اکو ایران/متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
فایننشیال تایمز، با اشاره به گفته‌های ترامپ در هفته گذشته مبنی بر اینکه: «باید تصمیمی بگیرم؛ آیا کار را تمام کنم که انجامش بسیار آسان خواهد بود، یا اینکه به توافق برسم؟»، نوشت: با وجود انتظارات فزاینده — از واشنگتن گرفته تا تهران — مبنی بر اینکه ترامپ و نتانیاهو حملات را از سر خواهند گرفت، فرماندهان نظامی پیشین آمریکا و تحلیلگران دفاعی می‌گویند که چنین عملیاتی به‌هیچ‌وجه «آسان» نخواهد بود. این تهدیدها به دلیل نگرانی از احتمال تلافی‌جویی ایران در خلیج فارس و فراتر از آن، موجب تکاپوی دیپلماتیک شدیدی در منطقه شده است.
مارک اسپر، وزیر دفاع پیشین دولت ترامپ، به روزنامه «فایننشال تایمز» گفت: «تنها خودِ رئیس‌جمهور می‌داند که در ذهنش چه می‌گذرد. دولت باید اهداف مشخصی را که قصد دارد در این مرحله جدید به آن‌ها دست یابد، به روشنی بیان کند و استراتژی معتبری نیز برای تحقق آن‌ها ارائه دهد».
هرگونه حمله به ایران می‌تواند از نظر مدت‌زمان، دامنه و اهداف، متفاوت باشد. اسرائیل خواهان روزها بمباران سنگین است. ترامپ هفته گذشته گفت که در حال بررسی انجام یک «عملیات "خشم حماسی" (Epic Fury) کوچک دیگر» است؛ اشاره‌ای به تهاجم چند هفته‌ای که در ماه فوریه آغازگر جنگ شد. با این حال، رئیس‌جمهور تا حدی با محدودیت منابع مواجه است.
یک گزینه محدودتر یا جسورانه‌تر؟
به گفته جوزف ووتل، فرمانده پیشین ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام) -که بر عملیات نظامی واشنگتن در خاورمیانه نظارت دارد- که یک گزینه محدودتر می‌تواند «حملات دریایی گسترده‌تر» باشد. ووتل توضیح داد که این اقدامات شامل حمله به رادارهای ساحلی، پرتابگرهای موشک‌های ضدکشتی، سایت‌های پهپادی، پایگاه‌های قایق‌های تندرو و مواردی از این دست خواهد بود؛ نوعی عملیاتِ «هرس کردن» (چمن‌زنی یا پاکسازی) برای مقابله با حملات ایران به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز. او گفت: «این اقدام احتمالاً خطر تشدید تنش نسبتاً پایینی دارد، زیرا ما پیش‌تر بارها چنین کاری انجام داده‌ایم.» با این حال، ایران نیز احتمالاً می‌تواند خیلی سریع [تأسیسات خود را] «بازسازی» کند.
با این وجود، ترامپ و نتانیاهو به‌صراحت اعلام کرده‌اند که گزینه‌های جسورانه‌تری را مد نظر دارند. اگرچه رئیس‌جمهور مدعی است که در جریان جنگ ۱۲ روزه علیه ایران در ژوئن ۲۰۲۵، با حمله به سه سایت اصلی، برنامه هسته‌ای تهران را «نابود» کرده است، اما ایالات متحده می‌تواند حملات جدیدی را علیه اهداف هسته‌ای انجام دهد. از آنجا که تصور می‌شود ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران زیر آوار بمباران‌های پیشین آمریکا مدفون شده باشد، ترامپ اشاره کرده که محتمل‌ترین هدف، «کوه پیک‌اکس» (کوه کلنگ) است؛ مکانی که یک تأسیسات عمیقاً مدفون‌شده در آن قرار دارد و تاکنون مورد حمله واقع نشده است.
طرح از فایننشیال تایمز
ترامپ در ماه اکتبر تهدید کرد که قدرتمندترین بمب غیرهسته‌ای در زرادخانه ایالات متحده، موسوم به «بمب عظیم انفجاری هوایی» (MOAB) — یا همان «مادرِ تمام بمب‌ها» — را علیه این تأسیسات زیرزمینی به کار خواهد گرفت. اما بمب MOAB که حدود ۹۵۰۰ کیلوگرم وزن دارد و برای جای‌گیری در بمب‌افکن‌های متعارف بیش از حد بزرگ است، باید از محفظه بار یک هواپیمای ترابری C-130 — که سرعت کمی دارد — پرتاب شود؛ پروازی که نفوذ به عمق خاک ایران با آن، بسیار پرخطر خواهد بود.
به گفته تحلیلگران، ایالات متحده در حملات پیشین به تأسیسات هسته‌ای زیرزمینی نطنز و فردو، از سلاح متفاوتی به نام «نفوذگر عظیم» (MOP) استفاده کرده بود؛ چرا که این سلاح توانایی نفوذ در صخره‌ها و پناهگاه‌های بتنی را دارد. به گفته دیوید آلبرایت، فیزیکدان و کارشناس تسلیحات هسته‌ای که ریاست موسسه علوم و امنیت بین‌المللی را بر عهده دارد، ایالات متحده و اسرائیل احتمالاً اکنون اطلاعات بسیار کمتری درباره وضعیت برنامه هسته‌ای ایران دارند تا آنچه در سال ۲۰۲۵ در اختیار داشتند.
