اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
دو منبع اسرائیلی به ای‌بی‌سی نیوز گفته‌اند ارتش‌های اسرائیل و ایالات متحده برنامه‌هایی را برای از سرگیری حملات مشترک به ایران در هفته‌های پیش رو تدوین کرده‌اند. این منابع اظهار داشتند که این حملات تقریباً به‌طور قطع پس از انتخابات میان‌دوره‌ای ایالات متحده انجام خواهد شد؛ چرا که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور، تمایلی ندارد در روزهای پایانی کارزار انتخاباتی، موجب بی‌ثباتی بیشتر در بازارهای نفت شود.
کاخ سفید روز پنجشنبه اعلام کرد که ایالات متحده پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر، حملات به ایران را از سر نخواهد گرفت. آنا کلی، سخنگوی کاخ سفید، به شبکه ای‌بی‌سی نیوز گفت: «ایالات متحده در هیچ زمانی پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای به ایران حمله نخواهد کرد.»
به گفته یک منبع اسرائیلی: «به محض پایان انتخابات، فصل شکار آغاز می‌شود و بدیهی است که آنها مدت زیادی منتظر نخواهند ماند.» روزنامه نیویورک تایمز نخستین رسانه‌ای بود که درباره این برنامه‌ریزی‌ها گزارش داد.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، قویاً طرفدار از سرگیری اقدامات علیه ایران است؛ اما منابع این رسانه تاکید داشتند که تصمیم‌گیری برای آغاز مجدد حملات مشترک، «تنها در اختیار ترامپ» است. یک منبع اسرائیلی احتمال انجام حملات یک‌جانبه از سوی اسرائیل را در صورتی که ایالات متحده از مشارکت در آن خودداری کند، رد نکرد؛ هرچند افزود که اسرائیل همچنان به موافقت ایالات متحده نیاز خواهد داشت.
ترامپ بارها گفته است که پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، جنگ را از سر خواهد گرفت و تهدید کرده که پس از این انتخابات، به آن «پایان» خواهد داد. او چهارشنبه شب در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت مذاکرات با ایران، پاسخی تا حدی متناقض داد؛ ابتدا گفت که مذاکرات «تا حد کمی» در جریان است، اما لحظاتی بعد گفت: «فکر نمی‌کنم در حال مذاکره باشیم.»
هم چون تحرکات پیش از کارزار فوریه؛ سفر برای هماهنگی نقشه حملات؟
به گفته یکی از منابع اسرائیلی، طرح‌های مربوط به از سرگیری حملات مشترک در جریان سفر اعلام‌نشده پیت هگست، وزیر دفاع آمریکا، به اسرائیل در اوایل هفته جاری مورد بحث قرار گرفته است. این منبع افزود که اطلاعات جدیدی نیز میان طرفین رد و بدل شده است. به گفته یکی از منابع، هدف از حملات جدید، تضعیف هرچه بیشتر اقتصاد ایران و تقویت محاصره‌ای است که ایالات متحده هم‌اکنون علیه این کشور اعمال کرده است؛ در این میان، تأسیسات پتروشیمی که برای صنعت نفت ایران حیاتی هستند، در فهرست اهداف قرار دارند.
این منبع همچنین افزود که حمله به تأسیسات هسته‌ای ایران — از جمله تأسیسات واقع در «کوه پیک‌اکس» (کوه‌کلنگ)— نیز بخشی از طرح‌های جدید است؛ با این حال، تأکید کرد که هیچ برنامه‌ای برای حمله به زیرساخت‌های غیرنظامی، نظیر نیروگاه‌های برق، وجود ندارد. این منبع تأکید کرد که تغییرات رادیکال در ایران — و نه دستیابی به توافقی از طریق مذاکره — هدف اصلی اسرائیل است. او گفت: «تنها مسئله، زمان‌بندی آن است.»
