیازی به سازش نمیبیند.» سایر میانجیهای منطقهای، از جمله پاکستان و مصر، از ایران خواستند که با امتیازدهی در پرونده هستهای موافقت کند. اما به گفته یک منبع آگاه، ایرانیها اعلام کردند که تنها پس از موافقت آمریکا با بازگشت به تفاهمنامه ماه ژوئن، چنین اقدامی را بررسی خواهند کرد.
اختلاف بر سر «ترتیب و توالی»
در این شرایط، روزنامه فایننشیال تایمز گزارش داده میانجیها در حال پیشبرد یک توافق موقت میان ایران و آمریکا هستند که هدف آن بازگشایی تنگه هرمز و ازسرگیری مذاکرات برای پایان دادن به جنگ است. بر اساس آخرین پیشنهاد، ایران در ازای لغو محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا، عبور و مرور آزاد از تنگه هرمز را از سر خواهد گرفت.
مذاکرهکنندگان در این روند پیشرفتهایی داشتهاند، اما همچنان درباره ترتیب اجرای گامهای بعدی اختلاف نظر وجود دارد؛ از جمله درباره احیای معافیت صادرات نفت ایران، آزادسازی بخشی از داراییهای مسدودشده ایران و مسائل هستهای، از جمله بازگشت بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی.
یک مقام مطلع از مذاکرات هم به رویترز گفت که عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و تیم همراهش سهشنبهشب در دوحه با میانجیهای قطری دیدار کردند. این مقام اظهار داشت که عراقچی پاسخ ایالات متحده را در خصوص «طرح هفتروزه» دریافت کرده و قرار است روز چهارشنبه در تهران درباره آن گفتگو کند. به گفته این مقام، سند مورد مذاکره شامل طرحی هفتروزه برای اعتمادسازی و بازگشت به نسخهای ارتقایافته از تفاهمنامهای است که پیشتر میان ایران و آمریکا امضا شده بود. این منبع افزود که اختلاف اصلی میان دو کشور بر سر «ترتیب و توالی» اقدامات است، نه بر سر مفاد خودِ طرح هفتروزه.
یک منبع ارشد هم به العربیه گفت که میانجیها پاسخ واشنگتن درباره این طرح را به عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، منتقل کردهاند. این منبع اظهار داشت که مذاکرات اکنون به مرحله بحث درباره نحوه اجرای طرح، اولویتبندی اقدامات و تعیین تضمینها رسیده است. این منبع خاطرنشان کرد که طرح هفتروزه پیش از آنکه بتوان درباره هرگونه پیشرفتی در آن صحبت کرد، نیازمند تغییرات اساسی است.
