اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
در رابطه با حملات به فرودگاه‌های سعودی، فایننشیال‌تایمز نیز در گزارشی می‌نویسد: ده‌ها مسافر در صف ایستاده‌اند تا سوار پروازی به مقصد جده، در غرب عربستان سعودی، شوند. بسیاری از آن‌ها زائرانی هستند که عازم مکه‌اند. درحالی‌که یکی از مسافران، با لباس سفید ساده، خم می‌شود تا کیفش را از روی زمین بردارد، دوربین به‌شدت و ناگهان می‌لرزد. نوری سفید صفحه را پر می‌کند، آوار از سقف فرو می‌ریزد و مردم برای رسیدن به مکانی امن فرار می‌کنند.
این صحنه که در تصاویر دوربین‌های مداربسته به شکلی تکان‌دهنده ثبت شده است، لحظه حمله مرگبار موشکی حوثی‌ها در روز شنبه را نشان می‌دهد؛ حمله‌ای که بخشی از صدها حمله‌ای است که این گروه از زمان شعله‌ور شدن دوباره درگیری چندساله در ماه ژوئیه، در سراسر پادشاهی سعودی انجام داده است.
این حمله در فرودگاه بین‌المللی اصلی ریاض رخ داد و ۱۳ کشته و بیش از ۳۰۰ زخمی بر جای گذاشت. این حادثه از تشدید چشمگیر کارزار حوثی‌ها حکایت دارد؛ کارزاری که اکنون قلب برنامه چشم‌انداز ۲۰۳۰ محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، را هدف قرار داده است؛ برنامه‌ای که هدف آن تبدیل عربستان به مرکز منطقه‌ای امور مالی و برگزاری رویدادهاست.
فرودگاه بین‌المللی ملک خالد در ریاض نقشی محوری در تحقق این اهداف دارد. دولت قصد دارد این فرودگاه را به‌طور گسترده توسعه دهد؛ آن هم در شرایطی که عربستان برای میزبانی رویدادهای جهانی، از جمله اکسپو ۲۰۳۰ و جام جهانی فوتبال ۲۰۳۴، آماده می‌شود. این فرودگاه همچنین پایگاه اصلی ریاض‌ایر است؛ شرکت هواپیمایی جدیدی که صندوق ثروت ملی عربستان از آن حمایت می‌کند و هدفش تبدیل ریاض به قطب حمل‌ونقل هوایی و رقابت با دبی و دوحه است.
شان فولی، استاد تاریخ خاورمیانه در دانشگاه ایالتی میدل تنسی، گفت: «تردیدی اندک وجود دارد که حملات حوثی‌ها به فرودگاه‌های عربستان سعودی ... با هدف آسیب رساندن به جایگاه جهانی این پادشاهی و فلج کردن یکی از بخش‌های حیاتی برنامه چشم‌انداز ۲۰۳۰ طراحی شده‌اند.»
این حملات در دوره‌ای پرمشغله از تقویم اقتصادی عربستان رخ داده‌اند. این پادشاهی در حال آماده شدن برای میزبانی رویداد «ابتکار سرمایه‌گذاری آینده» در اواخر همین ماه است؛ کنفرانس اقتصادی شاخص عربستان که معمولاً مدیران وال‌استریت، سرمایه‌گذاران جهانی و بانکداران را جذب می‌کند. هم‌زمان، کنگره انرژی شورای جهانی نفت نیز روز یکشنبه در ریاض آغاز به کار کرد. طبق گزارش روز یکشنبه فایننشیال تایمز، انتظار می‌رفت مدیران عامل شرکت‌های اکسون‌موبیل، توتال‌انرژیز، شل و بی‌پی در کنگره شورای جهانی نفت شرکت کنند، اما همگی پس از حملات حوثی‌ها از حضور در این رویداد انصراف دادند.
رویدادهای دیگری نیز تحت تأثیر قرار گرفتند. برگزارکنندگان مجمع جهانی مِسک، کنفرانس سالانه‌ای که یک سازمان غیردولتی وابسته به ولیعهد آن را برگزار می‌کند، روز دوشنبه اعلام کردند که رویداد برنامه‌ریزی‌شده برای ماه آینده را لغو می‌کنند. یک شرکت سرمایه‌گذاری خصوصی نیز پس از آنکه بیشتر سخنرانان خود را از دست داد، روز سرمایه‌گذاران را که قرار بود این هفته در ریاض برگزار شود، لغو کرد. مدیرعامل این شرکت گفت: «حتی کسانی که در عربستان هستند هم باید به مشکلات بزرگ‌تری رسیدگی کنند.»