یک منبع آگاه به ای‌بی‌سی نیوز گفت: ارتش آمریکا در حال جابجایی پرسنل در پایگاه‌های نظامی آمریکا در خاورمیانه است. به گفته این منبع، جابجایی نیروها مشابه چیزی است که بی‌سروصدا قبل از شروع جنگ با ایران در ماه فوریه رخ داد.
اوایل روز چهارشنبه، وزارت امور خارجه دستور خروج پرسنل غیرضروری و اعضای خانواده آنها از عربستان سعودی را صادر کرد - تصمیمی که به گفته مقامات، پاسخی مستقیم به تهدید حوثی‌ها ست که به زیرساخت‌های نفتی و فرودگاه‌های عربستان سعودی حمله کرده‌اند. در چندین سفارتخانه دیگر در خاورمیانه نیز تغییرات بسیار کوچک‌تری در وضعیت آنها ایجاد شده است - مقامات می‌گویند این تغییرات همچنین به تهدید حوثی‌ها و سایر موارد مرتبط است و برنامه‌ای برای از سرگیری جنگ علیه ایران وجود ندارد.
تدوین نقشه حملات
در همین شرایط، مقامات آمریکایی به شبکه سی‌ان‌ان گفته‌اند، مشاوران ترامپ در پشت صحنه طرح‌هایی را برای حملات مجدد — با هماهنگی اسرائیل — تدوین کرده‌اند که به محض صدور دستور از سوی او، قابل اجراست. این مقامات، احتمال از سرگیری درگیری را کوتاه اما شدید توصیف کرده‌اند.
به گفته این مقامات، یکی از گزینه‌هایی که به طور جدی بررسی می‌شود، استفاده از سلاحی موسوم به «مادرِ همه بمب‌ها» — بزرگترین جنگ‌افزار غیرهسته‌ای در زرادخانه ایالات متحده — برای هدف قرار دادن زیرساخت‌های انرژی و تأسیسات هسته‌ای ایران است.
هیچ تضمینی وجود ندارد که ترامپ با حملات جدید موافقت کند؛ او پیش‌تر نیز در حالی که به نظر می‌رسید در آستانه صدور دستور یک تهاجم جدید است، از تصمیم خود عقب‌نشینی کرده بود. با این حال، او در سفرهای اخیر خود به نقاط مختلف کشور، به صراحت به شرکت‌کنندگان در گردهمایی‌ها گفته است که باید در آینده‌ای نزدیک منتظر اقدامی قاطع باشند.
دو پیشنهاد روی میز ترامپ
در این رابطه، آتلانتیک هم نوشت، ترامپ اخیراً نظرات دو تن از مشاوران مورد اعتماد خود را شنیده که هر کدام مسیری سریع برای پایان دادن به جنگ با ایران پیشنهاد می‌کنند.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، بر این پندار است که ایران در آستانه تزلزل اقتصادی قرار دارد و اگر ایالات متحده تنگه هرمز را مسدود کند — همگام با اعمال تحریم‌ها — تهران ناچار خواهد شد پای میز مذاکره تسلیم شود. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، نیز در چندین تماس تلفنی با ترامپ، راهکار متفاوتی را پیشنهاد داده است: انجام یک دور دیگر از حملات ویرانگر توسط ایالات متحده و اسرائیل با هدف تغییرات رادیکال.
اکنون به نظر می‌رسد دولت ترامپ در حال بررسی تلفیقی از این دو رویکرد است؛ با این فرض که اقتصاد ایران هم‌اکنون در آستانه نابودی کامل قرار دارد و تنها چند حمله بزرگ دیگر کافی خواهد بود تا تغییرات رادیکال رقم بخورد. به گفته مقامات آمریکایی، ترامپ در حال بررسی احیای کارزار نظامی خود علیه ایران از طریق حملاتی چندروزه است؛ اقدامی که احتمالاً بلافاصله پس از انتخابات میان‌دوره‌ای انجام خواهد شد. اهداف احتمالی شامل زرادخانه موشکی و پهپادی ایران، و همچنین زیرساخت‌های انرژی و تأسیسات هسته‌ای کشور است. به ادعای یکی از مشاوران خارجی: «فشار اقتصادی دارد جواب می‌دهد و ما معتقدیم ایران به لبه پرتگاه نزدیک شده و حملات جدید آنها را به درون پرتگاه هل خواهد داد.»
