خراسان/ «از شاهکار تا سقوط کنکوری» عنوان یادداشت روز در روزنامه خراسان به قلم وحید تفریحی است که می‌توانید آن را در ادامه بخوانید:
چند بار فهرست ۱۰ نفر اول گروه های مختلف کنکور سراسری امسال را بالا و پایین کردیم، منابع مختلف را بررسی کردیم به این امید که شاید اشتباهی کرده باشیم؛ اما هیچ چیز اشتباه نبود، سقوط آزاد دانش آموزان خراسان رضوی در کنکور امسال رقم خورده بود! دو سال پیاپی یعنی در کنکور سراسری سال های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴، نام خراسان رضوی در میان برترین‌های کنکور می‌درخشید؛ هر سال ۷ رتبه برتر متعلق به دانش آموزان خراسان رضوی بود، به هر حال این استان همیشه یکی از قطب‌های جدی آموزش کشور بوده است. اما در کنکور ۱۴۰۵، وقتی اسامی ۱۰ نفر نخست گروه‌های اصلی را ورق می‌زنیم، خبری از دانش‌آموزان خراسان رضوی نیست. نه مشهد، نه نیشابور، نه سبزوار و نه هیچ شهر دیگری از استان!
این گزاره را هم قبول داریم که خروجی کنکور سراسری و رتبه های برتر در آن، تمام واقعیت نظام آموزشی نیست و نمی‌توان کیفیت آموزش یک استان را با چند اسم در صدر جدول سنجید؛ اما وقتی شاهد چنین سقوط آزادی هستیم نباید آن را نادیده بگیریم و قطعا باید نسبت به آن حساس بود و ریشه یابی کرد. طبیعی است که شرایط سال تحصیلی گذشته عادی نبود؛ جنگ ۱۲روزه و جنگ تحمیلی رمضان، اختلال در روند آموزش، تعطیلی‌ها، جابه‌جایی برنامه‌های تحصیلی و فشار روانی ناشی از شرایط کشور، همگی تاثیر مستقیمی بر عملکرد دانش‌آموزان داشت. اما طبیعتا نباید دلیل این سقوط آزاد و افت شدید در کارنامه کنکوری دانش آموزان خراسان رضوی را در این موارد جست و جو کرد؛ چرا که اگر شرایط دشوار سال گذشته را عامل اصلی افت بدانیم، باید بتوانیم توضیح دهیم چرا استانی مانند تهران، که اتفاقاً در معرض مستقیم و شدیدتر تبعات جنگ قرار داشت، همچنان سهم قابل توجهی از رتبه‌های برتر را در اختیار دارد و چرا مازندران نیز در جمع برترین‌های کشور حضور پررنگی پیدا کرده است.
به نظر وقت آن رسیده باشد که به جای جست‌وجوی یک مقصر بیرونی، خودمان را در آینه نظام آموزشی استان ببینیم؛ هفت رتبه برتر در سال ۱۴۰۳ و هفت رتبه تک‌رقمی در سال ۱۴۰۴، نشان می‌داد که خراسان رضوی ظرفیت پرورش دانش‌آموزانی را دارد که می‌توانند در سخت‌ترین رقابت علمی کشور در صدر بایستند. پس سؤال این نیست که آیا خراسان استعداد دارد یا نه، سؤال این است که آیا سازوکار حفظ و پرورش این استعدادها همچنان کار می‌کند؟
برای ساختن یک دانش‌آموز نخبه، زنجیره کاملی از سال ها تلاش در مدرسه، معلمها، خانواده، مشاوره، امکانات، انگیزه و البته تلاش خود دانش‌آموز وجود دارد، بنابراین وقتی خروجی کنکوری آموزش استان ناگهان چنین تغییر می‌کند، باید کل این زنجیره بررسی شود. وقتی رسانه ها سال ها مطالبه کردند و فریاد زدند که سرانه فضای آموزشی در استان خراسان رضوی فرسنگ ها با استاندارد فاصله دارد، کلاس ها شلوغ است و بهره وری کم، کیفیت آموزش در مدارس دولتی به دلایل مختلف از جمله کمبود نیروی انسانی افت شدید داشته، برگزاری کلاس های بدون معلم آن هم چند ماه پس از آغاز سال تحصیلی در ادوار مختلف آفت درست کرده، کمبود معلم دردسر شده و نتیجه شده آن چه این روزها می بینیم، کاش گوش شنوایی بود و نوشدارو را قبل مرگ سهراب می رساند.
مقایسه خراسان رضوی با تهران و مازندران از این رو اهمیت دارد که نشان می‌دهد رقابت آموزشی کشور ایستاده نمانده است؛ تهران با همه مشکلات و فشارهای سال گذشته، همچنان بخش قابل توجهی از رتبه‌های برتر را در اختیار گرفته است، مازندران نیز در برخی رشته‌ها حضور بسیار پررنگی داشته است، بنابراین سؤال درست این است که استان‌های موفق چه کرده‌اند که ما نکرده‌ایم؟ البته که قرار نیست با یک نتیجه کنکور درباره همه معلمان، مدارس یا دانش‌آموزان خراسان رضوی حکم صادر کنیم. چنین نتیجه‌گیری‌ای هم نادرست است و هم ناعادلانه. اما مدیران آموزشی استان نمی‌توانند از کنار این نتیجه عبور و درباره آن سکوت کنند. چه شد که تیتر روزنامه ما از «شاهکار کنکوری» در سال گذشته، رسید به «سقوط آزاد کنکوری»؟ این را قطعا متولیان آموزش و پرورش خراسان رضوی باید پاسخ دهند. هرچند این پرسش نباید تبدیل به ابزار سرزنش دانش‌آموزان شود؛ چرا که دانش‌آموز، آخرین حلقه این زنجیره است و بیش از همه حق دارد که از نظام آموزشی حمایت بگیرد. مخاطب اصلی این هشدار، مدیران و سیاست‌گذاران آموزشی در خراسان رضوی هستند و باید پاسخگوی این مطالبه پاسخگویی باشند.
