فرارو/متن پیش رو در فرارو منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
کوروش احمدی، دیپلمات پیشین ایران در مقر سازمان ملل متحد در نیویورک، در مخالفت با طرح موضوع خروج ایران از NPT به فرارو گفت: «در وضعیتی که ما با آن مواجه هستیم، طرح بحث خروج از NPT مشکلاتی را که داریم مضاعف می‌کند. برای آمریکا، خارج شدن از مسیر مذاکره و منتفی کردن یک راه‌حل صلح‌آمیز و مبتنی بر مذاکره آسان‌تر می‌شود؛ چون خروج ایران از NPT این معنا را دارد که ایران اراده‌ای برای ساخت بمب اتم دارد.»
احمدی تأکید کرد: «خروج از NPT می‌تواند به این معنا هم باشد که ایران همکاری خود با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را متوقف کند؛ بازرسان آژانس را که در ایران هستند اخراج کند یا اجازه ورود آن‌ها را ندهد و ارتباط با سایت‌های هسته‌ای را به‌صورت قطعی و نهایی با آژانس قطع کند. با این حال، از این اقدام در نگاه دیگران معنای دیگری جز اینکه ایران قصد ساخت بمب اتم دارد، برداشت نخواهد شد.»
وی با اشاره به فتوای رهبر پیشین انقلاب و ارتباط مستقیم این موضوع با فتوای رهبر جدید انقلاب، ادامه داد: «این موضوع بستگی دارد که موضع رهبری جدید در این مورد چیست. رهبری پیشین، ساخت، نگهداری و استفاده از بمب اتمی را حرام می‌دانست. اما رهبری جدید تاکنون درباره این موضوع اظهارنظر مشخصی نکرده است. اگر خروج از NPT با اعلام موضع جدیدی درباره سلاح هسته‌ای همراه شود، معنای آن می‌تواند این باشد که ایران تصمیم به ساخت بمب گرفته است. این نخستین و فوری‌ترین مشکلی است که می‌تواند روند مذاکرات را دشوارتر کند.»
احمدی افزود: «از سوی دیگر، ممکن است آمریکایی‌ها تصور کنند که با این اقدام، توجیه بیشتری برای متقاعد کردن جامعه بین‌المللی دارند که راهی جز برخورد نظامی با ایران وجود ندارد. در چنین شرایطی، تهدید علیه امنیت ملی ایران می‌تواند افزایش پیدا کند.»
این دیپلمات بازنشسته درباره احیای بازدارندگی ایران در صورت خروج از NPT اظهار داشت: «ایران در حوزه موشکی و شهرهای موشکی قدرت خود را نشان داده و ثابت کرده که در این حوزه توانایی‌هایی دارد، اما در حوزه پدافند هوایی عملاً مشخص شده که با مشکل مواجه است. البته جغرافیا به نفع ایران است. موضوع تنگه هرمز مطرح است و در صورت حمله به زیرساخت‌های ایران، بحث حمله به زیرساخت‌های کشورهای منطقه و زیرساخت‌های انرژی آن‌ها هم می‌تواند مطرح باشد. این‌ها همگی عواملی بازدارنده هستند.»
وی افزود: «اما در مقابل، بحث محاصره دریایی وجود دارد که در صورت خروج از NPT، ممکن است برداشتن آن بسیار دشوارتر شود. حداقل اگر تصمیمی برای برخورد نظامی گرفته نشود، ممکن است بحث محاصره دریایی ادامه پیدا کند.»
احمدی در پاسخ به طرح این استدلال که «خروج از NPT می‌تواند به‌عنوان یک اهرم فشار جدید، غرب را به مذاکره منطقی‌تر و منصفانه‌تر وادار کند»، اظهار داشت: «این مسئله به موضع ایران بستگی دارد. اگر ما همچنان دنبال آتش‌بس در همه جبهه‌ها، از جمله لبنان و غزه و سایر جبهه‌ها باشیم و هم‌زمان بر حاکمیت خود بر تنگه هرمز و عدم بازگشت وضعیت این تنگه به شرایط پیش از جنگ تأکید کنیم، ترکیب این خواسته‌ها با خروج از NPT می‌تواند مسئله‌ساز شود.
این تحلیلگر حوزه سیاست خارجی ادامه داد: «در شرایط مشخصی که مجموعه‌ای از خواسته‌های دیگر هم وجود دارد، خروج از NPT می‌تواند به جای اینکه صرفاً یک اهرم مذاکراتی باشد، به یک عامل تشدیدکننده بحران تبدیل شود. اگر شرایط متفاوت بود و ایران مجموعه‌ای از خواسته‌های دیگر را مطرح نمی‌کرد، شاید خروج از NPT می‌توانست به‌عنوان یک اهرم مذاکراتی مورد استفاده قرار بگیرد.»
وی افزود: «اما مسئله دیگری هم وجود دارد. آنچه ما به‌عنوان اهرم مذاکراتی در نظر می‌گیریم، ممکن است بعداً خودش به یک موضع حیثیتی تبدیل شود و در آن صورت، عبور از آن اهرم و عقب‌نشینی از آن دشوار خواهد شد. ممکن است عده‌ای بعداً عدول از آن را به‌عنوان عقب‌نشینی، سازش‌کاری یا مصالحه تلقی کنند. مثلاً درباره غنی‌سازی ۶۰ درصد، این سطح از غنی‌سازی در ابتدا می‌توانست به‌عنوان یک اهرم مذاکراتی در نظر گرفته شود، اما بعد از مدتی به یک مسئله حیثیتی تبدیل شد. مجموعه‌ای از این عوامل در کنار خروج از NPT می‌تواند شرایط را مسئله‌ساز کند.»
این دیپلمات پیشین در پاسخ به این سؤال که «با توجه به مجموع اتفاقات رخ داده برای پروژه و سایت‌های هسته‌ای ایران، طرف مقابل چقدر تهدید به خروج از NPT را معتبر می‌داند»، اظهار داشت: «اینکه سایت‌های فردو، نطنز، اصفهان و نقاط دیگر مورد حمله قرار گرفته‌اند، اولاً به این معنا نیست که این سایت‌ها کاملاً نابود شده‌اند؛ مشخص نیست میزان واقعی آسیب به آن‌ها چقدر بوده است. دوم اینکه ممکن است این تصور وجود داشته باشد که ایران سایت‌های محرمانه یا مخفی دیگری هم داشته است.»
محسن صالحی خواه
