اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
به گزارش خبرگزاری الجزیره، صادرات نفت خاورمیانه، دوباره از سطحی که پیش از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ماه فوریه ثبت شده بود، بالاتر رفته است. بر اساس داده‌های اولیه شرکت ردیابی دریایی کپلر، صادرات نفت خام از منطقه در چهار روز از آخرین هفته سپتامبر از سطح پیش از جنگ فراتر رفت و به ۱۹.۵ تا ۲۲.۵ میلیون بشکه در روز رسید. پیش از جنگ، میانگین صادرات حدود ۱۸ میلیون بشکه در روز بود. افزایش صادرات نفت منطقه تاکنون عمدتاً به اسکورت نفتکشها توسط کشتی‌های آمریکایی در مسیر خروج از تنگه هرمز، در کنار افزایش انتقال نفت از یک کشتی به کشتی دیگر نسبت داده شده است؛ روشی که خطر هدف قرار گرفتن نفتکشها با موشک‌ها و پهپادها را کاهش می‌دهد.
در همین حال، بالا ماندن قیمت نفت نیز از سوی تحلیلگران به افزایش نرخ بیمه نسبت داده شده است؛ نرخ‌هایی که به دلیل نگرانی از حملات بالا رفته‌اند. همچنین بازار احتمال بازگشت جنگی تمام‌عیار را در قیمت‌ها لحاظ کرده است؛ اما یکی از تحلیلگران ارشد کپلر هفته گذشته توضیح متفاوتی برای افزایش صادرات نفت در شرایطی که قیمت‌ها همچنان بالا هستند ارائه کرد. او احتمال داد که کشورهای حوزه خلیج فارس برای عبور نفت خود از تنگه هرمز به ایران پول پرداخت می‌کنند؛ یعنی ممکن است بخش قابل‌توجهی از ارزش محموله‌های نفتی به تهران برسد.
میشل برهارد، رئیس بخش سیاست‌گذاری و ریسک ژئوپلیتیک در شرکت کپلر، اخیراً گفت ممکن است برخی کشورها برای عبور از تنگه هرمز به ایران پول پرداخت کنند. او هفته گذشته در مصاحبه‌ای با تحلیلگر انرژی، روری جانستون، گفت: «من گمان می‌کنم عوارضی در حال پرداخت است که عبور امن این کشتی‌ها را امکان‌پذیر می‌کند. همچنین گمان می‌کنم این کشورها می‌دانند که هم اسکورت کشتی‌ها توسط آمریکا و هم پرداخت ۱۰ درصد یا ۲۰ درصد از محموله به ایران، از نظر آنها در بلندمدت پایدار نیست. بنابراین چیزی شبیه به یک مسابقه برای خارج کردن هرچه بیشتر نفت، در سریع‌ترین زمان ممکن، پیش از آنکه جنگ دوباره آغاز شود، در حال شکل‌گیری است.»
این ادعا به‌طور مستقل تأیید نشده و برهارد نیز آن را بیشتر به‌عنوان یک گمانه‌زنی مطرح کرده است تا نتیجه‌ای که بر اساس شواهد قطعی به دست آمده باشد. بااین‌حال، نشریه تخصصی کشتیرانی Lloyd’s List از ماه مارس گزارش داده بود که ایران از همان زمان یک سیستم موسوم به «عوارضی» برای کنترل رفت‌وآمد کشتی‌ها در تنگه ایجاد کرده است.
آیا ادعای تحلیلگر کپلر قابل‌اعتماد است؟
عبدالخالق، پژوهشگر دانشگاهی، می‌گوید گمانه‌زنی میشل برهارد، تحلیلگر کپلر، درباره ایجاد یک سازوکار پرداخت هزینه برای عبور از تنگه هرمز ممکن است «قابل‌تصور» باشد، اما بهتر است آن را یک «سازوکار غیررسمی امنیتی» بدانیم، نه یک عوارض رسمی دریایی. او که ریاست مرکز دریانوردی دانشگاه جان مورز لیورپول را بر عهده دارد، به الجزیره گفت: «هیچ مدرک عمومی و قابل تأییدی وجود ندارد که یک سیستم عوارض منظم و تحت مدیریت دولت ایران را تأیید کند.» او افزود که کنوانسیون سازمان ملل درباره حقوق دریاها، یا UNCLOS، حق عبور ترانزیتی از تنگه‌های بین‌المللی را تضمین می‌کند و همین موضوع، دریافت عوارض رسمی را از نظر حقوقی محل تردید قرار می‌دهد.
کریس بیوشامپ، تحلیلگر ارشد بازار در شرکت IG Group، نیز به الجزیره گفت سناریویی که برهارد مطرح کرده «تا حدی» امکان‌پذیر است. او گفت: «به نظر می‌رسد همه‌چیز در خاورمیانه در حال رخ دادن در پشت پرده است؛ از اسکورت کشتی‌ها توسط آمریکا گرفته تا دریافت مخفیانه عوارض از سوی ایران.»
دولت آمریکا نیز در ماه سپتامبر یک شرکت فعال در حوزه دارایی‌های دیجیتال به نام BitBank را تحریم کرد. واشنگتن گفت این شرکت برای انتقال پول به تهران توسط «سازمان خدمات دریایی ایمن هرمز» مورد استفاده قرار گرفته است؛ نهادی که دولت ایران برای دریافت هزینه در ازای عبور امن کشتی‌ها از تنگه ایجاد کرده است؛ بااین‌حال، بیوشامپ گفت بزرگ‌ترین چالش پیش روی صادرات نفت اکنون چیزی است که او آن را «مشکل کشتیرانی» می‌نامد. او افزود: «سیستم رفت‌وبرگشت نفتکشها در خلیج فارس در خارج کردن نفت از منطقه عملکرد بسیار خوبی دارد، اما به تعداد زیادی کشتی نیاز دارد و همین موضوع نرخ حمل‌ونقل دریایی را بالا برده و همزمان عرضه کشتی‌ها را در خارج از منطقه نیز کاهش داده است.»
به گفته بیوشامپ، خریداران آسیایی نیز مجبورند نفت خام خود را از فاصله دورتری تأمین کنند و این موضوع «زمان انتقال محموله‌ها را طولانی‌تر می‌کند. این موضوع که در ابتدا مسئله‌ای مربوط به عرضه بود، اکنون به مسئله‌ای درباره سازوکارهای اساسی کشتیرانی تبدیل شده است. شاید این موضوع به اندازه مسائل دیگر هیجان‌انگیز نباشد، اما احتمالاً اهمیت بسیار بیشتری دارد و حل کردن آن نیز دشوارتر است. کشتی‌ها یک‌شبه ساخته نمی‌شوند.»
با افزایش صادرات نفت از خاورمیانه، قیمت نفت اندکی کاهش یافته است. هفته گذشته نیز کشورهای گروه هفت تصمیم خود را برای آزادسازی ۱۰۰ میلیون بشکه نفت از ذخایر اضطراری اعلام کردند. بااین‌همه، قیمت نفت خام همچنان به‌طور قابل‌توجهی بالاتر از سطح پیش از جنگ قرار دارد. روز دوشنبه، نفت برنت حدود ۱۰۱.۵۹ دلار در هر بشکه معامله می‌شد که ۰.۷۱ درصد کاهش داشت. نفت وست‌تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز ۱.۲ درصد کاهش یافت و به حدود ۹۰.۰۵ دلار رسید.