تجربه نشان می‌دهد که شاید این صرفاً یک خیال‌پردازی باشد. فشار اقتصادی ایران را به‌شدت تضعیف کرده، اما موضع مذاکراتی این کشور تقریباً هیچ تغییری نکرده است. ترامپ پیش‌تر نیز تصور می‌کرد که ایران در آستانه فروپاشی است — یا حتی از آن عبور کرده — اما بعداً متوجه شد که دچار اشتباه محاسباتی شده است. به‌علاوه، انجام حملات بیشتر می‌تواند موجب تشدید تنش‌های منطقه‌ای شود، بدون آنکه تهران را حتی یک گام به تسلیم نزدیک‌تر کند. سرتیپ حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، اوایل این هفته در «موزه دفاع مقدس» تهران، به هفت کابل اصلی فیبر نوری در بستر تنگه هرمز به‌عنوان «اهداف جدید» احتمالی اشاره کرد و تلویحاً گفت که در حملات آینده از «سلاح‌های جدید» استفاده خواهد شد.
اگر طرح پیشنهادی آمریکا برای حمله نتواند جمهوری اسلامی ایران را به زانو درآورد، ممکن است تهران حتی کمتر از گذشته حاضر به دادن امتیاز شود. به گفته دنی سیترینوویچ، افسر سابق اطلاعاتی اسرائیل و متخصص مسائل ایران: «ترامپ به‌شدت به دنبال گزینه‌هایی است تا خود را از این وضعیت دشوار نجات دهد. اما نمی‌توان برای یک جنگ سه‌روزه برنامه‌ریزی کرد، زیرا این تصمیمی یک‌جانبه نیست. شما نمی‌توانید نحوه واکنش ایران را کنترل کنید.» با این حال، به نظر می‌رسد رئیس‌جمهور ایالات متحده مصمم به اقدام است. ترامپ روز چهارشنبه گفت: «به هر حال، اتفاقی خواهد افتاد؛ و این اتفاق خیلی زود رخ می‌دهد.»
غافلگیری ماه اکتبر؟
با وجود تمام دلایل موجود، ترامپ ایده ازسرگیری خصومت‌ها پیش از روز انتخابات را در سر پرورانده است؛ اقدامی که مورد حمایت کسانی در واشنگتن است که معتقدند نمایش قدرت می‌تواند به رئیس‌جمهور ایالات متحده اجازه دهد تا نوعی پیروزی در قالب «غافلگیری ماه اکتبر» (October Surprise) برای خود رقم بزند.
به گفته یک مقام کاخ سفید، نتانیاهو نیز خواستار دور دیگری از حملات پیش از انتخاباتِ خودِ او در هفته آینده شده است. تا کنون، ترامپ از صدور مجوز برای حمله پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای خودداری کرده است؛ پس از آنکه در اوایل ماه جاری گزارش‌هایی درباره احتمال چنین اقدامی منتشر شد، واکنش‌های منفی شدید در پشت پرده از سوی هم‌حزبی‌های جمهوری‌خواه او به قدری بالا گرفت که رئیس‌جمهور در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که پیش از انتخابات دیگر حمله‌ای انجام نخواهد داد.
مقامات آمریکایی تأکید می‌کنند که هنوز تصمیمی درباره ازسرگیری حملات پس از انتخابات گرفته نشده است، هرچند نشانه‌های آشکاری از تدارکات دیده می‌شود. برخی مقامات امیدوارند که ابهام در مورد اینکه ایالات متحده چه اقدامی انجام خواهد داد — و چه زمانی — تهران را در وضعیت نگرانی و عدم اطمینان (حالت آماده‌باش عصبی) نگه دارد.