وقتی یک طرف درگیری چیزی برای از دست دادن ندارد
شاهزاده عبدالعزیز بن سلمان، وزیر انرژی عربستان سعودی، روز دوشنبه در کنگره شورای جهانی نفت لحنی قاطع و چالش‌جویانه داشت. او در برابر حاضران که شمار افراد با پوشش به سبک غربی در میانشان کمتر از حد معمول چنین رویدادهایی بود، گفت: «واژه ترس در فرهنگ لغت عربستان سعودی وجود ندارد.»
بااین‌حال، در شرایطی که فرودگاه ریاض برای چند روز تعطیل شده است، ممکن است بسیاری از مقام‌های حوزه انرژی و دیگر مدیران تجاری که اکنون در پایتخت حضور دارند، مجبور شوند برای بازگشت به کشورهای خود از مسیر زمینی به کشورهای همسایه حاشیه خلیج فارس، مانند بحرین یا قطر، بروند و از آنجا پرواز کنند.
کارشناسان می‌گویند ناتوانی مکرر پدافند هوایی عربستان در محافظت از فرودگاه‌ها ممکن است در بلندمدت به تصویر بین‌المللی این کشور و توانایی آن برای جذب سرمایه‌گذاران خارجی و گردشگران آسیب برساند؛ دو عاملی که برای موفقیت برنامه‌های اقتصادی ولیعهد حیاتی هستند.
فارع المسلمی، پژوهشگر مؤسسه چتم‌هاوس، گفت هدف از حمله به فرودگاه‌ها وارد کردن بیشترین آسیب ممکن به زیرساخت‌های اقتصادی و اعتبار عربستان سعودی است. او گفت: «این موضوع بخش بزرگی از محاسبات حوثی‌هاست. عربستان سعودی چیزهایی برای از دست دادن دارد، اما آن‌ها چنین چیزی ندارند. اقتصاد همان حوزه‌ای است که احساس می‌کنند می‌توانند بیشترین آسیب را در آن وارد کنند.»
یکی از مشاوران دولت عربستان اذعان کرد که حملات به فرودگاه‌ها به سرمایه‌گذاری خارجی و گردشگری آسیب خواهد زد؛ آن هم در سالی که از پیش پرتنش بوده است. او گفت: «گردشگری نخستین بخشی است که به‌شدت آسیب می‌بیند.» وی افزود که این حملات گردشگری مذهبی را متوقف نخواهد کرد، اما «سفرهای پردرآمد را متوقف خواهد کرد. سرمایه‌گذاری‌ها آسیب خواهند دید. سرعت فعالیت‌ها همین امسال هم کمتر شده بود. سرمایه‌گذاران خواهند پرسید: آیا تقاضایی وجود خواهد داشت؟ آیا این تأسیسات امن است؟ اگر سرمایه‌گذار حوزه انرژی باشید، از قبل هم نگران شده بودید.»
آیا سعودی در درازمدت می‌تواند خسارت‌ها را جبران کند؟
هیثم لنجاوی، استادیار علوم سیاسی در دانشگاه ملک عبدالعزیز در جده، استدلال کرد که روابط گسترده عربستان سعودی در سطح جهانی و اصلاحاتی که این کشور در چارچوب برنامه چشم‌انداز ۲۰۳۰ اجرا کرده است، عواملی هستند که می‌توانند بر حوادث امنیتی غلبه کنند. او گفت: «اختلال در سفرها، در کوتاه‌مدت، مسئله‌ای لجستیکی برای برگزارکنندگان رویدادهاست؛ اما تاکنون به نظر نمی‌رسد که این اختلال‌ها سرمایه‌گذاری‌های زیربنایی در کنفرانس‌های پیشِ رو را تغییر داده باشند.» او افزود که عربستان همچنان به ساخت هتل‌ها و محل‌های برگزاری رویدادها ادامه می‌دهد و ظرفیت فرودگاه‌های خود را گسترش می‌دهد.
اما کریستین اسمیت دیوان، پژوهشگر ارشد مقیم مؤسسه کشورهای عربی خلیج فارس در واشنگتن، گفت: «تا زمانی که فرودگاه‌ها هدف حمله قرار می‌گیرند و امن نیستند، مردم به این کشور نخواهند آمد. وقتی نمی‌توانید از فرودگاه‌های خود محافظت کنید، نمی‌توانید اقتصادی با پیوندهای جهانی بسازید. اگر امنیت دوباره برقرار شود، نگرش‌ها تغییر خواهند کرد؛ اما امروز به نظر نمی‌رسد که این موضوع کاملاً تحت کنترل ریاض باشد.»