گزینه گسترده‌تر
تحلیلگران دفاعی می‌گویند، یک گزینه گسترده‌تر شامل یک کمپین چند روزه با اهدافی از کوه کلنگ، ترور مقامات و قابلیت‌های بازسازی‌شده پهپاد و موشک گرفته تا زیرساخت‌های غیرنظامی مانند کارخانه‌ها، پالایشگاه‌های نفت و نیروگاه‌ها خواهد بود. فایننشال تایمز، پیش از این گزارش داده بود که نتانیاهو ماه گذشته چنین کمپین بمبارانی را آماده کرده بود، اما به دلیل مخالفت ترامپ آن را ادامه نداد. ووتل که این گزینه را محتمل‌ترین می‌داند: هدف از هدف‌گیری گسترده‌تر «اعمال فشار بیشتر» بر تهران برای پذیرش خواسته‌های ترامپ خواهد بود.
نتانیاهو به‌طور علنی خواستار یک تهاجم نظامی مشترک شده که آن‌قدر ویرانگر باشد که منجر به تغبیرات رادیکال در ایران شود. با این حال، تحلیلگران نظامی تردید دارند که یک کارزار هوایی دیگر بتواند به چنین هدفی دست یابد. به گفته جاناتان شانزر، کارشناس امور خاورمیانه در بنیاد دفاع از دموکراسی‌ها: «تهران تاب‌آوری خود را ثابت کرده است و مشخص نیست چه نوع راهبردی می‌تواند این وضعیت را تغییر دهد».
اما، یک کارزار گسترده‌تر، خطرات بسیار بیشتری را متوجه ایالات متحده و متحدانش می‌کند. به گفته تحلیلگران، نیاز به استفاده از هواپیماهای سرنشین‌دار برای هدف قرار دادن برخی اهداف خاص، خطرات پیش روی خلبانان آمریکایی را افزایش خواهد داد. بر اساس گزارش «سرویس تحقیقات کنگره»، ارتش ایالات متحده از آغاز جنگ تاکنون ۸۱ فروند هواپیما را از دست داده یا دچار آسیب شده است. همچنین ۲۱ پرسنل نظامی آمریکا در این جنگ کشته شده‌اند.
تغییر بنیادین ماهیت جنگ و نتایج معکوس یک کارزار ویرانگر
به گفته دنی سیترینوویچ، کارشناس مسائل ایران در موسسه مطالعات امنیت ملی، هدف قرار دادن زیرساخت‌های حیاتی ایران ماهیت جنگ را به‌طور بنیادین تغییر می‌دهد، احتمال تلافی‌جویی ایران علیه زیرساخت‌های مشابه در سراسر منطقه خلیج فارس را به‌شدت افزایش می‌دهد و مهارِ این درگیریِ ذاتاً خطرناک را بسیار دشوارتر می‌سازد».
به گفته رابرت هاروارد، دریابان بازنشسته نیروی دریایی ایالات متحده: «اگر به سراغ پالایشگاه‌ها بروید... آن‌وقت دیگر بنزینی برای ریختن در باک خودروها باقی نمی‌ماند. با این اقدام، عملاً کشور را به زانو درمی‌آورد، بدون آنکه نیازی به حمله به اهداف نظامی باشد». اما کارشناسان معتقدند اگرچه این رویکرد فشار بر تهران را تشدید می‌کند، اما احتمال زیادی وجود دارد که نتیجه‌ای معکوس به بار آورد.
به باور لینت نوسباچر، مشاور ارشد امنیتی پیشین دولت بریتانیا، چنین اقدامی تقریباً به‌طور قطع منجر به حملات تلافی‌جویانه «مشابه» علیه زیرساخت‌های انرژی در منطقه خلیج فارس خواهد شد؛ امری که بحران جهانی انرژی را وخیم‌تر کرده و قیمت سوخت را بالا می‌برد. به گفته او: »ایالات متحده هیچ گزینه واقع‌بینانه‌ای در اختیار ندارد که بتواند توانایی ایران در پرتاب موشک‌های بالستیک و پهپادها را از آن بگیرد.» ووتل هم معتقدست این وضعیت می‌تواند موجب از سرگیری حملات نیروهای عراقیِ تحت حمایت ایران علیه اهداف ایالات متحده شود و همچنین حملات حوثی‌های یمن به عربستان سعودی و کشتی‌های عبوری از دریای سرخ را تشدید کند.
به گفته اسپر: «اگر کارزار جدیدی آغاز شود، باید انتظار واکنش‌های نامتقارن از سوی ایران را داشته باشیم؛ از جمله حملات پهپادی و موشکی علیه زیرساخت‌های نظامی و غیرنظامی در منطقه. یک پرسش مهم این است که آیا شرکای ما از ذخایر کافی موشک‌های رهگیر برای دفاع در برابر این حملات در یک بازه زمانی طولانی‌مدت برخوردار هستند یا خیر.»
به اعتقاد جیسون کرو، عضو دموکرات کنگره و از کهنه‌سربازان ارتش که در کمیته اطلاعاتی مجلس نمایندگان نیز عضویت دارد، ترامپ گرفتار این باور نظامی قدیمی شده است که «باید مسئله را صرفاً از طریق تشدید تنش حل‌وفصل کرد». کرو تأکید کرد که این تفکر — مبنی بر اینکه «تنها یک دور دیگر حملات هوایی کافی است تا کار تمام شود» — به‌شدت نادرست است. او افزود: «همین طرز تفکر بود که ما را به حضور ۲۵ ساله و صرف هزینه‌ای بیش از ۳ تریلیون دلار در عراق و افغانستان کشاند.»
![دبیر شورای عالی امنیت ملی: مردم ما [در خصوص بازنگری در دکترین هسته‌ای] مطالبه دارند](https://app.akharinkhabar.ir/images/2026/10/31/69c7d520-773b-4276-ba97-9b88f16e6224.png)
